“De Vlaamse Leeuw” in de lappenmand?

In zijn boek “Zeg maar Wouter”, dat vandaag aan de pers wordt voorgesteld, stelt de zwarte schepen van Sint-Niklaas Wouter Van Bellingen, ondertekenaar van het Gravensteen-manifest, de vraag of we misschien niet op zoek moeten gaan naar een nieuw Vlaams volkslied “als de Vlaamse Leeuw dan toch te veel mensen tegen de borst stuit en uitsluitend negatieve gevoelens opwekt.” “Als je alle Vlamingen achter je wil krijgen, moet je de symbolen doen verdwijnen die in de weg staan,” is zijn mening. Ik ben het daarmee eens, maar de vraag is of dit ook geldt voor “De Vlaamse Leeuw”. Ik herinner me dat begin jaren tachtig er eens een Vlaams Progressief Zangfeest werd gehouden als tegenhanger van het “rechtse” Nationaal Zangfeest en dat toen “De Vlaamse Leeuw” inderdaad een splijtzwam was…

VPU, VPO, VPZ. Er wordt wat afgekort met « Vlaams » en « Progressief » hoog in de vaan, de laatste tijd. Maar wat is VPZ eigenlijk? VPZ staat voor Vlaams Progressief Zangverbond en zoals het een Zangverbond past richten zij ook een Zangfeest in. En dat op 1 maart 1981 in de Arenahal te Deurne-Zuid, om 14.3O u. Walter De Buck, de Nieuwe Scène, de Vieze Gasten, Gam, John Lundström, Wannes van de Velde, het Brecht-Eislerkoor, Symptoom, het Rood Koor en Heipasoep zorgen er voor een totaalspektakel, aaneengepraat door Johan Anthierens, geschreven door Paul Koeck en Walter van den Broeck en geleid door Paul Celis.
MASSAZANG
Maar hoe zat dat nu met dat Zangverbond ? Zó stellen ze zichzelf voor : « Het Vlaams Progressief Zangverbond is een verlengstuk van : « Het tijdelijk actiecomité tegen het zingen van het Zuid-Afrikaans volkslied ». Herinnert U zich nog : 27 april 1980, het 43ste Nationaal Zangfeest in het Sportpaleis. Dit zangfeest werd bij de eerste tonen van het Zuid-Afrikaans volkslied onderbroken door een fluitconcert uit protest tegen deze valse uiting van zogenaamde volksverbondenheid. Het antwoord van extreem-rechts liet zich voelen, harde klappen in overvloed. Niet zonder gevolg… progressief Vlaanderen bundelt zijn krachten, het Vlaams Progressief Zangverbond, ook wel VPZ, is geboren ».
Eén van de initiatiefnemers, lid van de stuurgroep en mede-auteur van wat komen gaat op 1 maart, is Marc Van Steenvoort. Met hem hadden we een gesprek over het ideologische aspect van het gebeuren.
— Marc, als men ziet hoe het Vlaams Progressief Zangverbond tot stand is gekomen, ligt het voor de hand dat men gestreefd heeft naar een parallel alternatief voor het Algemeen Nederlands Zangverbond. Maar is er verder een reële behoefte aan zo’n organisatievorm, met name dus een « zangverbond » ?
M.V.S.
: Wij waren van oordeel dat een zangfeest nog altijd een goed middel is om bepaalde politieke stellingen naar voren te brengen. In feite wil het Zangfeest dus op een culturele manier een aantal politieke stellingnamen verklanken. En van de twee aspecten is het politieke het belangrijkste. Maar ook in het culturele aspect gaan we trachten van enige vernieuwing, enige progressiviteit te brengen.
— Ondanks die « vernieuwing » staat ook bij jullie massazang op het programma. Volgens bepaalde progressieve middens kan dat niet en hoort iets dergelijks sowieso thuis in conservatieve manifestaties zoals die door ANZ worden georganiseerd.
M.V.S.
: Wij vinden dat inhoud belangrijker is dan vorm. De vorm mag daarmee weliswaar niet in tegenspraak zijn, maar is anderzijds toch slechts een middel om de inhoud naar voren te brengen. Ten tweede vind ik dat om een zeker tegengewicht te vormen en politiek iets te bereiken, men ook massaal iets moet kunnen opzetten. Men mag niet zich blijven beperken tot kleine groepjes. Niet dat die onbelangrijk zouden zijn, want qua bewustwording kan men daar allicht dieper graven. Maar een massafeest heeft ook een rol op het enthousiasmerende vlak. En dat is belangrijk zowel naar buiten als naar binnen toe.
— Goed, maar een rock-concert b.v. is ook een massaal gebeuren en daar gaat het ook nogal enthousiast aan toe, je hebt m.a.w. nog geen echt antwoord gegeven op mijn vraag waarom nu precies voor die vorm werd geopteerd.
M.V.S.
: Ja, maar de vorm staat in functie van de inhoud. Vandaar ook onze keuze van artiesten, al horen we af en toe het verwijt dat deze keuze niet bepaald progressief is. (Zelf hebben we op de persconferentie gesteld dat « progressief » in dat geval blijkbaar louter politiek moet worden geïnterpreteerd, want artistiek kon een Zangfeest met déze namen net zo goed tien jaar geleden hebben plaatsgehad). Bovendien heeft het traditionele volkslied steeds een belangrijke rol gespeeld in de arbeidersstrijd. En niet alleen dat : vanuit die strijd, bij stakingen b.v., groeien spontaan ook eigen volksliederen.
PLATFORM
— In het begin is er nogal wat kritiek geweest op jullie platform. Er werd geïnsinueerd dat het afkomstig was van allemaal mensen uit katholieke hoek. die weliswaar ontevreden waren binnen hun eigen organisaties, maar die zich bij het tot stand komen van het manifest toch erg op de vlakte hebben gehouden. Ik veronderstel dat daar sindsdien wel aan geschaafd is. Misschien kan je dat dus even verduidelijken aan de hand van de acht thema’s die jullie zondag wensen naar voren te brengen. Die acht thema’s zijn
1. Een kritiek op de traditionele Vlaamse Beweging en hoe zij zich heden ten dage manifesteert.
2. Een visie op de staatshervorming.
3. Het probleem Brussel.
4. Evocaties rond de arbeidersstrijd, zijn verleden en betekenis vandaag voor de mens.
5. Overzicht van enkele basisacties die dit jaar plaats vonden in verband met milieu, kernenergie, enz.
6. De strijd voor de democratische rechten. tegen het opkomend fascisme en de verdediging van de gastarbeiders tegen het racisme.
7. Evocaties i.v.m. de vredesproblematiek en de steeds toenemende bewapeningswedloop.
8. Geen nationalisme zonder internationalisme, of het belang van de internationale solidariteit.
M.V.S.
: Het platform gaat enerzijds in op de Vlaams-nationale deelproblematiek en anderzijds op de ruimere sociaal-economische context. Met de duidelijke bedoeling aan te tonen dat die twee in elkaars verlengde liggen. Dat dus die Vlaamse problematiek niet vanuit een eng-nationalistische hoek mag worden bekeken maar in een ruimere sociale context. Daarom gaan wij uit van een aantal eisen die tot hiertoe nogal werden gemonopoliseerd door de traditionele Vlaamse Beweging, zoals daar zijn de staatshervorming, de problematiek van de Brusselse Vlamingen. de Nooit-Meer-Oorlog-gedachte en ook de internationale solidariteit en het zelfbeschikkingsrecht van de volkeren. Maar in het kader van onze progressiviteit hebben wij er b.v. voor gekozen om niet bezig te zijn over Brussel. maar om de Brusselse Vlamingen zelf aan het woord te laten. Wat hierover dus aan bod zal komen is aangebracht door mensen van het APSKW (Agglomeratieraad Plaatselijk Sociaal-Kultureel Werk).
Op het vlak van de staatshervorming zullen wij voor een stuk ingaan op de onbegrijpelijkheid en het feit dat het allemaal bedisseld wordt in kleine kring, zonder dat de hele bevolking erbij wordt betrokken. De idee « Nooit Meer Oorlog » komt natuurlijk vooral op de IJzerbedevaart ter sprake, maar daar wordt dat in een sterk irreële sfeer benaderd, zonder een fundamentele analyse te maken van de machtsverhoudingen op internationaai vlak. Dat gaan wij dus wél proberen te doen. En tenslotte vinden wij dat een volk dat opkomt voor eigen autonomie zichzelf ook solidair moet kunnen verklaren met andere volkeren die opkomen voor nationale onafhankelijkheid. En hier komen we dus heel specifiek bij dat aspect van het zingen van het Zuid-Afrikaans volkslied terecht.
Samenvattend kan ik zeggen dat wij eigenlijk willen aantonen dat het geen zin heeft op te komen voor een autonome Vlaamse staat, wanneer niet tegelijkertijd de fundamentele sociaal-economische verhoudingen in vraag worden gesteld. Dan verandert er uiteindelijk niets voor het gewone volk. Om het een beetje cru uit te drukken : de machthebbers zullen dan Nederlands spreken, daar waar ze vroeger voor een belangrijk deel Franstalig waren. Dus niet alleen zeltbestuur op het vlak van de staatshervorming maar ook in de fabrieken, in de scholen, in de wijken en noem maar op.
Dat proberen wij ook historisch aan te tonen, dat de Vlaamse strijd en de sociale strijd vanuit dezelfde situatie zijn gegroeid, namelijk de haast feodale situatie waarin Vlaanderen verkeerde na de onafhankelijkheid.
VLAAMSE STRIJD EN SOCIALE STRIJD
– Jaja, de Vlaamse strijd is een sociale strijd, dat zei August Vermeylen ook reeds als ik me niet vergis. Maar hij stond er binnen de socialistische beweging redelijk alleen mee. De Vlaamse strijd en de sociale strijd mogen dan al twee koningskinderen zijn, ze konden blijkbaar bij elkanderen niet komen. Wordt dit op 1 maart, bij jullie historisch overzicht (zie punt 4) ook op het toneel gebracht of eerder onder tafel geveegd ?
M.V.S.
: Er wordt wel aandacht aan besteed maar niet zo expliciet. Impliciet brengen wij wel redenen aan voor het uiteengroeien van die twee. En dan wijzen wij zowel op fouten bij de Vlaamse Beweging op dat stuk, maar ook bij de socialistische beweging die eigenlijk het vertikte om de leiding van de Vlaamse Beweging in handen te nemen. Alhoewel ik moet zeggen dat de socialistische beweging wel Vlaams was, gewoon door haar acties. B.v. de strijd voor het algemeen stemrecht vlas een belangrijke stap vooruit in de ontvoogding van het Vlaamse volk. Zonder dat zouden nooit de taalwetten gestemd geweest zijn. De kritiek die wij dan wél hebben is dat het feit dat de socialistische beweging zich nooit de Vlaamse Beweging heeft willen eigen maken te wijten is aan erg secundaire redenen zoals het sterke antiklerikalisme (al is dit wel te begrijpen natuurlijk wegens de vaak obscure praktijken van de kerk).
Maar de factoren voor het uit elkaar groeien zitten zeker evenzeer aan de kant van de Vlaamse Beweging, die gewoon uit schrik om in ideologische verdeeldheid te vervallen zich niet dierf engageren. En dan is er nog gewoon de feitelijkheid. namelijk dat het socialisme veel sterker in Wallonië van de grond is gekomen.
— Vandaag de dag is er een en ander veranderd. De BSP is reeds enkele jaren zaliger (of onzaliger) gedachtenis, wijzelf gebruiken een leeuw als symbool voor de r.v. enz. Vinden jullie dat die twee bewegingen elkaar weer hebben teruggevonden of zien jullie daar eerder juist nog een werkterrein en dus een bestaansreden voor groepen zoals het VPZ ?
M.V.S.
: Me dunkt dat er binnen de wat we zouden kunnen noemen traditionele Vlaamse progressieve middens er een groeiende belangstelling is voor de Vlaamse problematiek en voor het nationaliteiten-vraagstuk. Ik denk dat dit wel mag worden gesteld. Er zijn evoluties binnen de SP, binnen de KP ook, dat is alleszins een feit. Er worden nu eenmaal een heleboel mensen op een emotionele manier meegesleurd in die nationalistische problematiek en omdat die tot hiertoe werd gemonopoliseerd door rechtse kringen, geraakten die mensen dan ook in dat vaarwater. Daarom is het belangrijk dat de linkse beweging op dat vlak een visie probeert te ontwikkelen. Alhoewel er nog heel wat moet gebeuren zijn er toch tendenzen in de goede richting. En andersom begint men in nationalistische kringen ook belangstelling op te brengen voor de sociaal-economische problematiek. Zo b.v. bij de VUJO, PROVO (progressieven binnen de Volksunie), de werkgroep Arbeid. Ook in katholieke jeugdbewegingen, die altijd nogal nauw betrokken geweest zijn bij de Vlaamse Beweging, ook daar begint men in te zien dat men dikwijls meestapt in een solidaristische maatschappijvisie. Ik denk kortom dat deze problematiek nog aan het groeien is en dat vooral deze stromingen elkaar nog moeten vinden en dat dit dus een mogelijke doelstelling is, die hopelijk ook zal worden gerealiseerd, via zo’n manifestatie als het Zangfeest.

Referentie
Ronny De Schepper, Singhet ende weset rood, De Rode Vaan nr.9 van 1981

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s