De Schotse acteur Ewan McGregor viert vandaag zijn vijftigste verjaardag…

McGregor volgde een theateropleiding aan de Guildhall School of Music and Drama, waarna hij in enkele Engelse televisieseries speelde. Eén daarvan was “Lipstick on your collar”, waarin hij een hoofdrol had. McGregors eerste hoofdrol in een film was die in “Shallow Grave” (1994), geregisseerd door Danny Boyle. Met dezelfde regisseur speelde McGregor ook een hoofdrol in “Trainspotting” en in “A Life Less Ordinary”.
In 1996 was er het kostuumdrama “Emma” van Douglas McGrath met Gwyneth Paltrow en Greta Scacchi, één van de talrijke Jane Austen-verfilmingen uit die periode. Ewan McGregor accepted the role of Frank Churchill because he thought it would be something different from his previous role in Trainspotting, but later regretted appearing in the film, saying, “My decision-making was wrong. It’s the only time I’ve done that. And I learnt from it, you know. So I’m glad of that – because it was early on and I learnt my lesson. It’s a good film, but I’m just… not very good in it. I’m not helped because I’m also wearing the world’s worst wig. It’s quite a laugh, checking that wig out.”

BRASSED OFF & LITTLE VOICE

Nog in 1996 was hij te zien in “Brassed off”, samen met o.m. Tara Fitzgerald. De maker van “Brassed off”, Mark Herman, draaide daarna “Little voice” naar het toneelstuk dat Jim Cartwright op het lijf(je) van actrice Jane Horrocks had geschreven. In een tijd dat iedere jongere in Engeland uit de bol ging voor de Sex Pistols, was zij inderdaad een fan van Julie Andrews, Liza Minnelli, Shirley Bassey en tutti quanti en leerde deze stemmen perfect nabootsen. Jane Horrocks speelt in deze film het verschrikte vogeltje (vandaar dat ze de belangstelling wekt van vogelliefhebber Ewan McGregor) Laura Hoff, die sinds de dood van haar vader het erg moeilijk heeft met het liederlijke leven van haar moeder Mari (Brenda Blethyn). Ze vlucht dan ook weg in de platencollectie die haar vader haar heeft nagelaten en waarmee ze erin slaagt exacte kopieën te leveren van zijn grote idolen zoals Judy Garland, Marilyn Monroe of Shirley Bassey. Als dit wordt opgemerkt door één van haar moeders talrijke vrijers, de wat louche manager Ray Say (Michael Caine), dan wil deze haar (en vooral zijn eigen carrière) lanceren in het nightclubcircuit. Maar begin er maar aan met een vogeltje dat niet uit haar kooitje durft komen!

MOULIN ROUGE

In 2001 was er dan Moulin Rouge! van Baz Luhrmann, met Nicole Kidman in de hoofdrol. Ik ben opgegroeid met het thema van de film “Moulin Rouge” van John Huston uit 1953. Het was in een 78-toerenplaat gegroefd door ene mijnheer David McKersie die een orgel bespeelde, waarvan ik me kan inbeelden dat het vroeger het pronkstuk moet zijn geweest in een of andere bioscoop. Dit maar om te zeggen dat ik niet weinig verbaasd was over de soundtrack die Baz Luhrmann bij zijn film met diezelfde naam heeft gevoegd. Te meer omdat Luhrmann wel het tijdsgewricht met Toulouse-Lautrec heeft behouden. Onnodig te zeggen dat die muziek (en vooral de arrangementen die van bestaande hits werden gemaakt) als een tang op een varken slaat. Maar dit hoeft niet noodzakelijk ten nadele van de film zelf te zijn…
Integendeel misschien zelfs. Luhrmann is een meester in het vertalen van “gevestigde” cultuur naar de popcultuur van de jongere generatie. Zijn bewerking van “Romeo + Juliet” (1996) kon ik op die manier nog best pruimen. Om nog te zwijgen van zijn eersteling, “Strictly ballroom” (1992), waarin hij ballroom-dansen zo sexy als wat voorstelt.
AUDIENCE PARTICIPATION
“Audience participation cinema” noemt Luhrmann dat zelf in de obligatoire “making of”-video die de productie vergezelt. Nu ben ik ongelukkig genoeg ook naar de volwassenheid toegegroeid in de vroege jaren zeventig toen “audience participation” het credo uitmaakte van het zogenaamde “progressieve” theater uit die tijd. Dat betekende ook dat je je best in een hoekje gedeisd hield of dat je anders wel eens het voorwerp kon worden van een “Publikumsbeschimpfung”, zoals een “populair” stuk van Peter Handke toen heette.
Nu zit je in een filmzaal echter sowieso altijd “gedeisd” en hoef je alvast niet bevreesd te zijn dat men je zal vragen om “op het toneel” (lees: in de film) te stappen. Vandaar dat Luhrmann er meteen aan toevoegt dat zijn methode van filmen de enige juiste is, omdat het publiek er zich meteen ook wel degelijk van bewust is dat het “film” is, dat het zich dus niet echt “identificeert” met wat er op het scherm gebeurt. Horen we hier een hedendaagse Bertolt Brecht aan het woord? Is dat nu de fameuze “Verfremdungstechnik” in een nieuw kleedje?
Tot zover de theorie. Hoe zit dat nu met de praktijk? Als men de drie films van Luhrmann bekijkt, dan neem ik aan dat iedereen het erover eens is dat zijn “participerende” aanpak steeds toeneemt. Dat met andere woorden “Strictly ballroom” nog erg dicht aanleunt bij “gewone” cinema (zou Luhrmann zelf toen al zijn uitleg klaar gehad hebben?), dat het bij “Romeo + Juliet” al wat duidelijker wordt en dat hij nu met “Moulin Rouge” nog een stapje verder gaat.
En wat stel ik dan tegelijk bij mezelf vast? Dat mijn appreciatie voor Luhrmanns films steeds afneemt. Ik was wild van “Strictly ballroom”. Bij “Romeo + Juliet” vond ik dat ik niet tot de doelgroep behoorde, maar ik vond het “naar die doelgroep toe” (als ik nu ook eens dat vreselijke jargon mag gebruiken) wel uitstekend passen. Nu vind ik echter dat hij de bal behoorlijk mis slaat.
En dat dan door die muziek, waarover ik het al heb gehad, en dan meer bepaald door de arrangementen. Want met de KEUZE van de muziek kan ik het dan weer ontzettend eens zijn. Klassiekers zowel van Marilyn Monroe als van The Police, Elton John of Queen passeren de revue. Daar kan ik zeker inkomen. Het “misplaatst” gebruiken van die muziek kan inderdaad een prachtig effect sorteren. Het procédé werd trouwens reeds uitstekend aangewend in “On connaît la chanson” van Alain Resnais uit 1997. Maar – en nu komt het natuurlijk – in deze film werden de originele versies gebruikt en beperkten de acteurs zich tot opvallend lippen. Dàt was nog eens “Verfremdungstechnik”, mijnheer Luhrmann!
Luhrmann doet zelf precies het omgekeerde: dankzij de moderne productietechnieken kan nu vrijwel iedereen een plaat inzingen (nietwaar, Betty?) maar het glad polijsten van die acteurstemmen werkt eigenlijk contraproductief. Als men dan toch die acteurs echt wil laten zingen (Nicole Kidman doet het redelijk goed, maar Ewan McGregor blijft een schreeuwlelijk), dan verkies ik de rechttoe rechtaan benadering van Woody Allen in “Everyone says I love you”.
Daarbij komt nog dat men in één ruk die prachtige songs ook door de techno-mangel heeft gehaald, waarbij ze meestal hun magie verliezen. Niet enkel erger ik me hieraan gewoon omdat ik een hekel heb aan techno, ik vind het ook een totaal verkeerde benadering van het onderwerp van de film, met name de Moulin Rouge zelf. Volgens Luhrmann was dit de Studio 54 van de vorige eeuwwisseling. Daar kan ik het absoluut niet mee eens zijn. En dat heeft dan vooral te maken met de plaats van de erotiek in het geheel. Akkoord, men kan moeilijk beweren dat de erotiek van de cancan zo subtiel is als die van de Crazy Horse, om een ander hedendaags equivalent te noemen, maar het blijft toch een feit dat ze op een podium werd gepresenteerd en “ergens” dus artistieke pretenties had. De erotiek van de New Yorkse Studio 54 (zoals te zien in de gelijknamige film van Mark Christopher) komt veel meer overeen met die van zeg maar de Zillion hier bij ons: vulgariteit troef. Wat zich ook vertaalde in de verschillende muziekstijlen (een spitsvondige Offenbach tegenover de steeds meer doorklinkende discodreun). Maar het is wel met “audience participation”, dat wel!
ORPHEUS IN DE ONDERWERELD
Over Offenbach gesproken, de “uitvinder” van de cancan is niet enkel heel eventjes te horen in de film (al krijgt de componist die ten tonele wordt gevoerd dan weer de naam van Satie mee), het feit dat het cancan-thema afkomstig is uit zijn operette “Orphée aux Enfers” (denk aan de Mort Subite-enscenering in de Muntschouwburg enkele jaren geleden) brengt de makers ertoe het verhaal van Moulin Rouge terug te voeren op de Orpheus-mythe. Je weet wel: de musicus die zijn overleden geliefde uit de onderwereld wil terughalen, maar haar definitief verliest door achterom te kijken.
Alhoewel dat begrip “onderwereld” een paar keer in de film voorkomt, als broeinest van de “bohemian revolution”, toch zullen kijkers die niet over de persteksten beschikken dit thema er niet meteen uithalen. Het verhaal van Verdi’s “La Traviata” of Puccini’s “La Bohème” (Luhrmann heeft dit in 1990 zelf geregisseerd voor de Nationale Opera van Australië) daarentegen komt hen meteen voor de geest. En niet alleen omdat de dood uiteindelijk niet op de loer ligt in de gedaante van een jaloerse minnaar, maar van een “ordinaire” ziekte (tering).
In tegenstelling tot de twee opera’s blijft het verhaal van Moulin Rouge echter aan de oppervlakte omdat de dood er “toevallig” wordt bijgesleurd en er geen link wordt gelegd naar de liefdeshistorie. Nochtans wint het verhaal aan kracht als men weet dat in beide opera’s de vrouwelijke hoofdrol een tijdlang voor een rijkere partner kiest omdat zij haar echte geliefde niet wil opzadelen met de dure behandeling die voor de ziekte is vereist (bijvoorbeeld verhuizen naar zonniger oorden). Op dat moment krijgt de woedeuitbarsting van de jaloerse minnaar een tragische dimensie omdat hij zich niet bewust is van de fysieke toestand van zijn geliefde.
Tegenover deze tragiek steekt Ewan McGregor maar bleekjes af als hij de stervende Nicole Kidman in zijn armen houdt. Ook hij weet van toeten of blazen, maar dan eerder op een manier alsof hij wil zeggen: had de scenarist mij vooraf niet wat beter kunnen inlichten a.u.b.? En hij heeft nog gelijk ook…
Nee, het enige wat mij in deze film heeft aangesproken is de overweldigende production design van Catherine Martin, tevens mevrouw Luhrmann. En de wervelende montage van Jill Bilcock zullen velen er meteen aan toevoegen. Maar die is dan precies iets te wervelend voor deze ouwe flurk, die het eigenlijk zelf geen goed idee vindt om een vijftiger deze film te laten recenseren. Want bovendien heb ik de indruk dat men zich tot wel heel jeugdige kijkers richt, laten we zeggen: maximum zestienjarigen. Zelfs voor twintigers biedt deze film te weinig “vlees”, denk ik. Of zouden de twintigers van nu niet meer dezelfden zijn als de twintigers van toen?

STAR WARS

Bij het Amerikaanse publiek verwierf McGregor bekendheid door zijn rol in de Star Wars-films Episode I, II en III als jedi Obi-Wan Kenobi, de jonge versie van het personage dat in (de eerder uitgekomen) Episodes IV, V en VI werd gespeeld door Alec Guinness.

The film “The men who stare at goats” (2009) talks extensively about being Jedi and using Jedi powers. Ewan McGregor played Jedi Master Obi-Wan Kenobi in the Star Wars prequels. (IMDb)
Een zeer realistisch – en dus aangrijpend – beeld van de fameuze tsunami van 2004 vindt men terug in “The impossible” van Juan Antonio Bayona uit 2012 met als vedetten Naomi Watts en Ewan McGregor als moeder en vader van een kinderrijk gezin, die door de ramp uit elkaar worden gerukt. Toch is het het oudste zoontje (gespeeld door Tom Holland) dat de eigenlijke hoofdrol vertolkt.

AMERICAN PASTORAL

Nadat hij in 1999 reeds een onderdeel (“Bone”) van de film “Tube tales” had geregisseerd, debuteerde hij in 2016 “echt” als regisseur van “American pastoral”, naar het boek van Philip Roth about an All-American college star (McGregor himself) and his beauty queen wife (Jennifer Connelly) watching their seemingly perfect life fall apart as their daughter (Dakota Fanning) joins the turmoil of ’60s America. Nadat hij in 1999 reeds een onderdeel (“Bone”) van de film “Tube tales” had geregisseerd, debuteerde hij in 2016 “echt” als regisseur van “American pastoral”, naar het boek van Philip Roth.

Referentie
Ronny De Schepper, “Moulin Rouge” van Baz Luhrmann: een ellenlange videoclip, ronnydeschepper.wordpress.com, 11 maart 2011

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.