Het is vandaag al twintig jaar geleden dat Valeer Frits Vanacker, professor in de Nederlandse Taalkunde aan de Gentse universiteit, is overleden.

Siegfried Bracke schrijft op zijn blog over hem: “Voor Nederlandse Taalkunde krijgen we de zeer hard werkende prof.Valeer Frits Vanacker. De man leert ons echt de stiel: kijken met verwondering naar het fantastisch instrument dat de taal is. Dus niet alleen WAT er wordt gezegd, maar ook HOE het wordt gezegd. (Ik geniet daar nog elke dag van.) Vanacker leert ons ook in de geschiedenis te kijken. Hij is gespecialiseerd in de syntaxis van het Aalsters gesproken dialect uit de 15de, 16de en 17de eeuw. Ik ben hem dankbaar om die vele Middelnederlandse procesteksten.”
“Het fantastisch instrument” schrijft Bracke, maar dat moet natuurlijk “het fantastische instrument” zijn. Dat is één van de weinige herinneringen die ik aan Valeer Frits heb. Het was in de eerste kandidatuur en met 300 studenten heeft een prof dan geen enkel idee wie die zijn en of ze zelfs maar aanwezig zijn in zijn les. Daarom deed V.F. af en toe een steekproef. Ikzelf was in die tijd een vreselijk party animal (ik heb nu zelf moeite om mij die tijd nog voor de geest te halen!). Ik broste nooit, maar ik zat wel vaak te slapen in de les. En opeens hoor ik mijn naam noemen en rond mij fluistert iedereen: “Het witte paard! Het witte paard!” Mijn diep ingeworteld wantrouwen tegenover mijn medemens indachtig, denk ik natuurlijk onmiddellijk: “Die willen mij erin luizen!” Waarop ik met luider stemme: “Het wit paard!” Maar het moest natuurlijk “het witte paard” zijn, dat spreekt vanzelf.
Enfin dat begon al slecht en het werd er niet beter op met het mondelinge examen. In mijn eerste kandidatuur was prof.Willem Pée nog de vaandeldrager van het departement Nederlandse Taalkunde, dus zat V.F. er maar een beetje voor spek en bonen bij, maar hij was er toch getuige van hoe ik bij Pée, die rustig een banaan zat te verorberen, een slecht examen aan het afleggen was. Zo herinner ik mij dat ik op de vraag wat “de West” was, “West-Vlaanderen” antwoordde, terwijl dat natuurlijk “West-Indië” moest zijn. (Tussen haakjes: wat dit met Nederlandse Taalkunde had te maken, mag Pée weten!) Ik stevende dus rechtstreeks op een buis af, maar nu moet je weten dat die examens in alfabetische volgorde werden afgelegd en ik werd dus voorafgegaan door de ondertussen helaas reeds overleden Christine De Schepper, die ik in die tijd “mijn zuster” noemde. Pée had aan haar gevraagd wat haar naam betekende. En Christine had natuurlijk tegenover de militante atheïst Pée een vreselijk katholiek verhaal over de hemelse Schepper opgehangen. Christine werd op dat examen op haar beurt voorafgegaan door Constant “Stanne” De Neve, die toen mijn beste vriend was in de Germaanse. Met hem had ik het ook reeds over de herkomst van mijn familienaam gehad. Stanne gaf er dezelfde betekenis aan als Eriek Verpale in “Katse nachten”. “Scheppen” zou dan onder de rok van een meisje of een vrouw naar haar geslacht grijpen zijn. “Grab them by the pussy!” zoals Trump zou zeggen. Toen ik dus ook deze vraag kreeg bij Pée was dit het eerste waaraan ik moest denken. Ik durfde het echter niet uit te spreken, dus ging ik maar voor “vuilnis opscheppen”. Waarop Pée van het lachen bijna stikte in zijn banaan. “Zo zie je maar weer, hé” gaf hij V.F. een por in diens ribbenkast, “de meisjes zoeken het in het goddelijke en de jongens in het vuil van de straat!” Enfin, hij vond het zo grappig dat ik later werd gedelibereerd.
Het jaar nadien was Pée als met pensioen (of “op emeritaat” zoals dat aan d’unief heet) en moest ik Vanacker alleen trotseren. En weer was het geen succes. Zodanig zelfs dat V.F. voorstelde dat ik hem “zou laten vallen”. Bij het aanvangen van de licenties mochten we namelijk één van onze vier hoofdvakken (Nederlandse taal en literatuur; Engelse taal en literatuur) laten vallen. Maar ik had me reeds voorgenomen om Engelse taalkunde te laten vallen, omdat prof.Derolez mijn toenmalige Amada-sympathieën maar matig kon appreciëren. En daar heb ik me dan ook maar aan gehouden, zodat ik in mijn licenties toch nog examen heb moeten afleggen bij Vanacker. Deze keer zonder problemen, al stond er in mijn essay voor tweede licentie wel een kanjer van een dt-fout! “Als dit in eerste kandidatuur was gebeurd, had ik je onherroepelijk gebuisd,” sprak V.F. eerlijk.
Buiten de universiteit ben ik V.F. slechts één keer tegengekomen. Dat was dan op een filmvoorstelling van “Menuet” naar het werk van Louis Paul Boon. Net zoals ik prof.Desmet ook slechts één keer ben tegengekomen. Maar dat was dan bij de film “Lady Chatterley’s Lover”. Ik weet echter niet of we daaruit enige conclusie mogen trekken…

Ronny De Schepper

Een gedachte over “Valeer Frits Vanacker (1921-1999)

  1. Ik heb Vanacker beter leren kennen toen ik onlangs zijn assistenten interviewde. Hij was een crème van een geleerde, saai maar uiterst plichtsbewust. Helemaal het tegengestelde van zijn voorganger Willem Pée, die gerust vooraan in de galerij van de slechtste lesgevers mag gezet worden. Vanacker leek op Blancquaert, de voorganger van Pée, bij wie hij jarenlang logeerde. Beiden waren strenge, toegewijde en ernstige mannen. Pée leek meer op de levensgenieter Taeldeman, de opvolger van Vanacker. Weinigen weten dat Vanacker (jong nog), de opvolger moest worden van niet Pée maar van Blancquaert. Vanacker was niet op tijd klaar met zijn doctoraat, dus kwam de fameuze Pée van de universiteit Luik naar Gent om te depanneren. Magda Devos, de opvolgster van Taeldeman vertelde me dat ze als assistente twee jaar lang de colleges historische taalkunde van Taeldeman volgde omdat ze er bij Pée niets van begrepen had. Vanacker was één van de laatste proffen die studenten opleidde naar het leraar zijn, hij wist door zijn jaren als leraar in het middelbaar wat een lesgever voor kinderen nodig had. Zijn colleges waren bijzonder interactief en spannend. Dat laatste in alle betekenissen.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.