De Engelse filmregisseur Adrian Lyne viert vandaag zijn tachtigste verjaardag.

Hij is bekend voor films met seksueel beladen karakters met zwoele, geërotiseerde sferen, waarbij hij effecten gebruikt als natuurlijk licht en rookmachines om een zachtere focus neer te zetten.
Hij begon met tv-commercials, tot hij in 1980 debuteerde met “Foxes”, met in de hoofdrol Jodie Foster.
In 1983 regisseerde hij de film “Flashdance”, maar hij maakte misschien nog meer naam met de bijhorende videoclip voor “Maniac” van Michael Sembello. Jennifer Beals, het hoofdpersonage uit “Flashdance”, greep naast een oscarnominatie nadat bekend werd dat ze haar mooie bruine huidje niet van de zonnebank had, maar van één van haar ouders.
Lyne zelf ontving wel een nominatie van de Academy Award voor beste regisseur in 1988 voor “Fatal Attraction”, na de mislukking van “9½ Weeks”, een jaar eerder, waaraan Mickey Rourke (m.i. totaal ten onrechte) een reputatie te danken heeft. In “Fatal attraction” is Glenn Close een levensgroot aids-virus (nadat haar jaloezie is omgebogen tot afgunst, d.w.z. er is geen sprake meer van liefde, men gunt alleen de ander niet meer de zon in het water) dat slechts klein gekregen kan worden door Anne Archer, het bedrogen huisvrouwtje, die er overigens van overtuigd was dat ze haar uitverkiezing voor die rol aan haar “bekering” tot de Scientology Church had te danken… Griezelig!
Het thrilleraspect was voor de mannelijke helft bedoeld en de erotische component (en dit is nieuw) voor de vrouwen. Erotiek in verbinding dus met romantiek, een theorie die wel eens meer wordt geopperd. Echt nieuw was echter dat de personages “gewone mensen” waren. Meestal gehuwde dertigers zelfs. Een leeftijdsgroep die tot dan toe niet leek te bestaan in de film. Jongeren natùùrlijk en ook wijze oude mannen en venijnige oude besjes (het rollenpatroon is niet van mij), maar wat daar tussenlag…? En nu bleek die zelfs niet enkel te bestààn, maar ze bedreven nog seks ook! Allé, wie had dat nu gedacht? In een tijdperk dat alle perversiteiten reeds had gezien, leek dat nog de grootste!
Hoe komt nu zo’n rage tot stand? De vraag is beangstigend omdat de haat-reacties van het publiek tegenover Alex, het vreemde element dat de harmonie van het gezinnetje verstoort, toch heel uitgesproken waren (in de voorstelling die ik bijwoonde werd er spontaan geapplaudisseerd op het moment dat ze haar “comeupence” krijgt)!
Ongetwijfeld speelt hier eerder de aantrekkingskracht van de steeds aanwezige angst voor wat mogelijk ook in je eigen leven kan gebeuren. Een angst die men in een comfortabele bioscoopzetel wil bezweren: “Oef, het was allemaal maar een nare droom.” Alhoewel… Men kan zich dan nog altijd afvragen waarom dat gevoel voor onveiligheid zich nù juist zo manifesteert.
Of was het integendeel omdat “The silence of the lambs” op de Oscar-uitreiking met een historische “big sweep” ging lopen (beste film, beste regie, beste scenario, beste mannelijke en vrouwelijke hoofdvertolker) ? Was het dààrom dat de thriller voor het eerst sinds lange tijd weer “respectabel” was? Maar dat kan onmogelijk verklaren waarom er op datzelfde moment zoveel thrillers in de bioscopen liepen. Die waren namelijk al lang gemaakt nog voor de lammetjes werden bekroond. Dat we dus op één jaar tijd met een tiental films worden geconfronteerd die duidelijk op dezelfde lijn zitten, moet aan iets anders te wijten zijn.
Misschien moeten we het breed-maatschappelijk zien in relatie tot de ‘rage’ van “date rape” aan de Amerikaanse universiteiten. Niet dat er nu plotseling zo’n enorme toename aan verkrachtingen was, maar de definitie van het woord werd zodanig versmald dat bijna àlles een verkrachting werd. Zoals Katie Roiphe opmerkt in “The Morning After: Sex, Fear and Feminism” (1994): “The assumption embedded in the movement against date rape is our grandmothers’ assumption: men want sex, women don’t.” Sommige feministen blijken de vrijheid niet aan te kunnen. De roep naar chaperonnes, alcoholverbod en vroege sluitingsuren is niet ver weg. Jeugdherbergen mogen geen gemengde slaapzalen hebben enz. De religieuze fundamentalisten kunnen zich in de handen wrijven: zij doen nu hun werk!
Nadien volgden nog: “Jacob’s Ladder” (1990) en “Indecent Proposal” (1993), een erotisch bedoelde zedenkomedie over een jongeman (Woody Harrelson uit “Cheers”) die één miljoen dollar aangeboden krijgt indien hij zijn vrouw (Demi Moore) ertoe kan overhalen met een machtige industrieel (Robert Redford) onder de lakens te kruipen. Deze film wilde tegelijk een aanklacht zijn tegen het yuppiedom.
Hierna kwam in 1997 zijn remake van “Lolita” naar het gelijknamige boek van Vladimir Nabokov. Hierin was het Jeremy Irons die met de 14-jarige Dominique Swain mocht/moest stoeien. Zij werd voor een aantal scènes wel door een stand-in vervangen, maar dat belette niet dat de film in de VS de gevestigde bioscoopzalen niet kon halen.
Lyne heeft immers meer dan dertig jaar na Kubrick een iets meer “gekruide” versie gedraaid, maar dat was ook niet moeilijk want Kubricks film was “ijskoud” (“If I realised how severe the limitations were going to be, I probably wouldn’t have made the film,” verklaarde hij achteraf). Met andere woorden, denk maar niet dat u veel van het lijf van zelfs de stand-in te zien krijgt. Het blijft bij suggestie. Al wordt er nu wel degelijk seks gesuggereerd (zelfs in diverse standjes), terwijl die in het boek en in de film van Kubrick bijna afwezig is.
Anderzijds wordt Lolita ook als een onuitstaanbaar Amerikaans joch afgeschilderd, wat alle erotische aantrekkingskracht vakkundig weghaalt als men niet totaal geschift is. Toch is dit niet voldoende voor de kruisvaarders. Zelfs actrice Sue Lyon (de originele Lolita) heeft zich aan hun kant geschaard. Haar Hollywood-leven van seks, drugs en echtscheidingen wijt ze immers aan haar optreden in deze film. Ja, het is soms moeilijk in de spiegel te kijken en de waarheid onder ogen te zien…
Het scenario werd geschreven door Stephen Schiff van The New Yorker (bij Kubrick gebeurde dit nog door Nabokov zelf), nadat scripts van bekende schrijvers (o.a. Harold Pinter) werden geweigerd. Ook dat van David Mamet. “Wat scheelt eraan?” vroeg Mamet aan producer Richard Zanuck. “You made the guy look like a paedophile!” was het verrassende antwoord en eigenlijk wordt dit bijgetreden door vertolker Jeremy Irons, die zegt: “I understand that paedophiles in the main believe that the children want it. But Humbert knows that he’s ruining her childhood.” (Time Out, 22/4/1998).
Om te eindigen kunnen we niet beter doen dan Adrian Lyne citeren (in Humo van 4/11/1997), die er slechts moeizaam in geslaagd is een verdeler te vinden voor zijn verfilming van “Lolita”: “Mocht ik een film hebben gemaakt over een dertienjarig meisje dat door een kannibaal aan stukken wordt gereten, dan was er geen probleem geweest.”
Daarna volgde “Unfaithful”, een thriller uit 2002 die een teken aan de wand is voor Richard Gere. Waar hij vroeger altijd de held was, is hij nu zowaar een bedrogen echtgenoot, die op wraak uit is. Daarna kwam nog “Two Minutes to Midnight” (2007).

Ronny De Schepper

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.