Dat er één dag in de week niet gewerkt werd (zelfs niet mocht gewerkt worden) is een aloude christelijke traditie, maar dat was dan eerder de zaterdag en bovendien was dit niet in wetteksten vastgelegd. Het is pas sinds 7 maart 321 dat de Romeinse keizer Constantijn de Grote heeft verordend dat voortaan de zondag een verplichte rustdag zou zijn. Nu staat Constantijn de Grote bekend als de grondlegger van de verspreiding van het christendom door het christelijke geloof tot staatsgodsdienst uit te roepen, maar het instellen van de zondag als rustdag gaat toch terug op een “heidense” eredienst, namelijk die van Sol Invictus (links op de afbeelding), de officiële zonnegod van het latere Romeinse rijk en een beschermheilige van soldaten.

Op 25 december 274 na Christus had de Romeinse keizer Aurelianus de eredienst van de zonnegod reeds tot een officiële cultus uitgeroepen naast de traditionele Romeinse culten. Geleerden zijn het oneens over de vraag of dit nu een nieuwe godheid was, dan wel een hervestiging was van de oude Latijnse cultus van Sol, een heropleving van de cultus van Elagabalus.

De oude Latijnse cultus van Sol zou vanuit Syrië naar Rome zijn gebracht, eerst door keizer Heliogabalus onder de naam Sol Invictus Elagabalus (219 n.Chr.). De Syrische Sol Invictus nam, zo meende men, de plaats in van de Romeinse god Sol Indiges, een tamelijk onbelangrijke god wiens cultus al in de vroege keizertijd in de vergetelheid zou zijn geraakt.

Recent onderzoek heeft echter aangetoond dat er in Rome doorlopend een cultus van de zon is geweest, en dat deze nooit verstoten is door Syrische goden. Zijn naam kon Sol invictus zijn, maar evengoed Sol OriensSol Indiges of gewoon Sol. De zonnegod had drie tempels in Rome – op de Quirinalis, in Trastevere en in het Circus Maximus – waaraan Aurelianus een vierde toevoegde. Deze keizer heeft ook belangrijke hervormingen doorgevoerd in de cultus, waaronder een verandering in de priesterorde en de instelling van vierjaarlijkse spelen ter ere van de zon.

De cultus van Sol Invictus bleef een belangrijk fundament voor het keizerlijk gezag tot het decreet van Theodosius I de dato 27 februari 380, dat bepaalde dat alleen Niceens christendom acceptabel was als religie. Zelfs Constantijn de Grote liet voor zijn (veronderstelde) bekering tot het christendom munten slaan met afbeelding van Deus Sol Invictus.

Omgekeerd nam het christendom ook enkele gebruiken over van de Sol Invictus cultus, hetgeen duidelijk wordt in de vroeg-christelijke iconografie waarin Christus wordt afgebeeld met een zonnekroon. In dit verband wordt ook het zonnerad als Christussymbool gebruikt. Daarnaast zijn er parallellen aangetoond tussen de Dies Natalis Solis Invicti en Kerstmis. (Wikipedia)

Een gedachte over “1700 jaar geleden: zondag rustdag

  1. “Of gewoon Sol” in Wikipedia doet me denken aan Toon Hermans: ze, die ronde tafeldame, was een douairière, maar ze zei: “Zeg maar gewoon Doe !”
    Ja, Toon zit bij ons, “kenners van de klassiekers”, nog altijd fris in ons hoofd.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.