Jan Gerartsen (1519-1572)

Vandaag is het precies 440 jaar geleden dat Jan Gerartsen (1519-1572) is gestorven. Hij is beter bekend met zijn Latijnse naam Goropius, afgeleid van het feit dat hij opgroeide in het Noord-Brabantse dorp Gorp, vlak over de grens met Nederland. Hij verhuisde naar Leuven om er geneeskunde en oude talen te studeren aan de universiteit. Daarna werkte hij als hofarts voor de zussen van keizer Karel V in Brussel. Het aanbod van Filips II om zijn lijfarts te worden, wees hij af. Liever vestigde hij zich vanaf 1554 als stadsarts in Antwerpen. Zijn vrije tijd besteedde hij aan geschiedenis en taalonderzoek. Naast Antwerps sprak hij onder meer vloeiend Grieks, Latijn en Hebreeuws. Kortom, Goropius was een geleerd en gerespecteerd man.

Hij werd beroemd met de publicatie in 1569 van Origines Antverpianae (vertaald als De oorsprong van Antwerpen). Het lijvige boekwerk beslaat meer dan duizend bladzijden en werd uitgegeven door de Antwerpse drukker Christoffel Plantijn.
Goropius’ hele oeuvre is een verpletterend pleidooi om het Antwerps te erkennen als de meest volmaakte en oudste taal. Hij staafde zijn theorie met bijbelse, historische en taalkundige argumenten.
Goropius ging ervan uit dat de taal die de meeste simpele woorden telt, ongetwijfeld de oertaal moet zijn. Hij begon al de talen die hij beheerste met elkaar te vergelijken en kwam tot de conclusie: het Antwerps was onmiskenbaar de oudste taal.
Toen ging hij nog enkele stappen verder. De oertaal werd natuurlijk gesproken door de eerste mensen op aarde. Dat waren vanzelfsprekend Adam en Eva. De bewijzen dat het om een Antwerps koppel ging, lagen volgens Goropius zomaar voor het grijpen. De naam van Adam zou zijn samengesteld uit de woorden `haat’ en `dam’ (een dam tegen de haat) en die van Eva uit `eeuw’ en `vat’ (een vat voor alle eeuwen).
Op die manier weet hij nog veel andere namen en woorden te duiden. Zoals bijvoorbeeld ‘bier’ dat afgeleid is uit ‘bieden’ en ‘eer’. Want volgens Goropius is bier een drank die men aanbiedt om iemand te eren.
Adam en Eva woonden in het aards paradijs. Wat Goropius dan ook deed besluiten dat dit in Antwerpen lag. Zijn daarvan nog sporen te vinden? Wel zeker. Op ’t Schoon Verdiep van het stadhuis staan Adam en Eva verscheidene keren afgebeeld. Levensgroot staan ze naast het Antwerpse wapenschild als `wildeman’ en `wildevrouw’ met een vervaarlijke knots over de schouder.

(Gebaseerd op Han van de Ven in de Gazet van Antwerpen)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.