Andrew Birkin wordt zeventig…

De Britse regisseur Andrew Birkin, de broer van Jane, viert vandaag zijn zeventigste verjaardag.

Hij debuteerde als assistent van Kubrick bij “Space odyssey”. Zijn eerste film regisseerde hij in 1988: “Burning secret” met Faye Dunaway en Klaus Maria Brandauer. Hiervoor kreeg hij de prijs voor de beste regisseur op het filmfestival van Brussel. Voor zijn tweede regie “Salt on our skin” (1992) is Birkin, die tot dan toe vooral bekendheid had verworven als scenarist (o.a. van “The name of the rose”!), ook scenarist, maar dan wel bijgestaan door Bee Gilbert, wellicht omdat hij het vrouwelijke gezichtspunt belangrijk vond. Volgens Flair is Benoîte Groult, de auteur van de roman waarop de film is gebaseerd, tevreden over de verfilming, die vooral dankzij haar vriendschap met de Engelse producente Sylvia Montalti is tot stand gekomen, volgens Markant is zij er niet over te spreken.
Al gaat Scacchi geregeld uit de kleren, toch is dit een soort anti-Madonna-film (al is de producer Bernd Eichinger ook de producer van “Christiane F.” en “Last exit to Brooklyn”, de films van Uli Edel, precies de maker van “Body of evidence”!). De terugkeer van de aloude romantiek. De omsluierde fotografie, de grove korrel, de slow-motion, het is er allemaal bij. Binnenkort mogen we ons ongetwijfeld weer aan een film van David Hamilton verwachten! Vandaar misschien dat ikzelf nogal moeite heb met de zogenaamd “erotische” passages. In die zin dan dat ik ze weinig “opwindend” vind. Het verhaal werd wel overgeplaatst van Bretagne naar Schotland (zodat Gauvain Gavin McCall wordt) om tegemoet te komen aan wat men de laatste tijd de “Europudding” is gaan noemen. Het is zelfs meer dan dat, want het is niet enkel een Frans-Duitse coproductie, bovendien werd ook nog Canada ingeschakeld. En dan krijg je natuurlijk op de duur vergissingen zoals een Parijse taxichauffeur die via de parlofoon weet te melden: “Taxi for the airport!” (Er zitten nog wel meer foutjes in: tijdens een concert hoort men b.v. een piano die er niet is.)
De mannelijke hoofdrol is voor Vincent D’Onofrio die zich als een mannelijke Meryl Streep op het Schotse accent heeft geworpen. D’Onofrio is geboren in Brooklyn, maar groeide op in Hawaii. Zijn toneelstudies deed hij eerst bij het American Stanislavsky Theatre en daarna bij de Actor’s Studio. Na optredens in TV-series als “The Equalizer” en “Miami Vice” debuteerde hij in “Full Metal Jacket” van Kubrick. Daarna volgden “Mystic Pizza” en “Salute of the Jugger”. Verder was d’Onofrio te zien in “Dying young”, die hier te lande werd vertoond als “The Choice of Love”. Daarna volgden nog “Naked tango” van Leonard Schrader, “JFK” van Oliver Stone en “Fires Within” en “The Player”, beide met Greta Scacchi.
D’Onofrio wordt in de film wel geloofwaardig oud. En als hij op het einde het gedicht van Matthew Arnold citeert, raakt het wél. Net zoals zijn opmerking over het schilderij-met-boten (“Dat vind ik het mooiste, omdat ik dat kèn”) me deed denken aan de taxichauffeur van Kees Fens, die André Hazes mooi vindt “omdat hij het zelf heeft meegemaakt.” Toch mag men niet veralgemenen. De afschuw van George in het “Middeleeuwse” Spaanse nepklooster in Florida is terecht. Ook voor de brol die Gavin zich daar aanschaft. Anderzijds kon de brol die hij voor haar had meegebracht wel dienen voor haar zoontje, dus zo’n gezicht hoefde ze nu ook niet te trekken. Tegelijk geeft dit aan dat de “cultuur” van Gavin en consoorten zich op een kinderlijk niveau bevindt. Als het dan echt doorleefd is (cfr. de taxichauffeur) dan kan je daar inderdààd begrip voor opbrengen, zoals Fens doet, maar je mag daarom wansmaak niet uitroepen tot Cultuur.
Het opvoeren van Claudine Auger als moeder (en zelfs als lijk!) doet me wel vreselijk oud voelen. Een Bond-girl in een moederrol! Jeezes! Eigenlijk is het een gewone romantische weekendfilm, want dat genre heeft altijd al vooral op het vrouwelijke publiek gemikt. Het zal me benieuwen of hij meer succes heeft dan het boek. Worden Ivanov-romannetjes meer gelezen dan soap-opera’s worden bekeken? Het is een interessante vraag, te meer daar het boek van Groult wel een beetje de eruditie heeft, die het personage van George wil uitstralen. De film mist deze surplus. En het zijn zeker niet de literaire off-screen teksten die daarvoor zullen zorgen.
Nochtans was het jaar niet zo onnozel begonnen: op 13 januari 1994 ging The Cement Garden in avant-première op het Brusselse filmfestival. In The Cement Garden organiseren vier kinderen het huishouden na het overlijden van hun ouders en laten geen pottenkijkers toe. Dit incestdrama van Andrew Birkin heeft in de hoofdrollen nichtje Charlotte Gainsbourg en zoon Ned Birkin. De publiciteitsfoto van Charlotte refereert net zoals bij The Crush aan de fameuze “Lolita”-verfilming van Stanley Kubrick. Het is echter niet Ned (die nog een kleine jongen is), maar Andrew Robertson die in de film zijn seksualiteit ontdekt. Er wordt nogal wat afgerukt, zodat Ian McEwan toen hij de zaal naar eigen zeggen “met een natte zakdoek” verliet, door Birkin werd gevraagd “of hij soms op het toilet had gezeten?” Walter Ceuppens van Switch vond het in tegenstelling tot het Brusselse festivalpubliek een hele mooie film. En hij is niet alleen: de film heeft in Berlijn de Zilveren Beer (beste regie) gewonnen.
De regisseur Andrew Birkin (broer van, lange grijze haren, gegroefde kop, vuil T-shirt, baskets, erg Engels: gereserveerd en beschaafd) was er, SWITCH ook. Exclusief gesprek: voor de lezers is ons niets te veel.
SWITCH: Meneer Birkin, deur in huis: waar heb je verdorie die bril­jante jonge acteur gevonden voor de mannelijke hoofdrol?
AB:
Ik heb massa’s 16-jarigen geïnterviewd en gefotografeerd: ik was op zoek naar iemand die was zoals ik 25 jaar geleden.(Grijns) Andrew zat toen op een public school. Nu in Oxford trouwens. Toen ik hem zag wist ik het: dit is Jack. Hij heeft ook veel bijgedragen aan de rol en de regie, ook tijdens de draaidagen. Samen tot 4 uur ’s morgens zitten lullen en zo.
SWITCH: Die 7-jarige Tom was ook briljant: angstaanjagend vreemd en agressief. Vanwaar komt die?
AB:
Dat is mijn jongste zoon. (Grijns) Ik heb hem het verhaal ver­teld, hij vond er niets abnormaals aan, wilde wel meespelen. Hij snapte alleen niet waarom Jack zich zo vaak in de badkamer op­sluit (brede grijns). Dan heb ik hem maar uitgelegd wat masturbatie is. Heeft hij iets om naar uit te kijken.
SWITCH: Was het niet evident om uw nichtje in de vrouwelijke hoofdrol te casten?
AB:
Neen, integendeel. Ik heb castings georganiseerd voor honderden meisjes. Maar ’t was nooit wat ik zocht. Voor Julie had ik heel sterk de idee dat ze op Charlotte moest lijken: geheimzinnig, ambi­valent, stil. Maar Charlotte is Franstalig. En ik spreek alleen Engels. Ten einde raad heb ik haar zelf gevraagd of ze de rol wou overwegen. Ze las het scenario en zei direct ja. Ik heb dan een hele professionele dictieleraar gevonden die haar accent weggekregen heeft. ’t Was toch niet gemakkelijk: ik laat mijn acteurs zo vrij mogelijk, ze mogen hun tekst niet uit het hoofd leren, ze kunnen de dialoog veranderen en zo. Ze was dat helemaal niet gewoon, en haar Engels was niet goed genoeg. Maar ze heeft erg haar best gedaan. Ik vind haar prestatie perfect.
SWITCH: De film heeft een opvallende kleur, vaal, bruinachtig.
AB
: Pas op het einde wordt hij sepia. Ik heb heel bewust met blauwe filters en zo gewerkt. Om de zomer eindeloos te laten lijken.
SWITCH: De personages zonnen, worden steeds mooier.
AB
: Juist, zo’n lange hete zomer is iets onmogelijks in Engeland zoals je weet. Het moest irreëel en vervreemdend zijn. Naarmate de film vordert heb ik ook stukken out of focus gefilmd, de klank wordt ook slechter: allemaal bewust gedaan om dat privé-universum van die vier kinderen in de verf te zetten. De stilte moest ook opval­lend zijn: de wekkers worden geruisloos naar het einde toe.
SWITCH: De lokatie is eng: een alleenstaand betonnen huis in een braakland.
AB
: Dat braakland kende ik en mijn film moest en zou daar gedraaid worden: Stanley Kubrick heeft daar Full Metal Jacket geschoten. Hij mocht 100 kilo dynamiet gebruiken om het gebied wat aan te passen. Hij heeft uiteindelijk zo’n 500 kilo gebruikt (giechelt). Het huis heb ik laten bouwen.
SWITCH: Alles zat vooraf in je hoofd.
AB:
Ik liep al 14 jaar rond met het plan om TCG te maken, maar ik vond geen geldschieter. Iedereen was bang. Uiteindelijk heb ik een producent gevonden: Bernd Eichinger. Hij vond de idee maar niks, maar ik kreeg 12 miljoen en de totale vrijheid als ik in ruil een andere film maakte voor hem. Een film die mij niet interesseer­de (*). Gebaseerd op Zout op mijn huid, die feministische bestseller. Ik heb het aanbod dan maar aangenomen.
SWITCH: Ik vond de film machtig en de acteurs erg knap. Blijkbaar spontaan.
AB:
De 4 kinderen heb ik bij me thuis uitgenodigd en 3 weken alleen gelaten, om te zien of het klikte. Of ze mijn huis niet afbrandden of zo. De sfeer was goed. We hebben nog moddergevechten gedaan, zij met hun vieren tegen de cameraman en mezelf. Heel fysiek. Goed. Ik heb haast niet laten repeteren, enkel de bedscène met broer en zus, alleen zij en ik met een videocameraatje. Vieze voyeur. Om te zien of het lukte.
SWITCH: En?
AB
: Nou, Tom was 16, en… enfin… We hebben dan maar besloten dat hij zijn jeans moest aanhouden.
SWITCH: Angst voor censuur?
AB:
Neen, waarom? Ik had wel meer blootopnamen, maar ik heb ze niet gebruikt. Ze waren niet nodig. Voor mij is het boek het verhaal van Tom: een jonge gast die zichzelf vindt. Punt.
SWITCH: Was de schrijver van TCG tevreden?
AB
: Ik kende Ian McEwan niet. Zelfs nooit gezien. Hij belde me één keer op, heeft me totaal met rust gelaten. Hij heeft de film pas gezien toen-ie af was. Vond hem goed. Zitten janken en zo (**). Hij heeft me direct gevraagd om een ander boek van hem te verfilmen.
SWITCH: En?
AB:
Nee hoor.

Walter Ceuppens
(ingeleid door Ronny De Schepper)

(*) Dat verklaart veel van wat ik hoger vertel.
(**) Zie ook hoger :-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.