Gisteravond naar “True grit” gekeken, wat door de tegenstanders van John Wayne (waartoe ook ik behoor) meestal wordt beschouwd als zijn beste (sommigen beweren zelfs: “zijn enige goede”). En jawel, ik heb de hele tijd zonder enige ergernis kunnen kijken.

Wayne werd geboren in Winterset, Iowa, als Marion Robert Morrison. Morrisons voorouders waren voornamelijk van Engelse, Ierse en Schotse afkomst. Op jonge leeftijd verhuisde Morrison met zijn ouders naar Zuid-Californië waar zijn vader in Glendale als apotheker werkte. Ook kreeg hij hier de bijnaam Duke — naar zijn hond die hem altijd vergezelde als hij naar school liep. Morrison was op de middelbare school een goede footballspeler en, na afgewezen te zijn bij de militaire marine academie, kon hij met een sportbeurs als financiële ondersteuning rechten gaan studeren aan de University of Southern California (USC). Door een gebroken sleutelbeen eindigde zijn sportcarrière en werd ook zijn beurs beëindigd zodat Morrison de universiteit moest verlaten zonder diploma. Via een kennis met connecties in de filmindustrie kon Morrison beginnen als figurant, hij nam toen ook zijn artiestennaam “John Wayne” aan. Al snel werd hij, wegens zijn door zijn (afgebroken) sportcarrière getrainde en goed uitziende lichaam met een lengte van 1,93 meter, gecast voor rollen in voornamelijk actie en westernfilms. Geholpen door acteerlessen en zijn vriendschap met western acteur Tom Mix en regisseur John Ford kreeg hij al snel belangrijkere rollen.

In 1930 speelde hij de hoofdrol in The Big Trail. De film werd echter een fiasco, waarna Wayne negen jaar lang in 38 B-westerns speelde. In 1939 brak hij door met Stagecoach van regisseur John Ford. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was Wayne, door zijn leeftijd geklasseerd als derde klas-reserve, een van de weinige Hollywood-acteurs die niet het leger inging. Bij gebrek aan concurrentie kreeg hij alle kansen om aan zijn carrière op het witte doek te werken. Voor critici werd hij zo tot iemand die van anderen offers eiste die hij zelf nooit bracht. Tijdens en na de oorlog speelde hij vele veldslagen na in films.

Wayne verscheen in veel mannelijke “macho”-rollen in voornamelijk westerns en oorlogsfilms. Hij werkte geregeld samen met John Ford. Met regisseur Howard Hawks maakte hij de beroemde trilogie: Rio BravoEl Dorado en Rio Lobo. Alhoewel hij veel films heeft gemaakt, won hij maar één Oscar voor beste mannelijke hoofdrol: voor zijn rol in True Grit (1969).When accepting his Academy Award for his performance, John Wayne said, “Wow. If I’d have known that, I’d have put that patch on 35 years earlier.” Marguerite Roberts was a formerly blacklisted writer due to her left-wing politics. John Wayne, who had extremely right-wing politics, knew this before he read the script. He read it and liked it. He ignored people who said he shouldn’t work on anything that a “blacklisted” writer wrote. According to Scott Eyman’s biography of Wayne, Roberts was not herself blacklisted, but was married to the blacklisted John Sanford. Wayne wrote to her in 1969 calling her screenplay “magnificent” and hoping she might write another such screenplay with him in mind. Although the screenplay was written by the left-wing Marguerite Roberts, the film was widely felt to reflect John Wayne’s very right-wing views on law and order and capital punishment. The original book is written in the first person from Mattie’s perspective. Rooster and Leboeuf are basically background characters. John Wayne had initially promised the role of Mattie Ross to his daughter Aissa Wayne, but director Henry Hathaway refused to cast her. While John Wayne and Henry Hathaway didn’t think much of Kim Darby’s acting abilities, she had nothing but praise for Wayne: “He was wonderful to work with.” Olivia Hussey and Mia Farrow turned down the part of Mattie Ross and regretted it. Elvis Presley was considered for the role of La Boeuf, the Texas Ranger. However, “Colonel” Tom Parker, his manager, insisted that Presley should receive top billing. The part was given to Glen Campbell instead (*). John Wayne later reprised the role in Rooster Cogburn (1975). (IMDb)

Wayne speelde zijn laatste rol in 1976 in The Shootist. Tijdens de repetitie kreeg hij te horen dat hij maagkanker had. Hij verscheen voor het laatst in de openbaarheid bij de Oscar-uitreikingen in 1979, toen hij wist dat hij nog kort te leven had. Wayne was broodmager en breekbaar, en droeg een witte pruik, maar had mede op verzoek van zijn kinderen, laten zien dat hij tot het eind bleef vechten om langer te leven. Wayne overleed in het Ronald Reagan UCLA Medical Center op 72-jarige leeftijd aan maagkanker. Hij is begraven met een eenvoudige steen in het Pacific View Memorial Park in Corona del Mar in Californië.

Wayne was drie keer getrouwd en twee keer gescheiden. Wayne sprak vloeiend Spaans en zijn drie echtgenotes waren allen van geheel, of gedeeltelijk, Spaans-Amerikaanse afkomst:

  • Josephine Alicia Saenz (gehuwd 1933 – gescheiden 1945), kinderen: Michael Wayne (1934-2003), Mary Antonia “Toni” Wayne LaCava (1936-2000), Patrick Wayne (1939), Melinda Wayne Munoz (1940)
  • Esperanza Baur (gehuwd 1946 – gescheiden 1954); geen kinderen
  • Pilar Pallete (gehuwd 1954 tot Wayne’s overlijden in 1979); kinderen: Aissa Wayne (1956), John Ethan Wayne (1962), Marisa Wayne (1966).

Verder had Wayne tussendoor nog affaires met actrices Marlene Dietrich en Merle Oberon en zijn secretaresse Pat Stacy maar geen kinderen bij hen.

Wayne was politiek gezien conservatief rechts en steunde bijvoorbeeld de Amerikaanse deelname aan de Vietnamoorlog. Hij was zijn leven lang een fervent supporter van de Republikeinse Partij.

Volgens vele mede-acteurs was hij aangenaam en tolerant van karakter. Hij hield van zijn vak en zei tegen een interviewster enkele jaren voor zijn dood, dat hij in zijn films gewoon ‘zichzelf speelde’. Deze twee woorden geven de kern weer van zijn meer dan 200 films die hij maakte. De rode lijn is steeds weer een goede vent met kleine gebreken, met af en toe een vrouw die voorbij komt en hem op het rechte pad houdt.

Zoals vele acteurs droeg Wayne in zijn films een pruik. Zijn eigen haar begon in de jaren veertig zo dun te worden dat hij ook buiten de filmstudio’s haarstukjes ging dragen. Voor een documentaire tijdens zijn bezoek aan Vietnam ging hij gekleed in een gevechtspak en droeg hij geen pruik – mede vanwege de vochtige tropische hitte – maar deed er verder ook niet moeilijk over. Een student vroeg hem eens bij een bezoek aan de Harvard-universiteit: “Is it true that your toupée is real mohair?”. Wayne antwoordde: “Well sir, that’s real hair. Not mine, but real hair.”

Wayne overleed aan maagkanker in 1979, maar had in 1964 al eens longkanker gekregen. Na een zware operatie, waarbij een long en enkele ribben werden verwijderd, werd hij genezen verklaard. Er wordt weleens gesuggereerd dat Wayne de longkanker heeft opgelopen door het inademen van radioactieve deeltjes tijdens de opnamen voor The Conqueror (1956). Deze film werd opgenomen in Utah vlak bij een van de testterreinen voor atoomwapens. Meerdere acteurs die aan de film meewerkten, waaronder Susan Hayward en Agnes Moorehead, en ook regisseur Dick Powell kregen later kanker. Wayne zelf ging echter ervan uit dat zijn maagkanker meer te wijten was aan zijn forse drankgebruik en de longkanker aan het roken van gemiddeld zes pakjes sigaretten per dag. (Wikipedia)

(*) Van deze revenge movie, waarin het nu eens niet een vader is die zijn kind(eren) wreekt, maar een veertienjarige dochter (prachtige prestatie van de inderdaad 14-jarige Hailee Steinfeld) die de moordenaar van haar vader (Josh Brolin) wil zien hangen of – als het niet anders kan – hemzelf neerschieten, kwam in 2010 een remake uit door de broertjes Coen. Ik denk dat ik wel mag verklappen dat het uiteindelijk dat laatste zal worden, want er wordt in deze film gemoord en geschoten alsof het een film van de broertjes Coen zou zijn, wat uiteraard ook zo is. Typisch is dat bij al dat geweld de meest ontroerende sterfscène die van het paard Little Blackie is…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.