De Gentse zanger/pianist Norbert Detaeye viert vandaag zijn zeventigste verjaardag. Zo’n 25 jaar geleden ben ik hem gaan opzoeken in zijn natuurlijk habitat, het Patershol, ook wel het Storyville van Gent genoemd, en ik legde hem de volgende hoogst originele vraag voor…

“Hoe het allemaal is begonnen? Wel, ik had zo rond 1963 een blueskwartet in de stijl van Memphis Slim, Champion Jack Dupree, Roosevelt Sykes… Dat was een los verband, ontstaan uit de scouting. Het Golden Gate Quartet e.d. sloeg nogal aan in dat milieu. Want ik moet eerlijk zeggen: de popscene kende ik niet in die tijd.”

“Van huis uit was ik immers met klassieke muziek grootgebracht. Zo ben ik jarenlang zanger geweest bij de Schola Cantorum van de kathedraal. Eerst als alt en later als bas, want ik heb het nog lange tijd proberen te combineren. Dat kwam er echter op neer dat ik enkel nog de repetities meemaakte, want als er een optreden van de Schola voorzien was, had ik meestal tevens een optreden van mijn jazzgroep.”

“Blues en jazz heb ik leren kennen via mijn oudere broers. Zo ben ik eigenlijk reeds vanaf mijn twaalfde jaar in de ban van de zwarte muziek. Ik ging dus rechtstreeks naar de bron en niet via blanke bluesmensen als John Mayall of Alexis Korner, zoals jongens die uit de popscene kwamen dat wél deden. Anderzijds bestond er hier in tegenstelling tot in Engeland geen echt bluescircuit. Zelfs om aan platen te geraken moest je onmogelijke toeren uithalen.”

“Naar aanleiding van een optreden van Champion Jack Dupree in de Honky Tonk Jazzclub van Dendermonde in 1966 ben ik dan in gesprek geraakt met de voorzitter Piet Heuvink die ons kwartet uitnodigde om eens een optreden te verzorgen in zijn club. In de pauze heb ik dan een paar nummers met de Jeggpap New Orleans Jazz Band mee gespeeld, die toen nog maar één of twee jaar bestond. Wanneer een maand later hun pianist vertrok, hebben ze me dan gevraagd om zijn plaats in te nemen.”

SMELTKROES

“Naast mijn pianowerk voor de Jeggpap, kwam ik er toch ook als zanger aan mijn trekken. Ik mag zelfs zeggen dat ik gedurende jaren de programmatie van Jeggpap heb bepaald. Soms vroegen we ons zelfs af of we niet te véél vocale muziek brachten. Dat kwam natuurlijk omdat ik zo graag zong. Ik voel mij ook nu nog altijd op de eerste plaats zanger en dan pas pianist.”

“Door mijn opzoekingswerk bracht ik ook veel nummers aan. Dat wil daarom niet zeggen dat ik al naar New Orleans zelf was geweest (ik heb Storyville pas voor het eerst bezocht in 1974), maar in de jaren zeventig zijn er veel groepen van ginds naar ons land gekomen: The King Thomas Band, The Joymakers, The Percy Humphrey Band enz. Door de interesse voor de muziek ben ik me uiteindelijk ook voor de stad gaan interesseren en eigenlijk is mijn solo-carrière, als ik dat zo mag noemen, ook grotendeels van start gegaan door mijn contact met de stad.”

“Dat kwam omdat me daar ter plaatse opgevallen is dat de muziek in New Orleans veel rijker is dan alleen maar de traditionele jazzmuziek of de dixieland: er is ook gospel, blues, cajun, zydeco, ragtime, zelfs popmuziek. Het hart van Afrika voel je beter kloppen in New Orleans, maar ook dat van Ierland, van Pruisen, van Spanje, van de Caraïben en natuurlijk van Frankrijk. Die smeltkroes, dàt is wat New Orleans zo aantrekkelijk maakt. Zoals renaissancemuziek door een samenloop van omstandigheden hier in de Nederlanden moest ontstaan, zo moest ook die muziek dààr ontstaan, door die migratie, door dat kruispunt van culturen.”

“Ik herinner me in dat verband b.v. een house-party bij Louis Nelson in New Orleans. Die man speelde daar o.m. ‘Love me tender’ van Elvis Presley. In feite is New Orleans-muziek dus géén verzameling van nummers, maar wel een wijze van musiceren. Of nog meer dan dat: het is zelfs een filosofie. En dat hebben vele oude stijl-muzikanten nog niet door.”

“Vandaar ook dat ik niet graag heb dat men zegt dat ik ‘covers’ breng. Ik noem dat ‘interpretaties’. Tenslotte sta ik, als ik Randy Newman zing of Tom Waits, op een even hoog peil als mannen die Brahms zingen of Schubert, want dat zijn even grote componisten. ‘Covers’ brengen dat betekent voor mij The Beatles imiteren met een pruik op. Soundmix, kortom.”

PERFECTE LEEGHEID

“Wat maakt die muziek nu juist zo waardevol? Tenslotte is het eenvoudige muziek, het gaat amper om twee of drie akkoorden. Ik vergelijk dat nogal eens met de schilderkunst. ‘Perfecte leegheid’ noemen ze dat op de kunstacademie. Frans Masereel is zo iemand: met een paar trekken schetst die een ganse situatie. Dat kunnen enkel de grote meesters. Vandaar dat ik ook bij hen te rade ga en dat ik weinig eigen nummers breng. Maar of het nu een nummer van mij is of van iemand anders: elk nummer dat ik zing, belééf ik ook echt. Zelfs wanneer ik ‘Junko partner’ van James Booker zing. Ik ben zelf geen junkie, maar toch kan ik me ook daarin dan volledig inleven.”

“Ik heb in New Orleans zelf reeds opgetreden en daar heb ik goede kritieken gekregen. En ooit zong ik hier in België eens een nummer met Lillian Boutté, de Amerikaanse blueszangeres. Na afloop zei ze me dat ik net dezelfde harmonieën had gezongen als haar vader. Dat vond ik een zeer mooi compliment.”

NACHTMUZIEK

“Mijn eerste elpee, die nogal low budget was, is opgenomen in het Lemmensinstituut in Leuven, omdat ik van Bösendorfer-piano’s hou en die vind je niet overal. Ik heb er zelf wel een staan, maar mijn huis is dan weer niet als studio geschikt. Een Bösendorfer, als je daarmee zingt, dan zing je met twee. Steinway is briljanter, extraverter, Bösendorfer is introverter. Ook bij mijn latere opnames o.a. in het prachtige auditorium van de muziekacademie van Merksem heb ik daarmee rekening gehouden.” (*)

“Die eerste elpee werd opgenomen na een optreden van Jeggpap. Eigenlijk gaat dat niet natuurlijk, maar ja, toen waren we nog jong en onbezonnen (lacht). Bijna al de elpees van Jeggpap zijn trouwens ook zo opgenomen, omdat de onderliggende filosofie was dat het ‘spontaan’ moest klinken. Maar eigenlijk kun je maar spontaan klinken als je de partituur zeer goed beheerst. Als je technisch alles onder de knie hebt, dan kan je pas beginnen met een interpretatie. Mensen die van een partituur spelen, die interpreteren niet. Een goede interpretatie kan maar beginnen eens men de partituur opzij legt.”

“Mijn elpees zijn meestal échte solo-elpees, ook al laat ik mij op een paar nummers soms bijstaan door enkele overigens uitstekende muzikanten: Roland Van Campenhout op gitaar b.v. of Kristof Steenhaut op accordeon, Frans Ieven op bas en Mark Godefroit op trombone. Het uitgangspunt blijft immers dat ik de nummers in een soloprogramma moet kunnen vertolken. Ik begin niet meer met een band, dat is gedaan, daar ben ik een beetje van verzadigd. Vandaar ook dat ik expliciet zou willen vragen om het woord ‘carrière’ tussen aanhalingstekens te plaatsen: ik doe immers alleen iets wat ik graag doe, anders interesseert het me niet.”

“Ik speel ook altijd op een akoestische piano. Als de organisatoren geen goede piano beschikbaar hebben, dan kunnen ze zich wenden tot een firma uit Dendermonde, waarmee ik reeds sedert de tijd van Jeggpap samenwerk. Die verhuren dan een Seiler-piano. Ik heb het nogal voor Duitse piano’s omdat die meer warmte hebben dan de Japanese. Een elektrische piano komt hoegenaamd niet in aanmerking. Dat is speelgoed. Ik heb er wel zelf één staan, maar dat is om dingen uit te proberen met de koptelefoon op.”

“Mijn muziek is nachtmuziek. Maar dat wil daarom niet zeggen dat ik een nachtraaf ben. Ik denk trouwens ook niet dat een Tom Waits of zo echt zó leeft als men ons wil doen geloven. Daarvoor is hun conditie veel te goed. En daarbij, op mijn leeftijd is het niet meer nodig om lang uit te zitten om dat patina op je stem te krijgen. Eens je de vijftig bent gepasseerd, hééft je stem patina. Dat geldt ook voor het inhoudelijke: als je twintig bent, zing je dat soort nummers niet, hé?”

Referentie
Ronny De Schepper, Norbert Detaeye: eerst zanger en dan pianist, De Rode Vaan nr.40 van 5 oktober 1990

(*) Merkwaardig dat bij mijn weten Norbert nooit heeft opgetreden of opgenomen in de Rode Pomp, waar een prachtige Bösendorfer stond.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s