Toen ik deze zomer in Reinaerts Klein Sinaai de opgravingen van de « verdwenen » abdij van Baudelo bezocht, werd me onder meer een marmeren dobbelsteen getoond. In het stedelijke museum van Sint-Niklaas werden ook nog stenen knikkers en schaliën werpschijven onder de spots geschoven. En vergeet de speelbol uit aardewerk niet. De noeste hard labeurincarnaties ondermijnden hiermee hun zwoegend imago. De paters hielden dus stiekem toch van spel. Uit teruggevonden documenten blijkt zelfs dat de Cisterciënzers geregeld berispt werden in verband met « misbruiken » in het spel. En dit geschiedde al in de 13de eeuw, nog lang voor de paters zich overijverig op het wulpse spel van de heksensabbat stortten. Kan niemand het dan laten ? Van de bikkels van de Beotiërs tot de electronica-gadgets van de videokids, de homo ludens speelt door de tijden heen, in alle uithoeken van de planeet.

« A toy for all seasons » ? Daar weet men in Mechelen alles van. Naast het station Nekkerspoel sporen daar sinds april ’82 ook de miniatuurtreinen. In de 3.500 m² ruime tentoonstellingshall krijgt men trouwens nog heel wat meer te zien. De meer dan 60.000 bezoekers (per jaar) kuieren er eveneens tussen de talrijke schepen (schaalgetrouwe modellen), de hobbelpaarden, bewegende marionetten, autopeds… maar dat hebben we u allemaal reeds twee jaar geleden verteld. Wie het zich niet meer zou herinneren, kan nu ook terecht in het eerste « jaarboek » van het Mechelse Speelgoedmuseum (eigenlijk horen we hier « Centrum voor Speelgoed en Volkskunde » te schrijven). In de ruim 180 pagina’s tellende uitgave met de intrigerende titel « ’t Trojaanse hobbelpaard » vind je onder meer een uitgebreide uiteenzetting omtrent de « waarde » van speelgoed.
Op het opvoedende (en zelfs therapeutische) aspect van « spelen » wordt meermaals scherp de nadruk gelegd in de publicatie. Waarmee ook één van de zwakke punten aangeraakt wordt : de talrijke herhalingen wijzen op een gebrek aan overleg op afspraak. Helaas is het werk ook vrij duur (490 fr). Voor die prijs mogen we toch wat meer verlangen dan de uitgesproken heterogene verzameling artikels.
Heterogeen slaat hierbij zowel op het inhoudelijke, kwalitatieve als kwantitatieve aspect. Naast keurig uitgewerkte teksten zoals « Kinderspel, speelgoed en Pieter Bruegel de Oude », stoot je ook op een onvoorspelbare afknapper als « Het beeldverhaal in vogelvlucht ». In vogelvlucht, zeg dat wel. Op nauwelijks anderhalve pagina is een karige korf onsamenhangende feiten neergestrooid, die niet eens ineengeknutseld zijn tot een vloeiend geheel.
De verklaring van de « speelse » (maar uiterst pregnante) titel, geven we toch nog graag door. Hij omvat eigenlijk een programma, zo vernemen we van de initiatiefnemers. Hij beklemtoont de band tussen spel en speelgoed enerzijds en folklore en geschiedenis anderzijds. Het « hobbelpaard » verwijst naar het speelse element, het adjectief « Trojaans » benadrukt het historische en volkskundige aspect. De belegering van Troje heeft ontegensprekelijk plaats gehad, maar het hele verhaal dat daarrond gegroeid is, behoort tot de folklore en de mythologie.
Die link met folklore en geschiedenis draagt het initiatief ook in zijn schild. Dat het centrum naast een speelgoedmuseum tevens een volkskundige interesse aan de dag legt, moest ik trouwens ervaren bij mijn bezoek in de Nekkerspoelstraat. Onmiddellijk na de ingangsdeur los gelaten te hebben, diende ik me een weg te banen door een hoestende wolk pijplurkers. Zij bezetten vriendelijk, maar kordaat, hun « koninkrijk » : een overzichtstentoonstelling over het pijproken. Werkelijk alle elementen zijn aanwezig : van prachtig gekunstelde pijpen tot het kweken en bewerken van tabak vroeger en nu; van een heuse « rookstoel » (uit Groningen, ca. 1860) tot een fraaie krulpijp. We zeiden wel degelijk « álle » aspecten. In één van de vitrines is dan ook ruimte voor… gezondheidswaarschuwingen. De anti-tabakaffiches, aangevuld met « hard » (ongezond) cijfermateriaal zorgen meteen voor een humeurige masochistische reflex…
Het Mechelse « Speelgoedmuseum » bevindt zich in de Nekkerspoelstraat 21. Je kan er terecht, elke dag van 14 tot 17 uur, behalve op maandag. Groepen kunnen ook andere afspraken maken. Tel. : 015/20.03.86.

Referentie
Ronny De Schepper, De pijp aan Sint-Maarten, De Rode Vaan nr.48 van 1985

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.