James Dean (1931-1955)

17 james dean met porscheMorgen zal het zestig jaar geleden zijn dat James Dean zich dood heeft gereden (terwijl hij nog iemand anders mee de dood in nam). Kortom, aanleiding genoeg om Dean uit mijn stuk over “verleidelijke verleiders” te lichten en hem een aparte bijdrage te geven.

83 james deanJames Byron Dean werd geboren op 8 februari 1931 in Marion, Indiana. Amper een jaar later overlijdt zijn moeder Mildred aan kanker. Zijn vader Winton, een tandtechnicus, die het kind niet had gewild, laat de jongen opvoeden door zijn zus Ortense en haar man Marcus Winslow op hun farm in Fairmount, Indiana. Als de kleine Dean erachter komt hoe zijn vader over hem denkt, laat dit voorgoed sporen na.
69 james dean als blokfluitvirtuoosIn het schoolorkest speelt hij klarinet, nadat hij eerder een virtuoos was op… de blokfluit!
73 james deanAls zeventienjarige haalt hij de plaatselijke krant omdat hij topscorer is van de Fairmont Quakers. En dat ondanks het feit dat hij eigenlijk te klein is voor basketball en hij brillenglazen draagt à la Freek De Jonge. “Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik iets moest bewijzen,” luidt de commentaar van James.
96 james dean in macbeth op de universiteit van los angelesHij gaat naar de universiteit van Los Angeles en ontdekt zijn ware roeping als hij op 29 november 1950 prins Malcolm mag spelen in “Macbeth”. Zijn filmcarrière start eigenlijk in 1951 toen hij als figurant was aangeworven voor “Fixed Bayonets” van Sam Fuller. Hij verleidde echter Fullers scriptgirl en die kon deze overhalen om Dean enkele woorden te laten zeggen, ook al had hij geen vakbondskaart van acteur. Met het verdiende geld betaalde Dean wel zijn opleiding aan de Actor’s Studio. Hij krijgt op die manier een toneelrol aangeboden in “The immoralist” (1953) van André Gide. De regisseur is Daniel Mann en zijn tegenspeelster is Geraldine Page. Daar wordt hij opgemerkt door Elia Kazan die hem de hoofdrol aanbiedt voor de verfilming van John Steinbecks “East of Eden”.
Vóór “East of Eden” (1954) was Dean ook nog te zien in piepkleine rolletjes zoals een boksscène in “Sailor beware” (1951) met Jerry Lewis en Dean Martin, “Has anybody seen my gal”, een plezierige musical van tearjerker Douglas Sirk uit 1952 en “Trouble along the way”, een sentimenteel niemendalletje met John Wayne uit 1953.
57 james dean en pier angeliOp de set van “East of Eden” wordt Dean verliefd op de 22-jarige Italiaanse actrice Anna Maria Pierangeli (in de States laat ze zich makshalve Pier Angeli noemen), die op de set ernaast “Silver Chalice” aan het draaien is samen met de nog onbekende Paul Newman. Hij is het die Anna Maria aan Dean voorstelt. Haar moeder Enrica ziet een verhouding, laat staan een huwelijk met zo’n losbol niet zitten en verplicht haar dochter met charmezanger Vic Damone te trouwen, die ze twee jaar eerder in Berlijn had ontmoet. Dean zit tijdens de ceremonie ostentatief in zijn sportwagen aan de overkant van de straat. Als Pier Angeli in 1971 zelfmoord pleegt, laat ze een brief na waarin ze verklaart dat James Dean de enige echte liefde is geweest in haar leven.
In april 1955 wordt hij uitgespeeld naast de zestienjarige Natalie Wood in “Rebel without a cause”. De film gaat pas een week voor zijn dood in première, want op 30 september 1955 eindigt het leven van James Dean bruusk op “the road to Salinas”.
18 dood james deanOm half vier in de namiddag rijdt James Dean meer dan honderd per uur op deze autoweg. Otie V.Hunter van de Californische wegenpolitie doet hem stoppen en geeft hem hiervoor een verkeersboete. Hierdoor niet afgeschrikt geeft Dean meteen weer plankgas als de agent uit het oog verdwenen is. Op een kruispunt botst zijn Porsche tegen veel te hoge snelheid op de Ford van universiteitsstudent Donald Turnupseed. Deze overleeft gelukkig het ongeval, net als de bijzitter bij Dean, zijn mecanicien Rolf Wenterich. Door het vroegtijdige overlijden van James Dean, krijgt Paul Newman de kans om de rol van Ben Quick in “The long hot summer” (Martin Ritt) over te nemen.
Elia Kazan verklaarde later over James Dean: “Alhoewel ik er met ‘East of Eden’ zelf toe bijgedragen heb, vind ik het beeld dat Jimmy Dean de jongeren voorspiegelt vals. Voor mij zijn het in de eerste plaats nietsnutten, vol medelijden met zichzelf. Daarom dat ik hem ook als Cal heb gecast. Echte acteertechniek had Dean niet. Als hij een oudere man moet vertolken in ‘Giant’, zie je wat hij eigenlijk is: een beginneling. Alhoewel ze vaak worden vergeleken en Jimmy hem mateloos bewonderde, is hij zowat het tegendeel van Marlon Brando.”
Ook Humphrey Bogart spreekt harde woorden: “Dean stierf op het juiste moment. Hij liet een legende achter, die hij nooit had kunnen waarmaken als hij was blijven leven.”
In 2001 werd er een biopic gedraaid over het leven van Dean. Zowel Brad Pitt, Johnny Depp als Leonardo DiCaprio werden oorspronkelijk vernoemd als mogelijke hoofdrolspelers, maar uiteindelijk ging de rol naar de mij onbekende James Franco. Regisseur Mark Rydell had wel greep op de “stof”, want hij heeft Dean nog persoonlijk gekend bij de Actors Studio.

Ronny De Schepper

Selectieve bibliografie
Paul Alexander, Boulevard of broken dreams, Uitgeverij Westland, Schoten 1994.
René Chateau, James Dean Story.
David Dalton, James Dean, the rebel.
Jean Gratton en Philippe Defechereux, James Dean, de miskende coureur, een avontuur van Michel Vaillant, 1995.
John Howlett, James Dean, 1985.
Hans Muys, 30 september 1955: de laatste rit van een nieuwe filmheld, Het Laatste Nieuws 30/9/1995.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.