25 jaar geleden schreef Frans De Peuter “Mama Carlota”, een portret van prinses Charlotte van België, speciaal voor Ivonne Lex, maar tijdens de repetities overleed de laatste Vlaamse theaterdiva. Het was voor Martine Geerinckx hoegenaamd niet eenvoudig om de rol van deze dochter van Leopold I, die krankzinnig is geworden nadat haar echtgenoot Maximiliaan van Oostenrijk als keizer van Mexico werd vermoord, over te nemen. Omwille van het leeftijdsverschil diende de auteur zelfs hier en daar ingrijpende wijzigingen aan te brengen.

De K.N.S. verhuisde in 1934 naar de Bourlaschouwburg om daar een einde te maken aan de Franse Opera. Eén van de voorstellingen was “Midzomernachtsdroom” met Georgette Hagedoorn als Puck. Ivonne Lex maakte hierin haar debuut als elfje.

Paul Douliez

De vader van Ivonne Lex (pseudoniem van Ivonne Douliez), Paul Douliez, stond bekend als collaborateur. Daarom heeft zij allicht haar naam veranderd (in haar pseudoniem schuilt de naam van haar eerste man, die op haar doodsbericht naast haar minnaar Frans Maas werd vermeld). Haar vader was dirigent bij het omroeporkest van het NIR en werd na de bevrijding ter dood veroordeeld, maar de straf werd niet uitgevoerd. Haar moeder daarentegen, Hélène Van Herck, was gekend als actrice. In 1936 was het echtpaar al uit elkaar gegaan.
Hélène Van Herck leefde van 20 juli 1908 tot 22 december 1993 en was al die tijd slechts aan één gezelschap verbonden, met name de KNS. Ze was wél een van de acteurs die in de periode van de Tweede Wereldoorlog Joris Diels, die de directeurspost niet had gekregen, volgde naar de Arenbergschouwburg. Later keerde ze terug naar de KNS tot 1970, toen ze het gezelschap verliet uit artistieke onvrede.
Tussen de twee wereldoorlogen had Willy Vervoort in Antwerpen reeds geprobeerd om het Hollandse cabaret na te bootsen, maar het volk vroeg amusement en dat kreeg het ook. Na de Tweede Wereldoorlog leefde dit voort in duo’s als Theo Van den Bosch en Suzy Marleen, Charles Janssens en Co Flower, Jef Burm en Denise Deweerdt en The Woodpeckers. Een andere medewerkster was Ivonne Lex. In “Onze Tijd” vertelt ze daarover: “Ik ben kort na de oorlog getrouwd, in de bloeitijd van het existentialisme en Saint-Germain-des-Prés. Ik was daar wèg van en ik begon mijn eigen liedjes te schrijven, die ik zelf op muziek zette. En toen Anton Peters met zijn Cyrano-cabaret begon, bleek wat ik deed precies wat hij zocht. Toen is Ivonne Lex geboren, naar mijn man Alex, die ik altijd Lex noemde. Enfin, na optredens in de Cyrano volgden er in de Ancienne Belgique, en van dan af bleven de aanbiedingen toestromen. Van het Palladium in Düsseldorf ging ik naar Hamburg, dan Keulen, Travemünde, Kopenhagen… Toen begon ik contracten te krijgen voor Le Casino du Liban in Beiroet, voor het Piramidenhotel in Kaïro en zelfs voor La vie en rose in New York. Maar intussen had ik mijn zoon Paul gekregen en ik vond dat ik maar eens moest kiezen.” Het werd dus toneel.

Er is echter ook een andere versie. Sedert de oorlog mocht zij geen toneel meer spelen en was dus noodgedwongen al die tijd in het cabaret actief. Hierover schrijft Bert Verhoye (in HLN 12/5/1999): “Voor de rest ken ik Blankenberge van wijlen een soortement kleinkunsttheater dat werd uitgebaat door de bolronde Anton Peeters. Elke zomer verdreef de kleinkunstenaar er gedurende enkele maanden de toeristen middels onaangename sketches, onnozele liedjes en ironisch bedoelde verhalen waar geen touw aan vast te knopen was. Vaak liet hij zich terzake begeleiden door Ivonne Lex, in die dagen een grote dame van het Vlaamse theater genoemd. Gelukkig was er toen niet veel nodig om een grote dame van het Vlaams theater te wezen. Een decolleté en een huig-r volstonden meestal.”
In 1969 richt Ivonne Lex “TIL” (Toneelgezelschap Ivonne Lex) op. Het gezelschap bestaat o.a. uit haar dochter Catrien Hermans en haar (Ivonnes) minnaar Frans Maas…
Op 4/2/1986 wordt Ivonne Lex door het Antwerpse gemeentebestuur (SP-CVP) aangesteld als opvolger van Domien De Gruyter bij de KNS. Ze werd verkozen boven 14 andere kandidaten, waaronder Erik Antonis (toen nog directeur van De Warande), Toon Brouwers (dramaturg KNS), Pol Dehert (Arca), Robrecht De Spiegelaere (Malpertuis), Jaak Van de Velde (Arena) en Walter Merhottein. Deze laatste kreeg als troostprijs wel de opvolging van Joost Noydens in het KJT toegewezen. Lex werd immers gesteund door de SP, zodat de CVP met Merhottein ook iets moest krijgen. Rudi Van Vlaenderen in “De Morgen” (15/2/1986): “Het is gemakkelijk voor de SP om vanuit de oppositie voordrachten met Jack Lang te organiseren, om studiedagen uit de grond te stampen, als de SP daar waar ze een zekere macht heeft, blijk geeft van corruptie. Dat stemt tot wantrouwen. Al lang is de socialistische beweging niet meer rood van overtuiging, nu kan ze rood worden van schaamte.”
Ook binnen de SP werd gereageerd en dan nog door niemand minder dan Luc Van den Bossche. Op een studiedag noemde hij het “een slechte beslissing die een stuk dynamische ontplooiing op het vlak van de cultuur hypotheceert.” Hij werd echter van repliek gediend door Jos Van Elewijck.
Met deze benoeming werd mevrouw Lex ook de eerste vrouwelijke directeur van een A-gezelschap.
In de KNS zelf passeerden in 1991 nog amper 40.000 mensen langs de kassa, terwijl er dat in 1981 nog 109.000 waren en in 1977 zelfs 141.912. (Vergelijk: in 1953 waren het er nog 499.889!) Daarom aanvaardde Walter Tillemans de leiding van de KNS, die hij dan samensmolt met zijn eigen Raamtheater. Tillemans slaagde er echter niet in aan de afbouw door Ivonne Lex een halt toe te roepen.

Ronny De Schepper

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.