Hoe zou het nog zijn met Betty Owczarek?

In Het Nieuwsblad van 4 juli 2012 beweerde Betty Owczarek dat de benaming Tarzan voor de bekende vibrator van haar afkomstig is (Big Brother 2000) en dat ze dus een fortuin heeft mislopen door deze benaming niet te deponeren. Enig opzoekingswerk levert niet veel op, tenzij dat de benaming ook uit de TV-serie “Sex and the City” afkomstig kan zijn. Deze is begonnen in 1998, maar niets zegt dat ze al in de eerste aflevering werd gebruikt. Een oproep op Facebook leverde niets op, dan maar vragen aan chatgpt…

Ik vrees dat Betty Owczarek hier haar eigen rol in de geschiedenis wat heeft overschat.

Het opvallendste tegenbewijs is namelijk dat de benaming “Tarzan” voor een vibrator al ruim vóór Big Brother in druk voorkomt.

Marc De Costers Woordenboek van Populair Taalgebruik citeert verschillende contemporaine bronnen:

• 7 november 1988 (NRC Handelsblad): een advertentie voor de Tarzan-vibrator: “Hij heeft je werkelijk — bijna — alles te bieden.”
• 27 mei 1994 (de Volkskrant): “Ook vibrator Tarzan wordt veel verkocht.”
• 1 mei 1995 (de Volkskrant): Tarzan wordt genoemd naast andere bekende vibrators als de Non-Doctor Multi Speed.
• 22 september 2000 (de Volkskrant): opnieuw wordt gevraagd: “Hoeveel kost dat nou, zo’n Tarzan?”

Dat betekent dat de naam minstens twaalf jaar vóór het interview in Het Nieuwsblad en ruim vóór Big Brother 2000 al ingeburgerd was.

En hoe zit het dan met Sex and the City?

Daar zit waarschijnlijk de bron van de verwarring.

In de bekende aflevering “The Turtle and the Hare” (seizoen 1, aflevering 9, uitgezonden in 1998) raken Charlotte en de andere vrouwen in de ban van de Rabbit-vibrator. Dat zorgde wereldwijd voor een enorme verkoopsgolf.

Maar let op:

• in Sex and the City heet het speeltje Rabbit of Rampant Rabbit;
• in Nederland en Vlaanderen werd Tarzan later vaak de algemene benaming voor hetzelfde type dubbele vibrator (met clitorisstimulator).

Met andere woorden: de serie maakte het type beroemd, niet noodzakelijk de Nederlandse naam.

Waar komt de naam “Tarzan” dan wél vandaan?

Daarover bestaat geen absolute zekerheid, maar de oudste aanwijzingen wijzen erop dat Tarzan een bestaande productnaam was. Sommige historici van seksspeeltjes beschrijven zelfs een ouder Japans model met een aapje (“Tarzan”) als voorloper van de latere rabbit-vibrators.

Hoe moeten we Betty’s uitspraak dan interpreteren?

Ik vermoed dat er drie mogelijkheden zijn:

1. Ze herinnerde zich verkeerd dat zij de naam had bedacht.
2. Ze heeft de naam in Vlaanderen bijzonder populair gemaakt door haar Big Brother-optreden. Dat is goed mogelijk: in Vlaanderen werd haar vibrator immers steevast “Tarzan” genoemd.
3. Ze bedoelde misschien dat zij de naam als merk had kunnen deponeren, niet dat zij de eerste was die hem gebruikte. Maar zelfs dan lijkt dat juridisch weinig kansrijk, aangezien de naam al jaren commercieel werd gebruikt.

Kortom: de beschikbare gedrukte bronnen maken het vrijwel onmogelijk dat Betty Owczarek de uitvindster van de benaming Tarzan was. Zij heeft de naam waarschijnlijk wel een enorme bekendheid gegeven in Vlaanderen, maar de benaming zelf was al sinds ten minste 1988 in gebruik.

chatgpt

P.S. Betty weegt op dit moment meer dan honderd kilo en wordt daarmee meestal gefeliciteerd. Ja, ’t zijn andere tijden geworden, hé Bob!