Vandaag is het al tien jaar geleden dat de Nederlandse schrijver Gerard Reve op 82-jarige leeftijd is overleden aan de gevolgen van dementie. Reve leed al enkele jaren aan de ziekte en verbleef om die reden bijna twee jaar in een verpleeghuis in het Belgische Zulte. Zijn partner Joop Schafthuizen verklaarde dat Reve in elk geval in ons land begraven wil worden, met name in de Oost-Vlaamse gemeente Machelen-aan-de-Leie. Het koppel woonde al twaalf jaar in Vlaanderen en volgens Schafthuizen heeft de auteur zich in Machelen steeds “op zijn manier” gelukkig gevoeld.

Gerard Reve werd op 14 december 1923 geboren in Amsterdam, als zoon van communist Gerard Johannes Marinus van het Reve en Janetta Jacoba Doornbusch.
Op zijn zeventiende gaf hij in eigen beheer de dichtbundel Terugkeer uit. In datzelfde jaar verruilde hij het Vossius-gymnasium voor de Grafische School, die hij in 1943 afrondde. Hij ging vervolgens aan de slag bij Het Parool als rechtbankverslaggever. Bij de krant kwam hij voor het eerst in aanraking met Simon Carmiggelt.
In 1947 verscheen De Avonden (“een winterverhaal”), Reve’s romandebuut dat voor velen geldt als zijn bekendste boek. Het boek werd in kleine kring enthousiast ontvangen en bekroond met de Reina Prinsen Geerlingsprijs.
Een jaar na zijn debuut trad hij in het huwelijk met dichteres Hanny Michaelis. Dat huwelijk hield stand tot 1959, maar intussen werd duidelijk dat Reve homoseksueel was. Begin jaren vijftig was Reve de publiciteit in Nederland even zat en vertrok hij met zijn echtgenote naar Londen. Daar werkte hij als hulpverpleger in het National Hospital of Nervous Diseases. In 1957 keerde Reve terug naar zijn geboorteland om er redactiesecretaris van het literaire tijdschrift Tirade te worden.
De doorbraak bij het grote publiek volgde in de jaren zestig. Reve ontdekte de brief als genre. Hij ging in Amsterdam samenwonen met zijn vriend Wim Schumacher (“Wimmie”). In 1964 verhuisde hij naar het Friese Greonterp, waar hij met zijn nieuwe partner Willem Bruno van Albeda (“Teigetje”) neerstreek. Later voegde Henk van Manen (“Woelrat”) zich bij hen.
Reve raakte in die jaren steeds meer in conflict met mensen uit de christelijke hoek door zijn beschrijving van religie, dood en homoseksualiteit. Het hoogtepunt was het ezelsproces. Een publicatie in het tijdschrift Dialoog (april 1965), waarin Reve beschreef hoe God op aarde als ezel terugkeert en hij seks met Hem heeft, leidde tot Kamervragen. Reve moest zich voor de rechter wegens godslastering verantwoorden, maar werd twee keer vrijgesproken.
Op 27 juni 1966 trad “de godslasteraar” tot ieders verbazing toe tot de Rooms-Katholiek Kerk. De schrijver ervoer die stap als een bevrijding. “Ik gaf een ander geloof op, het marxistische, maar ik ben er beter van geworden.” Velen hoonden hem.
In de reeks “Grote Ontmoetingen” van Orion waren als nummers 18 en 25 Gerard Reve en Hugo Raes aan de beurt. Mia Meijer en Jacques Kersten tekenen respectievelijk als auteurs. De verzorgd uitgegeven boekjes (elk zo’n 75 bladzijden) vallen telkens uiteen in twee grote delen: een biografie en een beschouwing van het werk. Daarna volgt ook nog een zeer uitgebreide bibliografie. Toch is er een zeer groot verschil in benaderingswijze door de twee auteurs. Waar Meijer tamelijk oppervlakkig blijft bij de beschouwing van het werk en in de biografie teveel aandacht besteedt aan de “Show-aspecten” van Reves leven (zijn homofilie en zijn geflirt met de Kerk), gaat Kersten toch dieper in op het werk van Raes, al dient vermeld dat Raes zich hiertoe uiteraard beter leent. Kersten besteedt aandacht aan de algemene thematiek van Raes’ werk (wat Meijer niet doet) en deelt het ook in in vier periodes (dialectisch pendelend tussen optimisme en pessisme). Ook grijpt hij de gelegenheid aan om actuele discussiepunten zoals kritiek op het onderwijs in België (naar aanleiding van de biografie) of abortus en euthanasie (naar aanleiding van De Vadsige Koningen) te behandelen. Meijer gaat hete hangijzers als het racisme van Reve in “De Taal der Liefde” liever uit de weg.
Reve ontving tal van onderscheidingen. Zo kreeg hij in 1966 de Romanprijs van de gemeente Amsterdam, in 1969 ontving hij de P.C. Hooftprijs voor zijn oeuvre. In 1974 werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Op zijn zeventigste werd Reve benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau, op zijn vijfenzeventigste werd hij Commandeur van Oranje Nassau.
In 1987 verscheen Verzamelde Gedichten, waarin de meeste van zijn gedichten zijn opgenomen. Op 18 mei was Reve dat jaar ook te gast in het programma « Klasgenoten » van Koos Postema. Het werd een zeer ontroerende kennismaking — Reves rabiate anticommunisme even terzijde gelaten — omdat het Reves geïsoleerde positie in de klas (en « dus » ook in de maatschappij) onderlijnde. En, ondanks het feit dat Reve zich behoorlijk beestig kon en kan gedragen, toch voelde men hoe onzeker de man is van zichzelf. Dat bleek b.v. toen zijn oude onderwijzer (die hij nog altijd « meester » noemde) hem de les las i.v.m. de manier waarop hij seksualiteit beschrijft. Reves homoseksualiteit zorgde overigens voor een ander emotioneel moment toen één van zijn vroegere medeleerlingen in tranen uitbarstte omdat haar homofiele man haar uiteindelijk toch had verlaten. De camera bezondigde zich hier een beetje aan voyeurisme, maar dat kwam misschien omdat dit zo hoort bij Veronica die het programma (met presentator en al) heeft afgekocht van de VARA. Een voorafspiegeling van wat de BRT te wachten staat als de « onafhankelijke » (?) televisie er zal zijn… ? (De Rode Vaan nr.21 van 1987)
In de jaren tachtig werd ook een aantal werken verfilmd, zoals Lieve Jongens (1980), De Vierde Man (1983) en De Avonden (1989).
Na Schiedam, Zuid-Frankrijk en het Engelse Harwich vestigde Reve zich in 1994 met zijn dan al jarenlange vriend Joop Schafthuizen in België.
In 2001 kreeg hij de driejaarlijkse Prijs der Nederlandse Letteren toegewezen. Op last van Vlaams minister van Cultuur Bert Anciaux werd de onderscheiding niet uitgereikt door koning Albert vanwege het onderzoek tegen Schafthuizen omtrent pedofilie. De schrijver ontving de oorkonde per post.
De laatste jaren ging Reve steeds zwaarder gebukt onder de ziekte van Alzheimer. Die leidde uiteindelijk zijn dood in.

(Behalve de bespreking van het werkje over Reve door Mia Meijer en over de uitzending van”Klasgenoten” is deze tekst niet van mij. Ik weet echter niet meer waar ik hem precies hem gehaald. Ik verontschuldig mij bij voorbaat bij de auteur.)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.