Fons Mariën las Un coupable presque parfait : La construction du bouc-émissaire blanc (essai français) van Pascal Bruckner.

‘Un coupable presque parfait’ van de Franse intellectueel Pascal Bruckner gaat over de blanke man als ideale beklaagde, als zondebok (zie de ondertitel : la construction du bouc émissaire blanc).
Sinds de val van de Berlijnse muur is het intellectuele klimaat in het Westen gewijzigd, zo stelt Bruckner vast. Ideeën over vrijheid, vooruitgang en de universaliteit hebben, onder invloed van de VS, plaats gemaakt voor de onderwerpen gender, identiteit en ras. In die zin sluit dit boek erg aan bij het boek ‘Cynical theories’ dat ik eerder besprak.
Drie betogen, het feministische, het antiracistische en het dekoloniale, duiden de blanke man aan als vijand, als “ideale zondebok”. Meteen hebben we zo de drie delen van dit boek aangeduid. In het eerste deel bestudeert de auteur het radicale feminisme dat in de man een mogelijk roofdier ziet, en in de blanke man nog meer dan in andere mannen. Het hedendaagse woke-antiracisme beschouwt de blanke man per definitie als een racist. En ten slotte is er het dekoloniale discours dat uitsluitend gericht is tegen de blanke man. Pascal Bruckner gaat kritisch om met deze betogen. Zo bijvoorbeeld schrijft hij over de slavernij en meer bepaald behandelt hij de slavenhandel door Arabisch-islamitische landen, een handel die zo goed als nooit genoemd door diegenen die schreeuwen om dekolonisatie: zij hebben het uitsluitend over de trans-Atlantische slavenhandel waarvoor inderdaad de blanke man verantwoordelijk was.

Voor Pascal Bruckner gaat het erom de feministische, antiracistische en dekoloniale betogen kritisch te behandelen. Hij gaat na hoe het komt dat gender, ras en groepsidentiteit de plaats hebben ingenomen van onderwerpen als de klassenstrijd, de meritocratie en het idee van een gemeenschappelijk humanisme. In de plaats komt een soort ‘tribalisme’, dat groepen tegen elkaar opzet en in de blanke man de “ideale schuldige” vindt.

Dit boek was geen gemakkelijke lectuur voor mij omdat het in het Frans geschreven is (en nog niet vertaald). De grote lijnen van zijn betoog kon ik uiteraard wel volgen, maar sommige nuances gingen wel verloren. Een goede kennis van het Frans is niet overbodig. Toch loont het de moeite, omdat het een frisse kijk oplevert op het hedendaagse intellectuele debat.

Fons Mariën

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.