Stef Ampe aan het lijntje

62 stef ampeWaar zouden we in Vlaanderen staan, zonder De Rode Vaan ? Het is een karamellenvers dat zich opdringt als men vaststelt dat zelfs een mastodont als de BRT niet aan iedereen een gespreksforum kan bieden. Wegens tijdnood, zoals dat dan heet, werd ene « mijnheer Stef Ampe uit Gent » door Guido Depraetere in « Mike » de mond gesnoerd, net op het moment dat hij aan de centrale gast, minister Wathelet van het Waalse gewest, een niet onbelangrijke vraag wou stellen. Maar, zoals gezegd, gelukkig is er nog Jan Draad om met zijn lijn deze man vooralsnog op te vissen.

Stef Ampe : Ik ging ervan uit dat mijnheer Wathelet als echtgenoot van mevrouw Flamand eigenlijk eens contact zou kunnen opnemen met de heer Dewael, u wel bekend. Er zijn genoeg raakvlakken denk ik : ze hebben ongeveer dezelfde leeftijd en ze zien er beiden niet bepaald onintelligent uit. Daarom dat ik hem eigenlijk de vraag wou stellen waarom er geen cultureel akkoord is tussen Vlaanderen en Wallonië. Het is zo dat Vlaanderen op cultureel vlak akkoorden heeft afgesloten met Nederland, met Frankrijk, ja zelfs met landen in de verste uithoeken van de wereld. Wallonië idem, maar tussen Vlaanderen en Wallonië bestaat dat niet. In de uitzending had mijnheer Wathelet het wel over economische samenwerking, en terecht, maar waarom dan ook geen culturele samenwerking nastreven ?
— Temeer dat het op het vlak van tewerkstelling b.v. een gelijklopende problematiek is…
S.A. :
Inderdaad, in de praktijk werken wij al een behoorlijke tijd samen met een aantal groepen uit Franstalig België…
– Wie zijn “wij”?
S.A. :
Jeux Interdits. Een samenwerkingsverband van een aantal groepen die hoofdzakelijk producties maken voor kinderen en jongeren. Dat zijn b.v. theater Stekelbees, Pantarei, theater Froe Froe, de Modderbrigade, het Gevolg en dan ook, inderdaad, een aantal Franstalige groepen zoals het Théátre de Galafronie, de Compagnie de la Casquette of het Théátre du Bilboquet.
— Uw voorstel was dus niet helemaal belangeloos…
S.A. :
Maar wij zijn niet de enigen die ons daarmee bezighouden, hé ! En daarbij, het artistieke primeert toch. Ik zal een concreet voorbeeld geven. Volgend jaar zou Stekelbees een coproductie willen opzetten met het Théátre de Galafronie. Nu dreigen wij daar de grootste moeilijkheden bij te ondervinden omdat dit niet hoort, omdat het in geen enkel schuifje past. Pure waanzin dus, vooral als je ziet dat « aan de basis », als ik dat jargonwoord mag gebruiken, die samenwerking uitstekend verloopt.
— Concreet: de samenwerking is er, maar ze zou van beleidswege moeten worden geïnstitutionaliseerd omwille van een aantal financiële mogelijkheden.
S.A. :
Niet enkel daarom, ook omdat het stilaan tijd wordt dat er een globaal beleid op dat vlak wordt uitgestippeld. Ik denk dat er aan beide kanten van de taalgrens interessante dingen gebeuren. Waarom zou men dat niet kunnen aanzwengelen ? Terwijl men nu juist overal wordt geconfronteerd met onwil en tegenkanting.
— Nog concreter dan maar: het laatste stuk van Stekelbees (zie hieronder) werd geregisseerd door een Fransman. Daarvoor krijgje subsidies, wat niet het geval zou zijn geweest voor een Waal…
S.A. :
Dat klopt. Ander voorbeeld : als wij voor kindernamiddagen een Nederlandse groep vragen. dan wordt die gesubsidieerd, voor een Waalse groep bestaat er geen tussenkomst.
— Extreme nationalisten zouden natuurlijk kunnen aanvoeren : ja maar Nederlanders, die verstaan onze kinderen, Walen niet. Die zijn dan echter niet op de hoogte van de jongste ontwikkelingen in het kindertheater…
S.A. :
Inderdaad. Er is een heel merkwaardige parallelle evolutie van het kindertheater langs beide kanten van de taalgrens, vooral naar het visuele toe. Met zeer mooie resultaten : ik verwijs naar « Paddesoep » van het Théátre de Galafronie of « Le petit putsch ».
Maar wat met “Bewogen familieportret”, het stuk waarnaar ik in mijn gesprek met Stef Ampe verwees. Het antwoord leest u hier:
Had Dolfke Hitler ook al « le diable au corps » of is hij tot Führer geslagen ? Hoe onnozel deze vraag ook klinkt, dat is precies de enige die Niklas Radstrom beantwoordt in zijn stuk « Bewogen familieportret » dat eerst door het Zweedse Unga Clara Theater en nu door Stekelbees wordt gebracht. Het uitgangspunt is natuurlijk niet slecht, nl. de invloed van autoritaire opvoeding op de karaktervorming van de jonge mens. Maar om dat nu precies aan de figuur van Hitler vast te knopen en dan nog met een fictief verhaal (« een vermoedelijk portret van een Duits dictator uit een duistere eeuw »)… Want wat is daarvan de uiteindelijke bedoeling ? Toch niet dat we « begrip » opbrengen voor Dolfke wegens zijn « moeilijke jeugd ». zeker ?
Het openlaten van een antwoord op deze laatste vraag is overigens dichter bij de strekking van het stuk. Daarin worden allerlei zaken gesteld waaruit de toehoorder Brechtiaans zelf zijn antwoord moet afleiden. Niet makkelijk als men niet in karikaturaal vormingstheater wil vervallen (sommige scènes balanceren dan ook op de rand van de afgrond) en zeker niet als men rekent dat dit stuk voor kinderen is bedoeld, « van 12 tot 18 jaar » dan nog wel. Maar wat is dat nu voor een quotering ? Kun je een kind van 12 en een jongvolwassene van 18 onder hetzelfde hoedje vangen ? Vergeet het dus maar. Dit « kinderstuk » is niet geschikt voor kinderen, voilà. Zo zwart op wit is dit een loodzware kritiek maar we hebben er vele nachtjes over geslapen, dat kunnen we u verzekeren.
Wat moeten kinderen b.v. met het incest-thema dat ook hier op een zeer verwarde manier wordt aangedragen ? Notaris X, wat hebt gij ons aangedaan !
Wat moeten kinderen met antisemitische slagzinnen die niet worden gecorrigeerd en waartegen zijzelf eigenlijk geen verweer hebben, zodat slogans als « vuile jood » erin gaan als zoetekoek ? Men zal aanvoeren dat het vooral jonge kinderen (nog onder de twaalf) zijn die zo reageren, maar als men zich aan die reacties verwacht, waarom laat men ze dan überhaupt binnen ? Stekelbees sleept een kindvriendelijke erfenis meest zich mee, dat moet men dan toch incalculeren !
Stekelbees moet zich trouwens van een en ander desondanks wel bewust geweest zijn, want zij dringen sterk aan op schoolse begeleiding na het stuk en een speldocente heeft (o.a. in samenwerking met de Anne Frank Stichting) een zeer interessante werkmap samengesteld. Maar dat raakt natuurlijk onze kouwe kleren niet wat de voorstelling betreft. Wij mogen enkel die beoordelen, in naam van alle kinderen die hier (b.v. op een zondagnamiddag) onvoorbereid naartoe gaan en nadien ook niet opgevangen worden. En wij herhalen : het effect is dan desastreus !
Het spreekt vanzelf dat in dit licht al de rest detailkritiek wordt. Wij kennen de oorspronkelijke tekst niet en weten dan ook niet of in dat licht de Franse regisseur Bruno Castan nog heeft trachten te redden wat er te redden viel of integendeel het ambiguë nog meer in de verf heeft gezet. Over zijn acteursregie bestaat de grootste onenigheid. Er zijn confraters die het een slecht stuk vinden dat goed wordt geacteerd en anderen vinden natuurlijk net het omgekeerde. Een twijfelaar vond dan weer dat twee acteerstijlen tegen elkaar opbotsen enz. Ons is alleen de muziek van Jef Lefève opgevallen, voor de rest zaten we gewoon met verstomming tegen dit spektakel aan te kijken.
En wat de kinderen ervan vonden ? Dat is duidelijk de laatste bekommernis van de huidige generatie kindertheatermakers. Dat bleek ook uit andere stukken tijdens het voorbije Stekelbees-festival (b.v. « De blauwe zebra »).

Referenties
Jan Draad, Stef Ampe aan het lijntje, De Rode Vaan nr.3 van 1987
Ronny De Schepper, Is Dolfke Hitler tot Führer geslagen? De Rode Vaan nr.48 van 1986

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.