Het is vandaag al 45 jaar geleden dat de Chileense dichter Pablo Neruda is gestorven. Dat was kort na de militaire putsch van generaal Pinochet tegen het democratisch verkozen regime van Salvador Allende, waarvan ook Pablo Neruda een aanhanger was en dus werd al vlug gesuggereerd dat het om moord zou gaan. Vele jaren later werd de poëzie van Neruda opnieuw populair, toen in de Italiaanse film “Il Postino” bleek dat een doodgewone postbode dankzij Neruda’s gedichten zich een weg kon banen naar het hart van het mooiste meisje van het dorp. Eens kijken of Wikipedia het over deze beide feiten heeft…

Pablo Neruda werd geboren onder de naam Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto. Hij noemde zich Pablo Neruda naar de door hem bewonderde Tsjechische dichter Jan Neruda (1834-1891). Het willen voorkomen van een conflict met zijn ouders zou hierbij een rol gespeeld hebben; zij wilden niet dat hij schrijver zou worden. Pablo Neruda werd later zijn officiële naam.
Neruda is geboren in Parral, een stad ongeveer 300 kilometer ten zuiden van Santiago, waar zijn vader bij de spoorwegen werkte. Zijn moeder overleed kort na zijn geboorte. Niet lang daarna verhuisden Neruda en zijn vader naar Temuco, waar zijn vader hertrouw.
Op zijn dertiende stuurde Neruda een aantal van zijn gedichten naar de lokale krant. Zijn eerste gedichtenbundel, La Canción de la Fiesta, werd gepubliceerd in 1920. In 1923 bracht hij Crepusculario uit, en in 1924 publiceerde hij Veinte poemas de amor y una canción desesperada (Twintig gedichten over liefde en een lied over wanhoop), een van zijn bekendste werken.
Van beroep werd hij diplomaat. Zo werd Pablo Neruda aangesteld als Chileens consul in Spanje, Madrid. Hij was inmiddels getrouwd op 6 december 1930 met de Indisch-Nederlandse Maria Antonia Hagenaar, met wie hij in 1934 een dochter kreeg. Hun kind, Malva Marina, leed aan hydrocefalie, een storing in de afvoer van het hersenvocht (waterhoofd). Bij het uitbreken van de Spaanse burgeroorlog in 1936 ging het echtpaar uit elkaar (na tijdelijk te zijn gevlucht naar Monaco). Pablo Neruda hertrouwde nog twee keer, maar Malva Marina bleef zijn enig kind. Ik meen ergens gelezen te hebben dat hij echter niet naar haar omkeek, wat vooral in Nederland aanleiding gaf tot verontwaardigde reacties. Helaas vind ik dat nu niet meer terug.
Het bekendste werk van Neruda is de Canto General (1950), dat in het Nederlands werd vertaald in 1984 door Mark Braet, Willy Spillebeen en Bart Vonck en rond die tijd ook door Mikis Theodorakis op muziek werd gezet. Canto General is een uitgebreid werk over Noord- en Latijns-Amerika. Hij schreef dit als banneling, terwijl hij zich verborgen hield in 1948 en 1949, toen hij vervolgd werd door de regering van Gabriel González Videla (1948-1952), die de Communistische Partij, waarvoor Neruda als senator gekozen was, had verboden.
Neruda kreeg in 1945 de Premio Nacional de Literatura de Chile. In 1971 werd hij onderscheiden met de Nobelprijs voor Literatuur.
Neruda, die al langer in een ziekenhuis werd behandeld voor kanker aan de prostaat, overleed daar aan een hartaanval in 1973. Zijn overlijden vond plaats twaalf dagen na de gewelddadige dood van zijn vriend Salvador Allende, de democratisch verkozen president van Chili. In de nasleep van deze bloedige militaire coup had de dichter besloten om in ballingschap te gaan en het nieuwe regime vanuit het buitenland te bekritiseren. Daags voor zijn vertrek werd hij in een ambulance naar het ziekenhuis gevoerd, waar hij overleed. De nationale begrafenis van de dichter, een openbare manifestatie die verboden was door de nieuwe militaire machthebbers van generaal Pinochet, groeide door de plotse verschijning van duizenden in de Chileense straten uit tot de eerste publieke protestmanifestatie tegen de nieuwe militaire dictatuur.
De nabestaanden hebben steeds betwijfeld dat Neruda door een natuurlijke oorzaak was gestorven. Zijn toenmalige chauffeur Manuel Araya verklaarde dat Neruda door een dodelijke injectie om het leven is gebracht. Onderzoeksrechter Mario Carrera had voldoende aanwijzingen om het stoffelijk overschot op 8 april 2013 te laten opgraven om mogelijks de doodsoorzaak opnieuw vast te stellen. Laboratoria met wereldfaam in India, Zwitserland, Duitsland en de VS hebben aangeboden om mee te werken. Uit het onderzoek is gebleken dat Neruda niet vergiftigd is. In de lichaamsweefsels zijn geen chemische substanties aangetroffen die niet te maken hebben met zijn behandeling tegen prostaatkanker. In een ministerieel document van maart 2015 werd het echter “duidelijk mogelijk en hoogstwaarschijnlijk” genoemd dat de dood van Neruda het resultaat was van een interventie door derden. In november van dat jaar gaf de onderzoeksrechter opdracht om nieuwe testen uit te voeren naar substanties die niet eerder waren gezocht.
Dus dààrover heeft men het uitgebreid op Wikipedia. Il postino daarentegen, geregisseerd in 1994 door Michael Radford, met in de hoofdrollen Massimo Troisi (postbode) en Philippe Noiret (Neruda), komt pas in een soort post-scriptum ter sprake. En dan nog enkel om te melden dat de film is gebaseerd op het boek De postbode van Neruda van Antonio Skarmeta.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.