Fons Mariën las Intellectueel bedrog: postmodernisme, wetenschap en antiwetenschap van Alan Sokal en Jean Bricmont.

‘Intellectueel bedrog’ is het werk van Alan Sokal samen met de Belg Jean Bricmont. Sokal is een Amerikaanse wiskundige en natuurkundige, die bekend werd door de Sokal-hoax uit 1996. Sokal stuurde een nepartikel, doorspekt met onzinnige redeneringen en pseudowetenschappelijk jargon, naar het Amerikaanse academische tijdschrift Social Text. Bij wijze van experiment wilde hij testen of een goed geschreven maar compleet onzinnig artikel gepubliceerd zou worden in een postmodern tijdschrift als het goed zou klinken en de redactieleden zou vleien met ideologische maar holle concepten. Het artikel werd inderdaad gepubliceerd en kreeg veel aandacht in de internationale academische wereld. Dit boek is een uitvloeisel van die hoax. Sokal werkte daarvoor samen met Jean Bricmont, professor theoretische fysica aan de universiteit van Louvain-la-Neuve.

In dit boek is niet alleen het nepartikel uit 1996 als bijlage opgenomen. Het bevat ook talrijke teksten van postmoderne denkers. Deze vrij hermetisch geformuleerde teksten bevatten vaak verwijzingen naar wetenschappelijke theorieën (de relativiteitstheorie, wiskundige begrippen, kwantumfysica…). Welnu, Sokal en Bricmont bespreken deze teksten en ontmaskeren de auteurs: uit hun formuleringen blijkt dat ze van die wetenschappelijke theorieën niet veel begrepen hebben. Dat is duidelijk voor wetenschappers als Sokal en Bricmont, die wel weten waar de klepel hangt. Voor een leek als ik zijn dat moeilijke, bijna onmogelijk te begrijpen teksten.

Naast deze tekstanalyses bevat het boek ook meer beschouwende hoofdstukken, waarin de auteurs kennistheoretische theorieën bespreken of dieper ingaan op de relatie tussen wetenschap en het postmodernisme, dat zich in wezen antiwetenschappelijk opstelt. Op deze wijze worden de postmoderne denkers weggezet als mensen die zich geleerd voordoen (door hun intellectuele haast onbegrijpelijke taal, hun zogenaamde verwijzingen naar wetenschap), maar die in wezen dikwijls onzinnige teksten afleveren.

Dit boek verscheen oorspronkelijk in het Frans in 1997, dat hoeft geen verwondering omdat de meeste postmoderne denkers ook Fransen zijn. Later verscheen ook een Engelstalige versie. In elk geval maakte het veel ophef in de wetenschappelijke en intellectuele wereld.
Grote stukken van dit boek gaan mijn petje te boven, wat wellicht geldt voor de meeste gewone lezers. Toch blijft de rode draad hangen en formuleren Sokal en Bricmont op heldere wijze interessante conclusies in verband met het postmodernisme.

Fons Mariën

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.