De Amerikaanse dominee Jesse Jackson overleed op 17 februari 2026 op 84-jarige leeftijd. In tijden van het extreemrechts, crypto-fascistisch Trumpisme, zouden de eenzijdige op Trump en cs. gerichte media ons doen vergeten dat in de Verenigde Staten er ook een sterke progressieve beweging is. Ze mobiliseerde al miljoenen Amerikanen in de straten van de steden tegen Trump en cs. In New York werd de linkse kandidaat Zohran Mamdani verkozen tot burgemeester van de grootste, en voor het wereldkapitalisme (Wall Street), belangrijkste stad van de VS.
De baptistenpredikant, dominee Jesse Jackson was meer dan een onvermoeibare strijder en een stem voor de Amerikaanse burgerrechtenbeweging. Jackson was een activist die de strijd van Afro-Amerikanen in de VS logisch verbond met de antikoloniale bevrijdingsbewegingen van de volkeren van het mondiale Zuiden.
Zijn leven werd gekenmerkt door de strijd tegen racisme, armoede, oorlog en koloniale onderdrukking. Hij inspireerde talloze Amerikaanse politici, intellectuelen en activisten, in de VS en daarbuiten.
De datum van geboorte: 1941, in het zuiden van de Verenigde Staten waar blanke, christelijke nationalisten met cowboyhoed en de witte kappen van de Ku-Klux Klan de dienst uitmaakten. Het zuiden was in de VS een apartheidsregime waar racisme en uitsluiting tot in de details van het dagelijks leven werd opgedrongen, met b.v. gescheiden rustbanken in het park of op bussen. Zwarte mensen, velen afstammelingen van de slavernij, werden uitgescholden, gebrutaliseerd door politieknuppels als ze voor hun rechten betoogden.
In de jaren zestig sloot Jackson zich al vroeg aan bij de burgerrechtenbeweging van zijn vriend Dr.Martin Luther King. Hij stond aan de zijde van Martin Luther King op het balkon van zijn hotelkamer toen King in 1968 werd vermoord door een scherpschutter.
De moord maakte op de jonge Jesse Jackson een onuitwisbare indruk. Uit deze schok ontstond zijn levenslange energie en visie van een geïntegreerde sociale beweging die rassenhaat, klassenverschillen en politieke verdeeldheid zou overwinnen.
De preekstoel als politieke wapen
Jackson liet zich niet intimideren door de laffe moord. Hij had de gave van het woord. Hij gebruikte zijn preekstoel als sociaal platform om mensen hoop en energie te geven. Hij zag de strijd voor gelijkheid nooit als een kwestie van huidskleur alleen. Met “Operation PUSH”, een afkorting van People United to Save Humanity en de Rainbow Coalition bouwde hij aan een politieke kracht die verder ging dan de traditionele burgerrechtenagenda.
Hij verbond de strijd tegen raciale onderdrukking met fundamentele maatschappelijke problemen zoals werkloosheid, lage lonen, zwakke gezondheidszorg en gebrekkige vakbondsrechten. Jackson stond tijdens stakingen voor fabriekspoorten en op straat.
De slogan “Hou de hoop levendig” was niet zomaar een slogan. Het was een politiek mobilisatieprogramma.
Zijn presidentskandidatuur en campagne van 1984 en 1988 zette de Democratische Partij onder druk. Jackson dwong de partij zich te buigen over eisen die als “links” werden beschouwd, zoals sociale rechtvaardigheid, menselijke arbeidsomstandigheden, democratische participatie.
De latere verkiezing van Barack Obama was zeker een gevolg van het voorbereidende werk van Jackson. Ook Obama werd geconfronteerd met het racisme van Trump en cs. die hem verdacht maakten over zijn Amerikaanse afkomst, en recent op de (verdorven) sociale media een post plaatsten waarin Obama en zijn vrouw Michelle werden afgebeeld als apen.
Solidariteit met strijdende volkeren
De betrokkenheid van Jesse Jackson ging ook internationaal. Toen westerse regeringen nog samenwerkten met het apartheidsregime in Pretoria was hij één van de eerste prominente stemmen in de Amerikaanse politiek die openlijk de bevrijdingsstrijd in Zuid-Afrika steunde. Zijn pleidooi voor de rechten van de Palestijnen bracht hem herhaaldelijk in conflict met de zionistische lobby’s in de VS en met de partijleiding.
Ondanks afkeuring verzette hij zich tegen herbewapening, kernwapens en de mondiale oorlogen van Washington, in Zuid- en Centraal-Amerika tot in het Midden-Oosten. “Wapens en oorlogen ondermijnen de democratie”, stelde hij. Hij verwees niet alleen naar de slachtoffers in het buitenland, maar ook naar het wapengeweld en de brutaliteit in eigen land.
Cuba en Venezuela konden rekenen op Jacksons solidariteit. Al in 1984 reisde hij naar Havana, ontmoette er Fidel Castro. Hij veroordeelde de Amerikaanse blokkade en sprak van een “historische schande”. Vandaag is die meer dan ooit actueel.
In de daaropvolgende jaren onderhield hij ook relaties met Venezuela. Hij ging in overleg met Hugo Chávez, en was aanwezig op de begrafenis van Chávez. Tijdens zijn internationale optreden verzette hij zich steevast tegen de demonisering van progressieve, patriottische regeringen in Zuid- en Centraal-Amerika.
Dominee Jesse Jackson was niet zomaar een prediker van verzoening. Hij was activist die zich dag in dag uit verzette tegen racisme, kapitalistische macht en imperialistisch geweld. “De hoop levendig houden” voor hem was niet alleen een troostende uitspraak, maar een levenswerk dat het beperkte mensenleven ver overstijgt.
De hoop levendig houden is de waarheid vertellen vooral deze die quasi niet verteld wordt door de mainstreammedia. De hoop levendig houden is allianties smeden, verdeeldheid tegengaan, het verzet organiseren. Dominee Jesse Jackson predikte niet alleen hoop, maar vocht er ook voor. Miljoenen Amerikanen, en ver daarbuiten, zullen blijvend inspiratie vinden in het levenswerk van Jesse Jackson.
Miel Dullaert
Bron: Junge Welt, Volker Hermsdorf, 23 februari 2026.
Foto: Jesse Jackson in gesprek tijdens een interview op 1 juli 1983. Foto van Warren K.Leffler. Dit bestand is beschikbaar in de Prints and Photographs division van de Library of Congress
dagelijks iets degelijks 