Fons Mariën las Superieur van Angela Saini.

Auteur Angela Saini is een wetenschapsjournaliste voor BBC radio, zij is Britse van Indiase afkomst. Zij heeft met ‘Superieur’ een boek geschreven waarin ze op zoek gaat het verband tussen wetenschappen en racisme.
We krijgen dan te maken met antropologie, de zoektocht naar de mens vandaan komt. En met Charles Darwins visie op de herkomst van de mens. Dan zitten we in de negentiende eeuw, de tijd waarin slavenhandel, slavernij plaats vonden en kolonialisme gevestigd werd. In die tijd plaatsten pseudowetenshappers de blanke mens als superieur boven andere ‘rassen’ . De blanke mens was immers verder gevorderd in het proces van ‘beschaving’. De pseudowetenschappelijke theorieën gingen hand in hand met de feitelijke macht van blanken over mensen van ‘andere rassen’.

Verder komt uitgebreid de eugenetica aan bod, de theorie als zou het menselijke ras verbeterd kunnen worden en die tot diep in de twintigste eeuw opgeld maakte. Bij eugenetica denken we misschien het meest aan de nazistische praktijken zoals het elimineren van bijvoorbeeld zwakzinnigen. Maar ook in andere landen, waaronder de VS, was de eugenetische theorie en praktijk levendig. De waanzinnige rassentheorieën van de nazi’s leidden tot de holocaust. Na Wereldoorlog II kwam dan ook het besef tot wat eugenetica en rassentheorieën konden leiden. De Verenigde Naties ontstonden en een organisatie als UNESCO promootte actief een standpunt van gelijkheid tussen mensen en rassen.
Angela Saini legt bloot dat daarmee de rassentheorieën in de wetenschap nog niet helemaal verdwenen waren, ook al werden ze meer naar de periferie van de wetenschap geduwd. Toch bleven er nog bedenkelijke wetenschappers bestaan die probeerden aan te tonen dat bijvoorbeeld IQ samenhing met ras. Ze probeerden racisme minder expliciet en zo meer respectabel te maken. Reguliere wetenschap was het meer en meer eens dat er maar één ras bestond: homo sapiens of het menselijk ras.

Uit dit hele relaas blijkt hoe moeilijk de relatie is tussen biologie en cultuur. In hoeverre is een eigenschap biologisch bepaald of cultureel bepaald? Zo zijn er bijvoorbeeld nog wetenschappers in de geneeskunde die een grotere kans op bepaalde aandoeningen (b.v. hypertensie) linken aan biologie (in casu zwarten), terwijl men de vraag kan stellen of bepaalde socio-culturele patronen of omstandigheden niet evenzeer een onderscheid kunnen verklaren. Angela Saini stelt hiermee de vraag naar het biologisch determinisme. Ze kijkt ook kritisch naar de Indiase samenleving waar de strikte opdelingen in kasten door sommigen ook gelieerd worden aan een biologische kijk op mensen.

Met ‘Superieur. De terugkeer van de rassentheorie’ schreef Angela Saini een bijzonder interessant en uitdagend boek, dat ons als lezer ertoe aanzet kritisch te kijken naar het verband tussen wetenschap en rassentheorieën.

Fons Mariën

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.