Op donderdagnacht 20 maart 1969 maakt de rijkswacht een einde aan de bezetting van de Blandijn door de studenten. Enkele uren daarvoor smeekte decaan professor Elslander de studenten om zich geweldloos terug te trekken uit de omsingelde Blandijn. Zijn oproep viel niet in dovemansoren: de studenten laten zich die nacht gewillig afvoeren naar de rijkswachtkazerne. Rector Bouckaert houdt de Blandijn gesloten tot 28 maart. De studenten wijken voor hun vergaderingen uit naar De Brug, de Ledeganck en de Vooruit maar het wordt snel duidelijk dat de beweging over haar hoogtepunt heen is.

Aldus Fien Danniau op UGentMemorie.be. Op Gentblogt.be wordt het begin van het verhaal als volgt verteld: In maart 69 hield het Verbond van de Vlaamse Studenten (VVS) een congres om de universiteit te veranderen. Het regende in Parijs en de Vlaamse studenten voelden de druppels. Tijdens het congres werkten ze aan een vijf-puntenprogramma om de universiteit te moderniseren. Op de slotavond waren een aantal Franse studentenleiders uitgenodigd. Door problemen aan de Sorbonne waren ze echter niet in Gent geraakt. Als alternatief trokken de studenten dan maar naar een debat over de zin en onzin van pornografie in de Aula. Dit debat werd georganiseerd door de vereniging Prokus (Progressieve Kultuur). Op het programma stonden professor Vermeersch, professor Broeckx, Daniël Robberechts, advocaat Bultinck en drs.Smolders. In principe zou een dergelijk debat slechts dertig à veertig man gelokt hebben. Wat de studenten ook niet wisten was dat rector J.J.Bouckaert enkel dia’s van Grieks en Romeins naakt wou laten tonen. Toen Prokus zei ook Deense prentjes te willen projecteren, had de rector de debatavond verboden. De 350 studenten stonden dus voor een gesloten deur. Er ontspon zich een discussie: de avond toch laten doorgaan of een protestactie organiseren. Men besloot om ‘s anderendaags naar het rectoraat te trekken om te protesteren tegen de censuur en de autoritaire universiteit.
Tot hun verrassing stonden er ‘s anderendaags 350 man aan studentenrestaurant de Brug klaar om naar het rectoraat te trekken. De protestbordjes die ‘s nachts in de rapte in elkaar gestoken waren werden gretig verdeeld. Het rectoraat was echter op slot. De rector had blijkbaar zijn voorzorgen genomen. Alleen bleek er ergens een kelderdeur open te zijn. Vandaar was het maar een kleine stap om de voordeur open te doen en zo de studenten binnen te laten. De rector weigerde resoluut om het debat aan te gaan. De studenten vroegen om de debatavond te organiseren zoals oorspronkelijk voorzien. Uiteindelijk wou de rector een delegatie van drie studenten ontvangen, wat de studenten dan weer weigerden. Het risico op represailles voor de drie afgevaardigden zou te groot zijn.
Ondertussen was de politie verwittigd en die kwam met het nodige machtsvertoon ter plaatse. De helft van de studenten werd verwijderd, de andere helft werd in het nauw gedreven in het kabinet van de rector. Twee studenten werden gearresteerd voor weerspannigheid en slagen en verwondingen.
De dag nadien trokken de studenten naar de faculteiten om hun verhaal te doen. Omwille van het VVS-congres hadden de studenten vrijaf gekregen. Maar toen de rellen op het rectoraat op de radio waren geweest, wou iedereen in Gent zijn. De Blandijn werd bezet als permanente uitvalsbasis voor de acties. Het wetenschappelijk personeel vaardigde een motie uit en steunde het protest van de studenten.
Terug naar Fien Danniau: Het harde optreden van de politie tegen de protestgroep wekt een collectieve solidariteit op onder de studenten. Ook decaan Van Elslander en het personeel van de letterenfaculteit steunen de acties. De lessen in de Letteren en Wijsbegeerte worden opgeschort, maar in de andere faculteiten menen de hoogleraren dat ‘de wetenschap moet verdergaan’. De volgende dagen is de bezette Blandijn het epicentrum van de proteststrijd: er worden pamfletten gedrukt, muurkranten geschreven en nachtelijke volksvergaderingen gehouden.
Als ik deze twee getuigenissen samenvoeg dan moet ik tot de conclusie komen dat de Maartrevolte dus uiteindelijk slechts één week heeft geduurd. Dat lijkt me toch wel heel kort. Zelf kan ik het eigenlijk niet controleren, want ik ben pas het volgende academiejaar op de universiteit gearriveerd. Maar er circuleerde toen wel een boekje over die gebeurtenissen dat ik mij – net zoals zovele anderen – onmiddellijk heb aangeschaft. Op de voorpagina stond een meisje dat het politiegeweld trotseerde en voor mezelf uitgroeide tot het symbool van de revolte – ook wel een beetje omdat ik er verliefd op was, moet ik toegeven. Twintig jaar later zou ik haar hierover interviewen voor De Rode Vaan.

Joke De Leeuw: een storm in een glas water

In 1988 verscheen een brochure onder de titel “20 jaar RUG-studenten in actie”. De kaft van de brochure vermeldde ook nog “student/ludiek/keihard” en helaas dekte deze tweeslachtigheid ook de inhoud. Het “ludieke” slaat dan ook niet enkel op de toon van bepaalde politieke acties, maar behelst ook puur studentikoze manifestaties als Gravensteenstoeten en Twaalfurenlopen. Een onvermijdelijk gevolg daarvan is uiteraard dat de politieke studentenstrijd niet alleen gerelativeerd wordt (want dat is op zich niet zo erg, integendeel het is zelfs nodig op momenten dat we dachten met honderd manifestanten het televisienieuws te kunnen halen), maar ook geridiculiseerd. En dat kan natuurlijk nooit de bedoeling zijn.
Want als er één terrein is waar de studenten toch wel hun uiterste best hebben gedaan om de arbeidersbelangen te verdedigen, dan is het bijvoorbeeld aan de Limburgse mijnen. Zou men dit op het eerste gezicht als het privé-jachtterrein van de Maoïsten kunnen beschouwen, dan werd in een reportage in het ter ziele gegane weekblad “De Post” nochtans Joke De Leeuw als boegbeeld naar voren geschoven. En Joke was – en is nu nog altijd – een Trotskiste. How come?
Joke De Leeuw: Toen de studentenbeweging zich nog volop aan het structureren was, is de mijnstaking uitgebroken en de SJW (Socialistische Jonge Wacht, jongerenafdeling van de RAL, nu dus SAP, RDS) heeft dan beslist om daarheen te gaan omdat dit de enige manier was om onze ideeën in praktijk te brengen. We zijn daar heel goed ontvangen, want het was wat men noemt een “wilde” staking en die mensen hadden dus grote organisatorische problemen. Een aantal dingen werden anders immers automatisch door de vakbond gedaan: het vertalen, afdraaien en verspreiden van pamfletten, het bijeenbrengen van mensen in regelmatige vergaderingen waar beslissingen werden genomen op een formele manier enzovoort.
– Dat is dus allemaal vrij gelijklopend met wat Amada toen deed. Een verschil is echter wel dat Amadezen de raad kregen hun studies te laten voor wat ze waren en meteen zelf maar arbeider te worden. Dat deed SJW niet?
Joke De Leeuw
: Neen. Wij stelden: de studenten moeten ten dienste staan van de arbeidersstrijd, maar de beste manier om dat te doen is bijvoorbeeld via basiswerk in de faculteit het probleem te stellen van de solidariteit met de arbeiders.
– Was ook aan de mijnen die discussie tussen “klein links” hinderlijk?
Joke De Leeuw:
Dat was geweldig moeilijk. De Maoïsten wilden namelijk van geen samenwerking weten. Wij hadden ons eigenlijk ten dienste gesteld van het permanent comité van de organisatie van de mijnwerkers. Wij zeiden dus ook dat zij lid moesten blijven van de vakbond en die proberen om te buigen naar een combattieve vakbond. Dat was het politieke verschil met de Maoïsten die op dat moment zeiden: scheur uw lidkaart kapot. Hun hulp bestond dan in Mijnwerkersmacht, die als doel had in de plaats te treden van de syndicaten. Dat leidde tot een heel groot sectarisme. Het was bijvoorbeeld onmogelijk om met Mijnwerkersmacht afspraken te maken om piketten te vormen of een betoging te organiseren. Wij werden beschouwd als vijanden van de strijd. Nadien zijn ze wel wat bijgedraaid omdat het permanent comité de effectieve leider van de staking bleek te blijven. De leiders daarvan, met op kop toen Gerard Slegers, waren mensen die echt heel gekend waren en aanvaard werden door alle mijnwerkers. Die begrepen dan ook niet waarom er een concurrentie moest komen met Mijnwerkersmacht.
– Nochtans kom je ook voor in het fameuze “Blauwe Boekje” van de Gentse Studentenbeweging (GSB) en die was zogezegd wel neutraal, maar eigenlijk toch heel sterk Maoïstisch geïnspireerd…
Joke De Leeuw:
In het begin niet, hé! En dat “Blauwe Boekje” wàs het prille begin, want dat is gemaakt in de paasvakantie, dus amper een maand na de Maartbeweging. De mensen die dat boekje hebben gemaakt, lagen nadien wel aan de oorsprong van de Maoïstische beweging in Gent, dat is waar, maar er waren nu eenmaal een paar figuren die té bekend waren om ze te kunnen negeren. Trouwens ik ging toen nog naar de vergaderingen van die groep, alleen waren de meningsverschillen heel rap duidelijk. Het grootste zijnde dat Ludo Martens weigerde nog verder te discussiëren over het doel van de studentenbeweging. Wij wilden zoals reeds gezegd die beweging uitbouwen op het vlak van de structuren, dus de faculteiten en dergelijke, terwijl zij de meest extreme elementen liever wilden radicaliseren om hun Maoïstische groep uit te bouwen. Dus naar de fabrieken trekken en eigenlijk het terrein verlaten. Maar het spreekt vanzelf dat dit slechts voor een heel klein aantal mensen van toepassing kon zijn.
– Dat waren dan de zogenaamde “betaalde agitatoren” waarmee Vanden Boeynants kwam aandraven…
Joke De Leeuw
: Dàt was klinkklare onzin natuurlijk. Alle mensen die ik ken waren wel degelijk student destijds. Nadien zijn er een aantal die permanent voor een partij zijn gaan werken, maar dat is hun volste recht, hé! Trouwens, wie zou er betaald hebben? De KP had het kunnen doen, maar heeft het niet gedaan. Er is dus niets geweest dat van buitenaf in de studentenbeweging infiltreerde. Al die wilde verhalen zijn rationalisaties van mensen die zich niet goed in hun vel voelen omdat ze de boot hebben gemist.
– Maar als jij daar zoveel jaren later op terugkijkt, zowel op het algemeen maatschappelijk vlak als meer persoonlijk: was het dan uiteindelijk niet veel meer dan een storm in een glas water of heeft het wel degelijk iets teweeggebracht?
Joke De Leeuw:
Ik vrees dat het op maatschappelijk vlak een storm in een glas water is geweest. Er was geen politiek middel om echt vooruit te geraken. Er was geen revolutionaire partij of zelfs geen minimum aan organisatie die mensen kon opvangen en de band met de arbeidersbeweging echt in praktijk brengen. Van de andere kant is vooral de opstand in Leuven toch wel de basis geweest voor de radicalisering van een aantal intellectuelen, die voor hun generatie dan toch aan de opbouw van een revolutionaire partij zijn begonnen, met name dus de SAP of de PVDA. Dat niet iedereen is blijven militeren kon men natuurlijk bij voorbaat weten. Een intellectueel heeft immers altijd de kans om zijn diploma wel degelijk te gebruiken in zijn leven. En als het militeren je dan te zwaar weegt, omdat je in een minderheid zit, dan zijn er automatisch mensen die afhaken. Maar de anderen, die hebben dan toch de brug gelegd met de “oude garde” van de staking 60-61. Anders was die band misschien verloren gegaan…

En ik besluit nogmaals met Fien Danniau: Hoewel het vijfpuntenprogramma van 1969 nooit wordt gerealiseerd, heeft het generatieconflict van 1969 wel een impact op de universiteit. Zo krijgen studenten in 1971 bij wet inspraak in de verschillende raden, commissies en bestuursorganen en wordt geïnvesteerd in sociale voorzieningen – hoewel lang niet zo veel als ze zelf zouden willen. Occasioneel breken er nog onlusten uit maar ze zijn niet zo hevig of collectief dan in maart 1969. De militante studenten organiseren zich in verschillende extreem-linkse verenigingen die elkaar beconcurreren maar het contact met de gemiddelde student verliezen.

Referentie
Ronny De Schepper, De jaren zestig: stout of choc? De Rode Vaan nr.10 van 3 maart 1988

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.