Achiel Pauwels

pauwelsaimg_1925500.jpgWie keramiek zegt, zegt Achiel Pauwels. Daarom wilden we van een overzichtstentoonstelling in “De Campagne” (Gijzelstraat) gebruik maken om nog eens met hem in de achteruitkijkspiegel te blikken, want telkens weer nieuwe generaties ontdekken deze Gentse kunstenaar die in 1984 de Staatsprijs in de wacht sleepte. Aangezien in De Campagne één doedelzakspeler zoveel lawaai maakt als tien techno-d.j.’s, gaan we een rustig cafeetje opzoeken.
Achiel rijdt ons voor tot aan het kerkplein van Mariakerke, waar zijn “Zomerlief” sinds deze zomer staat te pronken. Het is duidelijk: de man bruist nog van enthousiasme.

“Ik heb hier en daar iets uitgepikt. En ik heb vooral voor afwisseling gezorgd. Dat is zo leuk aan deze tentoonstelling: dat zowel keramiek als tekeningen te zien zijn.”
Achiel Pauwels is duidelijk in zijn nopjes met de tentoonstelling in “De Campagne”. Een retrospectieve kan je het echter niet noemen. Uit zijn immense oeuvre heeft hij immers alleen tamelijk recente werken “uitgepikt”. Zo vanaf de jaren negentig. Want Achiel kijkt nog altijd meer vooruit dan achteruit… Maar hoe is het destijds allemaal begonnen?
“Mijn vader tekende wel als hobby, maar beroepshalve was hij onderwijzer, net als zowat iedereen in de familie. Mijn zoon Piet zet die traditie nu trouwens verder. Dochter Griet geeft ook wel les, maar aangezien het dictie is, staat ze met één been toch ook in de artistieke wereld (*). Haar broer Pol heeft daar zelfs volledig voor gekozen: hij speelt op het eigenste moment dat wij hier aan tafel zitten Don Juan in Arca. En mijn andere dochter Marieke tenslotte is in mijn voetsporen getreden. Zij heeft ook haar hart verloren aan de keramiek.”
Was dat bij u al van jongsaf aan zo?
“Ik was nog zeer jong toen ik poppen begon te maken. Later heb ik met mensen als Adriaan Magerman en Michel Bracke trouwens nog een poppenspel voor volwassenen willen opstarten. Ik heb altijd belangstelling gehad voor verschillende artistieke disciplines, maar niet voor de job als onderwijzer, die mijn vader mij had voorbestemd. Het was dan ook dankzij mijn moeder dat ik op vijftienjarige leeftijd naar Sint-Lucas mocht gaan. De academie? Geen denken aan. Dat was voor de goddelozen.”
“Ik had vooral belangstelling voor kunstambachten, zoals smeedkunst of glasramen, maar toen ik in contact kwam met keramiek was ik op slag weg. Ik werd verliefd op de materie. Via het boetseren kwam ik bij figuratieve keramiek terecht en leerde de wonderen der beperktheid kennen. Want ik moest het allemaal op mijn eentje leren, dat was immers nog de tijd dat de leraars hun ‘geheimen’ niet wensten te verklappen. Maar mijn moeder ging een lening aan voor een oventje en ik was vertrokken.”
Ondertussen had Achiel ook zijn vrouw Irene Bongaerts leren kennen, die hij een nieuwe naam gaf: Rena. “Ik kénde al een Irene en dat was een verschrikkelijke zuurpruim, daaraan wilde ik niet herinnerd worden.”
Om zijn kersverse gezin te onderhouden ging Achiel toch lesgeven aan veertienjarigen in Eeklo. “Ik verdiende 2.400 fr. per maand. Kan je nagaan. En de bestellingen kwamen in die tijd maar met mondjesmaat binnen. Ik draag daar nu nog de gevolgen van: zelfs nu kan ik namelijk nog altijd moeilijk nee zeggen als men mij iets vraagt.”
“En die eerste bestellingen, dat waren dan gewoon zo tegels om in de schouw te metselen. En natuurlijk ook schalen ter gelegenheid van geboortes of huwelijken. Maar ik probeerde er toch altijd iets van te maken, zodat lezers die destijds zo’n schaal hebben besteld, daarmee nu zeker iets waardevols bezitten.”
De doorbraak kwam toen hij in 1965 in de academie van Antwerpen werd aangesteld als de opvolger van Olivier Strebelle. Tegelijk was dat ook de periode dat de eerste milieumaatregelen opdoken en zijn bedrijfje kon helemaal niet voldoen aan die talrijke eisen, zodat hij volop voor de kunst koos.
“Een Gentenaar in Antwerpen! Dat was niet evident natuurlijk. Maar toch heb ik het er bijna dertig jaar uitgehouden. En veel plezier gehad. De bals in de straat bijvoorbeeld die op de duur moesten worden afgelast omdat de brandweer het niet veilig meer vond. En toffe leerlingen, zoals Wannes van de Velde of die jongen, Mosuse, die onlangs is gestorven.”
Op dit ogenblik heeft Achiel Pauwels rond hem een schare vrienden verzameld die wekelijks bijeen komen in zijn woning in Mariakerke, waar ze naar een levend model werken.
“Altijd een vrouw. Ik kan geen mannen tekenen. Ik heb dat altijd een beetje vervelend gevonden, tot ik hoorde dat ook de beroemde Henry Moore dat niet kon. Niet dat ik mij met hem wil vergelijken!”
Op de tentoonstelling in Drongen zijn dan ook veel erotische werken te zien, meestal met goed in ’t vlees zittende vrouwen als onderwerp. Toch is Achiel ook bekend voor zijn religieus werk.
“Dat is meer opdrachtwerk. Het wordt ook steeds problematischer, vooral als men figuratief werkt. Ik vind nochtans niet dat je zelf gelovig moet zijn om religieuze kunst te kunnen maken. Ik bén wel gelovig, maar ik benader zo’n onderwerp toch altijd op een menselijke manier. Voor mij is een ‘piéta’ gewoon een moeder die haar zoon verliest. Dat is al dramatisch genoeg. Of niet soms?”
Een ander dramatisch werk van Achiel is de beeldengroep met o.a. cellist Vedran Smajlovic die tussen het puin van Sarajevo speelde ter nagedachtenis van de zinloze doden waarbij o.a. zijn broer. Later werd zijn hand door een sniper aan flarden geschoten…

Ronny De Schepper

Bij Lannoo verscheen in 1997 een prachtig geïllustreerde monografie door Hugo Brutin. Prijs 1650 fr. Achiel Pauwels is te bereiken op het nummer 09/226.39.53.

(*) Ikzelf heb nog les gevolgd bij Griet. Wie mij echter kent, weet dat ik helaas geen uithangbord voor haar klassen ben. Ik kan me alleen maar troosten dat andere Wase Germanisten zoals Tom Lanoye en Herman Brusselmans zo mogelijk nog dialectischer Nederlands spreken dan ikzelf!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.