Louis Hémon (1880-1913)

48 maria_chapdelaine_1934Vandaag is het tachtig jaar geleden dat in Canada de eerste verfilming van “Maria Chapdelaine” (dus let op: Maria en niet Marie, zoals men zou verwachten) naar het boek van de Franse schrijver Louis Hémon in première is gegaan. Het was weliswaar een Franse film (van Jean Duvivier) met Madeleine Renaud en Jean Gabin in de hoofdrollen, maar “Maria Chapdelaine” behoort nu eenmaal tot het Canadese erfgoed, omdat het verhaal zich daar afspeelt. Hémon is trouwens in Canada overleden en wordt dan ook vaak als een Canadese auteur vermeld, maar – zoals mijn vriend Alcide opmerkt – “un peu abusivement puisqu’il a vécu moins de deux ans au Canada, d’octobre 1911 à juillet 1913.”

Louis Hémon werd geboren in Brest in 1880 en emigreerde naar Canada in 1911. Daar leefde hij bij de achtergebleven Acadiens, wier verhalen hem inspireerden tot het schrijven van “Maria Chapdelaine”, een soort van magisch-realistische roman, al schuilt het magisch-realisme van Hémon minder in het verhaal dan wel in de behandeling ervan. Vooral de sfeer is bijvoorbeeld van belang.
“Maria Chapdelaine” handelt over een meisje dat, in het barre Canadese land, liefde opvat voor een jongeman die in zijn hopeloze tocht door het winterse (en magisch behekste) woud zijn geliefde gaat zoeken en daarbij de dood vindt.
Hémon bereikt de magisch-realistische sfeer vooral door zeer verspreide aanduidingen:
– de onbereikbaarheid van het huis der Chapdelaines, die wordt uitgedrukt in de terugkeer van Maria (vergelijk met de Graalburcht of Le Grand Meaulnes);
– Maria komt terug van een reis die ongeveer één maand duurde, maar dit tijdsbegrip wordt vrij vaag weergegeven (cfr. het archetype van de terugkomst);
– de moeilijke weg die François Paradis ’s nachts heeft afgelegd om Maria de eerste maal te bezoeken maakt hem tot een avonturier, een “dolende ridder”;
– er is de magische aantrekkingskracht van het bos op de mensen: “On dirait que le bois connaît des magies pour vous faire venir…”;
– het land wordt gewonnen ten koste van de duistere bossen (en machten);
– er is de onwezenlijke sfeer in de Canadese wouden;
– de komst van Lorenzo uit de Verenigde Staten symboliseert het beloofde (maar ook mysterieuze) land voor hen die geen comfort kennen;
– en er is het gezamenlijk plukken van de “bleuets” wat als een ritueel wordt beschreven en uitloopt op de liefdesverklaring tussen Maria en François.
Dit alles draagt bij tot de magisch-realistische sfeer waarin de lezer wordt opgenomen. Hetzelfde gebeurt in “La belle que voilà”, dat een soort heldendicht is over de jeugdliefde van een oude man. Jeugdliefde die zijn enig houvast in het leven blijkt te zijn. Dit verhaal speelt zich weliswaar af in een decadente kasteelsfeer, maar net als in “Maria Chapdelaine” is de liefde de hoofddaad van de mens. Dit is trouwens het leitmotiv in het werk van Hémon. Dat ook deze liefde onmogelijk blijkt (deze geliefde is eveneens overleden) blijft voor Hémon van ondergeschikt belang: het gevoel, los van het subject ontbreekt.
74 maria chapdelaineOp 27 april 1983 ging de remake van de film “Maria Chapdelaine” in première, met Carole Laure in de titelrol. Bij ons heeft deze film niet zoveel ophef veroorzaakt, maar het boek van Louis Hémon waarop de film is gebaseerd, is in Franstalig Canada zowat het belangrijkste boek dat er is. Vandaar dat de film in niet minder dan 25 zalen werd uitgebracht in Québec en in totaal 815.000 dollar opbracht.
Merkwaardig is wel dat Hémon zelf ook om het leven kwam in vergelijkbare omstandigheden van zijn held in “Maria Chapdelaine”. Samen met een jonge Australiër besloot hij in 1913 dieper het Canadese binnenland in te trekken. Daarvoor volgden zij de transcontinentale spoorlijn. Onderweg werden ze verrast door een trein…

Johan & Jan de Belie-Segers

Selectieve bibliografie
Ernest Robert, Canada Français & Acadie, au pays de Maria Chapdelaine, Paris, Pierre Roger et Cie, 1924.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.