Het zal morgen al vijftig jaar geleden zijn dat de Russisch-Frans-Amerikaanse componist Igor Stravinsky is overleden.

Igor Stravinsky werd geboren in het toenmalige Petrograd (nadien Leningrad en nu opnieuw Sint-Petersburg). Hij studeerde rechten en muziek, dit laatste o.m. bij Rimsky-Korsakov. Hij emigreerde spoedig naar Parijs, waar hij de Franse nationaliteit aannam. Onder zijn eerste composities dient vermeld « Feu d’artifice » en « Le chant du rossignol ». Vanaf 1909 werkte Igor Stravinsky reeds samen met de Ballets Russes van Diaghilev in Parijs.
Van 1915 tot 1920 leefde Igor Stravinsky in het Zwitserse Vaud, waarbij de Russische elementen reeds uit zijn stijl verdwijnen (cfr. “Les noces” uit 1917).
Op 28 september 1918 gaat in Lausanne “L’histoire du soldat” in première, toch nog gebaseerd op een Russisch verhaal (van Afanasiev), maar herwerkt door C.F.Ramuz met muziek van Igor Stravinsky. Een jaar later herwerkte deze zijn compositie tot de bekende orkestsuite, maar ook tot een kortere versie voor viool, klarinet en piano, met daarbij ook een ragtime, een genre dat pas Europa had bereikt.
Vanaf 1920 gaat Stravinsky een confrontatie aan met de muziek uit de 18de eeuw, wat dan leidt tot het zgn. neoclassicisme (b.v. “Oedipus rex”). Van hem is de uitspraak: “Hoe meer boeien en ketens men heeft, hoe vrijer men zich beweegt.” (Hij had het dan wel over muziek!)
In 1925 maakte hij zijn eerste reis naar de USA en vond daar een nieuw werkterrein. Hij ruilde zelfs later de Franse nationaliteit voor de Amerikaanse.
Stravinsky’s muziek werd oorspronkelijk door de nazi’s verboden als zijnde ontaard, maar Igor deed z’n best om te bewijzen dat hij toch voldoende anti-communist en anti-joods was om te worden gespeeld! In 1937 kreeg hij eindelijk zijn zin: tijdens de “Gaukulturwoche” in Dresden mocht hij de Berliner Philharmoniker dirigeren bij zijn eigen “Jeu de cartes”.
Stravinsky is de grondlegger van de hedendaagse muziek, aangezien hij het romantische adagium dat muziek “de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie was” streng van de hand wees. Muziek gaat nu over muziek (hij greep b.v. terug naar Bach), zoals hedendaags theater over theater gaat en film over film. Muziek is dus op de eerste plaats ratio. Toch volgt nadien nog een religieuze periode (b.v. “Symphonie de Psaumes”, 1945).
In zijn laatste werken heeft Stravinsky, gedeeltelijk althans en op een onverwachte manier bij iemand die, tot zover, buiten de greep van Schönbergs stelsel was gebleven, de dodekafonische methoden toegepast. Enkele voorbeelden : « Cantate » (1952) en « In Memoriam Dyian Thomas » (1954). Het sterkste werk van deze laatste periode is de « Canticum Sacrum » van 1955. Verder zijn er nog de werken « Threni », « The Float » en « Agon ».
Igor Stravinsky was een componist die alle stijlvormen kon assimileren en beheersen en wiens muziek ons door haar architectonische logica niet alleen tot luisteren maar ook tot nadenken noopt.
Het is een samenbundeling van wat zowel in tijd als in ruimte, de wijze van denken en voelen is geweest van de Westerse mens. Deze samenbundeling, deze complexe constructie gaat steeds uit van een muzikale kern.
Igor Stravinsky is universeel en is tot deze universaliteit geraakt door niets anders te zijn dan musicus, een machtig vinder van sonoriteiten en ritmen. Hij overleed op 6 april 1971 in New York.
SELECTIEVE DISCOGRAFIE
Volgt een discografie van de belangrijkste werken van Igor Stravinsky voor de geïnteresseerden.
Canticum Sacrum :
Orkest en koor van het festival van Los Angeles, olv Igor Stravinsky, CBS S 75 438
Histoire du soldat :
Instrumentisten olv Charles Dutoit, Erato STU 70620 (Frangois Simon als de duivel en François Berthet als de soldaat)
Instrumentisten olv Igor Markevitch, Philips 6500.321 (Peter Ustinov als de duivel en Jean Cocteau als de soldaat).
Mavra :
Orkest van de Russische radio olv Guennadi Rojdestvenski, Melodia (?) 03.821
Les noces :
Koor en solisten van het orkest van het nationaal theater van de opera van Parijs olv Pierre Boulez, Festival FC 460
Percussiegroep en groot koor van de universiteit van Lausanne olv Charles Dutoit, Erato STU 70.737
Oedipus Rex :
Orkest en koor van de Tsjechische Philharmonie olv Karel Ancerl, Eurodisc 913.145
L’oiseau de feu :
Nieuw filharmonisch orkest olv Ernest Ansermet, Decca 7.168, SXC 7.168
Symfonisch orkest van Londen olv Antal Dorati, Philips 6538.014
Philharmonisch orkest van New York olv Pierre Boulez. CBS 76.418
Philharmonisch orkest van Londen olv Bernard Haitink, Philips 6500 483
Orkest van Parijs olv Seiji Ozawa, EMI VSM C069-02.382
Symfonisch orkest van de BBC olv Pierre Boulez, CBS 75.652
Petrouchka :
Symfonisch orkest van Boston olv Pierre Monteux, RCA AGL 1 1272
Philharmonisch orkest van New York olv Pierre Boulez, CBS 76.069
Philharmonisch orkest van Londen olv Bernard Haitink, Philips 6500.458
Symfonisch orkest van Columbia olv Igor Stravinsky, CBS 75.005
Symfonisch orkest van Minneapolis olv Antal Dorati, Philips 6572.013
Pulcinella :
Symfonisch orkest van Londen olv Claudio Abbado, DG 2531.087
Orkest van Romaans Zwitserland olv Ernest Ansermet, Decca SDD 245
Orkest van Cleveland olv Igor Stravinsky, Philips 01.139 L
Philharmonisch orkest van New York olv Pierre Boulez, CBS 76.680
Renard :
Instrumentenensemble olv Pierre Boulez, Adès 16.010
Instrumentenensemble olv Charles Dutoit, Erato STU 70 737
Kamermuziek ensemble van Columbia olv Igor Stravinsky, CBS 75.071
Le sacre du printemps :
Symfonisch orkest van Columbia olv Igor Stravinsky, CBS 75.054
Orkest van de vereniging van de concerten van het conservatorium olv Pierre Monteux, Decca 220.070
Orkest van Cleveland o1v Pierre Boulez, CBS 75.807
Tsjechisch Filharmonisch orkest olv Karel Ancerl, Eurodisc 913.171
Philharmonia orkest olv Igor Markevitch, MFP 2M 055-16.272
Filharmonisch orkest van Berlijn olv Herbert von Karajan, DG 2530.884
Symfonisch orkest van Boston olv Michael Tilson Thomas, DG 2535.222
Psalmensymfonie :
Symfonisch orkest olv Igor Stravinsky, CBS S 75.181
Koor en orkest van Tsjechische Filharmonie olv Karel Ancerl, Supraphon 913.183
Symfonisch orkest van Londen olv Leonard Bernstein, CBS 76.670
Philip Jones ensemble olv Simon Preston, Argo ZRG 799.

Referentie
Palmyre Timmermans, Igor Stravinsky (1882-1971), De Rode Vaan nr.24 van 1982

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.