In de periode vóór Fons Mariën op mijn blog zijn populaire “leestips” publiceerde, schreef hij er ook reeds een tweehonderdtal voor de website “Lezers tippen lezers”. Enige tijd geleden is deze website opgehouden met bestaan en het zou spijtig zijn om deze kleine pareltjes te laten verloren gaan. Daarom probeer ik er elke dag ééntje weer op te vissen. (RDS)

Rutger Bregman is historicus en nog maar 25 jaar. Toch heeft hij al twee boeken op zijn naam, waarvan De geschiedenis van de vooruitgang het laatste is. In een hoofdstuk schetst hij in grote lijnen de geschiedenis van de vooruitgang, van de prehistorie tot heden en met aandacht voor niet-westerse culturen (China, Zuid-Amerika…). Hij doet dat evenwel op niet-systematische wijze, niet helemaal chronologisch. In die zin ontgoochelde zijn geschiedenis me wat.

In een volgend hoofdstuk focust hij op de geschiedenis van het vooruitgangsdenken, en dat verloopt veel chronologischer. Hij verdiept zich in de filosofie van de vooruitgang, met vooral aandacht voor de Verlichting, Franse revolutie en negentiende eeuw.

In een volgend hoofdstuk wordt Bregman persoonlijker en maakt hij een balans op van het vooruitgangsgeloof in de hedendaagse, Westerse samenleving. Hij citeert filosofen, sociologen, politici, psychologen, economen en geeft blijk van een ruime feitenkennis. Bregman stelt vast dat het vooruitgangsgeloof in onze maatschappij zo goed als dood is en gaat uitgebreid in op het denken van Fukuyama over het einde van de geschiedenis. Hij zet zich af tegen een eenzijdig neoliberaal marktdenken en de obsessie met groei. Bregman uit zich als een optimistisch denker die zich vooral afzet tegen nostalgici (vroeger was het beter), pessimisten en doemdenkers (utopieën leiden slechts tot gruwel), postmoderne denkers, sceptici en cynici.

In een kort slothoofdstuk zet hij zich nog eens extra van hen af en houdt hij een pleidooi voor een realistisch, hedendaags vooruitgangsdenken, tegen de gedachte dat een utopie een absolute blauwdruk van een toekomstige samenleving moet zijn. In elk geval geeft de jonge auteur in dit boek blijk van een enorme eruditie en belezenheid en van een persoonlijke visie. De titel had me eerst op een verkeerd been gezet omdat ik een meer systematisch overzicht van de (wetenschappelijke, technische) vooruitgang had verwacht. Een meer algemene titel als Over de vooruitgang zou de lading beter dekken. In elk geval een boeiend en lezenswaardig boek!

Citaat : Utopisch denken hoeft niet tot een nieuw economisch bestel te leiden. Voorlopig hoeft het ons alleen maar af te helpen van de obsessie met economische groei en de blindheid voor wat niet meetbaar is.

Fons Mariën, 10/07/2013

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.