Het is vandaag al twintig jaar geleden dat de Franse filmregisseur Gérard Oury is overleden.
Max-Gérard Houry Tannenbaum, zoals hij echt heette, werd geboren in Parijs. Hij startte zijn loopbaan als een directeur van een theater. Vanwege de jodenvervolging ten tijde van de Tweede Wereldoorlog moest hij naar Monaco en Zwitserland vluchten. Na de oorlog trad hij in de jaren vijftig op in Britse films waarin een clichématige Fransman nodig was. In 1958 speelde hij in Frankrijk in “Le Dos au mur”, een politiefilm van Edouard Molinaro met Jeanne Moreau.
LE CORNIAUD
Hij debuteerde als regisseur in 1960 met de film La Menace. Le Corniaud uit 1965 met Louis de Funès en Bourvil in de hoofdrollen was een eerste schot in de roos. Het scenario is geïnspireerd op een van de episodes in de ontmanteling van de “French Connection“, de Jacques Angelvin-affaire , waarbij een Franse televisiepresentator in 1962 in de Verenigde Staten werd gearresteerd terwijl hij in een uit Frankrijk geïmporteerde Buick Invicta reed. In de auto was meer dan vijftig kilo pure heroïne verstopt. Hij verklaarde onschuldig te zijn en beweerde dat hij was misleid. Antoine Maréchal, de “dwaas” uit de titel, die uiteindelijk minder naïef blijkt dan hij lijkt, wordt gespeeld door Bourvil, die toen op het hoogtepunt van zijn carrière was, terwijl Léopold Saroyan, de gangster, wordt gespeeld door Louis de Funès, die in die tijd een bliksemcarrière maakte, met name na de release van de films Le Gendarme de Saint-Tropez en Fantômas in september en november 1964. De opnames vonden plaats van
31 augustus tot en met 7 december 1964. De film werd op 24 maart 1965 in Frankrijk uitgebracht en was meteen een succes.
Met 11.739.783 bezoekers stond Le Corniaud in 1965 bovenaan de Franse box office. De populariteit van Le Corniaud heeft ervoor gezorgd dat het een cultklassieker van de Franse cinema is geworden, en de film wordt nog steeds geregeld op de Franse televisie uitgezonden. (Wikipedia)
LA GRANDE VADROUILLE
Deze film was zo’n groot succes dat Oury in 1966 La Grande Vadrouille regisseerde met hetzelfde duo, nu als twee Fransen die in de Tweede Wereldoorlog de bemanning van een boven Parijs neergehaald geallieerd vliegtuig proberen te redden. Deze twee Fransen worden gespeeld door Bourvil en Louis de Funès, het sterrenduo van Le Corniaud, die respectievelijk een ietwat naïeve huisschilder en een zeer knorrige en zelfingenomen dirigent van de Parijse Opera vertolken. Met meer dan zeventien miljoen kijkers tijdens de eerste bioscoopvertoningen (van 1966 tot 1975) bleef de film meer dan dertig jaar lang de meest succesvolle
Franse film van eender welke makelij (voordat hij in 1998 werd overtroffen door Titanic) en meer dan veertig jaar lang het grootste succes voor een Franse film in Frankrijk, voordat hij in april 2008 werd ingehaald door Dany Boons Bienvenue chez les Ch’tis. Proportioneel gezien, ten opzichte van de Franse bevolking in beide periodes, blijft La Grande Vadrouille echter op de eerste plaats staan. De film staat momenteel op de derde plaats van meest bekeken Franse films in Frankrijk, na Bienvenue chez les Ch’tis en Intouchables. (Wikipedia)
LE CERVEAU
Le Cerveau is een Frans-Italiaanse film geregisseerd door Gérard Oury, uitgebracht in 1969. Geïnspireerd door de overval op de posttrein Glasgow-Londen, volgt deze komische misdaadfilm verschillende groepen criminelen, waaronder een crimineel meesterbrein met de bijnaam “The Brain”, de fictieve dader van de aanslag in Glasgow-Londen. Hij probeert NAVO-gelden te stelen tijdens de overtocht van Parijs naar Brussel, toen het NAVO-hoofdkwartier van de Franse naar de Belgische hoofdstad werd verplaatst. De cast bestaat onder andere uit de Britse acteur David Niven, de Franse acteurs Jean-Paul Belmondo en Bourvil, en de Amerikaan Eli Wallach. Deze blockbuster avant la lettre was mogelijk gemaakt door het immense succes van La Grande Vadrouille en bracht het grootste budget in de Franse filmgeschiedenis van die tijd samen, een groot aantal bekende acteurs en spectaculaire middelen zoals het oceaanstoomschip France, dat in de haven van Le Havre werd ingezet, en een 13,5 meter hoge replica van het Vrijheidsbeeld. (De replica van het Vrijheidsbeeld, gemaakt voor de film, staat nu op een rotonde in
Barentin, Seine-Maritime.) De opnames, die vertraging opliepen door de gebeurtenissen van mei 1968, vonden plaats in Frankrijk, Engeland, de Verenigde Staten en Italië. De film werd mede geproduceerd door Gaumont en het bedrijf van Dino De Laurentiis. Om volledig gefinancierd te worden, moest Le Cerveau op de Amerikaanse markt worden gedistribueerd: Paramount Pictures bood aan om de film mede te produceren, op voorwaarde dat ze een eigen negatief hadden. Deze voorwaarde dwong het team daarom om twee versies van dezelfde film te draaien, een in het Engels en een in het Frans. De twee Franse sterren stemden ermee in om in het Engels te filmen; Bourvil had lang op deze kans gewacht, terwijl Jean-Paul Belmondo eerder had geweigerd om in die taal te acteren. Georges Delerue componeerde de filmmuziek, met daarin het nummer “The Brain” van de Amerikaanse groep The American Breed in de openingscredits en het Italiaanse lied Cento giorni van Caterina Caselli, tijdens Silvia Monti’s beroemde entree. Bij de release trok The Brain meer dan vijf miljoen bioscoopbezoekers, een groot commercieel succes, hoewel minder dan Le Corniaud en La Grande Vadrouille, tot teleurstelling van de producenten. Dat was echter niet helemaal ten onrechte want een aantal grappen worden onvoldoende uitgewerkt (b.v. met de radio-antennes op de auto of de luipaard). The Brain blijft Bourvils laatste film geregisseerd door Gérard Oury. De acteur zou normaal gezien ook in de volgende film van de regisseur, La Folie des Grandeurs, spelen, maar stierf in 1970 aan botkanker. (Wikipedia)
LA FOLIE DES GRANDEURS
In 1971 maakte hij La Folie Des Grandeurs gebaseerd op het toneelstuk Ruy Blas van Victor Hugo. Don Salluste (Louis de Funès) is een kleine tiran en minister onder het bewind van de koning van Spanje (Alberto de Mendoza). De koning is zijn gedrag echter beu en ontneemt hem zijn titels. Op wraak belust, probeert Salluste door middel van zijn dienaar Blaze (Yves Montand), de koningin (Karin Schubert, zie onderstaande foto) in diskrediet te brengen. Door een misverstand raakt Blaze opgescheept met Dona Juana (Alice Sapritch), de gouvernante van de koningin, die smoorverliefd op hem is.
LES AVENTURES DE RABBI JACOB
In 1973 volgde Les Aventures de Rabbi Jacob, opnieuw met Louis de Funès in de hoofdrol. Het is de vijfde en laatste samenwerking tussen Gérard Oury en Louis de Funès. Louis de Funès speelt Victor Pivert, een ambitieuze, cynische en autoritaire Franse industrieel, vol racistische, antisemitische en andere xenofobe vooroordelen. Hij wil niets liever dan naar de bruiloft van zijn dochter te gaan, maar raakt ongewild verwikkeld in de chaos van een revolutie in een Arabisch land onder leiding van Mohamed Larbi Slimane (Claude Giraud). Achtervolgd door de handlangers van kolonel Farès (Renzo Montagni) belanden ze midden in een bar mitswa waar Pivert, vermomd als rabbijn, verplicht wordt een centrale rol te spelen. De film, die later werd bewerkt tot een musical, was een enorm succes en trok 7,3 miljoen bezoekers in Frankrijk. De film leent veel elementen van
het variététheater, met brede penseelstreken van de situationele komedie en ingewikkelde plots, en verwijst ook naar actuele gebeurtenissen, zoals de Ben Barka-affaire. Het is een van de eerste komedies die de joodse gemeenschap in Frankrijk portretteert en beoogt een humanistische boodschap van tolerantie jegens alle gemeenschappen die in het begin van de jaren zeventig in Frankrijk samenleefden. De film, Louis de Funès’ enige succes in Noord-Amerika, werd in 1975 zelfs genomineerd voor de
Golden Globe Award voor Beste Buitenlandse Film. (Wikipedia)
L’AS DES AS
Jean-Paul Belmondo speelde ook de hoofdrol in L’as des as (1982), een film die met haken en ogen aan elkaar hangt (hoe komt halfweg de film bijvoorbeeld die kleine alleen te zitten met die “geleende” wagen, in the middle of nowhere?), maar toch onze aandacht opeist omdat hij zich afspeelt tijdens de Olympische Spelen van Berlijn. Dat twee Franse boksers daar goud halen (Jean Despeaux in de middengewichtsklasse tegen de Noor Henry Tiller en Roger Michelot bij de lichte zwaargewichten tegen de Duitser Richard Vogt), dat klopt inderdaad, al ben ik verre van zeker dat dit op hetzelfde moment gebeurde en dat de commentator gewoon kon switchen van de ene ring naar de andere. Uit 1980 dateert Le coup du parapluie met Pierre Richard en ook La carapate uit 1978 mag er nog zijn (over mei ’68). “La vengeance du serpent à plumes” (1984) daarentegen, met een ongeloofwaardige verhouding tussen Coluche en Maruschka Detmers, viel zwaar tegen. Oury wil hier humor brengen over een ernstig onderwerp als terrorisme, maar in tegenstelling tot in “Rabbi Jacob” gaat hij deze keer totaal de mist in. De muziek is, net als bij “La folie des grandeurs”, van Michel Polnareff.
LA SOIF DE L’OR
In 1992 draaide hij “La soif de l’or” met Christian Clavier (“Les visiteurs”, “Astérix”) in de hoofdrol als een zeer hebzuchtige miljonair die probeert een grote hoeveelheid goudstaven uit Frankrijk te smokkelen naar belastingparadijs Zwitserland, met – ogenschijnlijk zonder goede reden – zijn oma (Tsilla Chelton) als medeplichtige, maar met zijn ex-vrouw (Catherine Jacob) en haar vriend (Philippe Korsand) op de hielen. Het gevolg: een waanzinnige achtervolging begint. De grappen zijn talrijk en uitstekend, hoewel sommige wat vergezocht en onwaarschijnlijk zijn. Waarom b.v. de oude mevrouw Chelton een aantal heksentoeren moet uithalen is niet duidelijk (ook al weet ik natuurlijk wel dat haar grootste heksentoer door een stand-in werd gedaan). Niettemin, aangezien de film voor een groot deel een roadmovie is, biedt hij de mogelijkheid om de schoonheid van de Franse en Zwitserse landschappen te laten bewonderen. Dat is echter niet voldoende om de film te redden. Oury was 76 jaar oud toen hij hem maakte. Hij had beter een welverdiende rust kunnen nemen. Maar dat deed hij niet: de laatste film van Oury was
Le Schpountz in 1999.
Gérard Oury woonde tot aan zijn dood tientallen jaren samen met de Franse actrice Michèle Morgan.
Ronny De Schepper
Referenties
- Gérard Oury, Mémoires d’éléphant, Paris, Orban, 1988, 330 p. (ISBN 2-85565-435-1)
- Gérard Oury, Ma grande vadrouille, Paris, Plon, 2001, 250 p. (ISBN 2-259-19352-8)
dagelijks iets degelijks 