Vandaag is het precies zeventig jaar geleden dat de Ierse (toneel)schrijver George Bernard Shaw is gestorven.

George Bernard Shaw werd op 26 juli 1856 in Dublin geboren als zoon van een weinig succesvol graanhandelaar. Zijn kunstzinnige moeder en een inwonende vriend, de zangleraar Lee Vanderleur stimuleren de artistieke belangstelling van de jonge knaap. Op school wordt het echter niks en zo wordt hij reeds op z’n vijftiende bediende op een makelaarskantoor. Hij wordt tevens correspondent voor het plaatselijke “Laatste Nieuws”.
In 1876 verhuist hij naar Londen, waar hij als freelance journalist aan de kost probeert te komen, maar gedurende negen jaar leeft hij eigenlijk op de kosten van zijn ouders. Hij schrijft een vijftal romans in afleveringen voor obscure tijdschriftjes.
In 1884 wordt hij, na een grondige studie van de geschriften van Marx, lid van de Fabian Society die nochtans voor een geleidelijke overgang naar het socialisme is. Vandaar de benaming trouwens, die verwees naar de Romeinse veldheer Quintus Fabius Maximus “Cunctator”, die deze taktiek gebruikte in de oorlog tegen Hannibal. Shaw ontpopt zich hier eindelijk als redenaar.
Daarnaast is Shaw op diverse artistieke terreinen actief. Zo introduceert hij als theatercriticus (“Our theatre in the nineties”) Wagner en Ibsen in Engeland. Vooral de sociale inslag van deze laatste inspireert hem bij het schrijven van zijn eigen satirische stukken, die echter niet mogen opgevoerd worden. Daarom publiceert hij ze in boekvorm in 1899, het jaar van zijn huwelijk met Charlotte Payne-Townshed, de dochter van een welstellende advocaat, in “Plays pleasant” en “Plays unpleasant”. Daarbij hoort o.a. “Mrs.Warren’s profession” (1893) over prostitutie en “Arms and the man” (1894) over het militarisme, een stuk waarmee hij in Engeland doorbreekt, ondanks zijn vete met de belangrijkste regisseur van die tijd Henry Irving, die volgens hem te veel Shakespeare-klassiekers opvoerde (hij had niets tegen Shakespeare, maar vond dat deze opvoeringen nieuw talent tegenhielden). Om het in de woorden van prof.Schrickx te zeggen: “Sometimes he took a conventional stage type and proved that the reversal was the truth. Thus in ‘Arms and the man’ he introduces a feared and hungry mercenary instead of the romantic stage soldier.”
Met “Man and Superman” (1903) krijgt hij internationale bekendheid. “Pygmalion” (1913) droeg hij op aan Mrs.Patrick Campbell, een talentvolle, dominante, maar ietwat materialistische actrice, waarmee hij een korte maar hevige romance had. Tot aan haar dood in 1940 zouden ze echter een boeiende correspondentie blijven voeren (“Sorry dat de brief zo lang is, maar ik had geen tijd om een kortere te schrijven“).
Nog tijdens zijn leven was Shaw, ook gewoon G.B.S. genoemd, al een legende. De excentrieke heer had er dan ook 94 jaar kunnen over doen om zich te laten fotograferen met alle groten der aarde… en om zich daarnaast een leger vijanden op de hals te halen. Hij was het die ooit Churchill twee kaartjes stuurde voor een première met de vermelding: « Voor U en een vriend — als U er een hebt ». Churchill, ook niet op zijn mond gevallen, liet weten dat hij bezet was, maar… « dat hij graag naar de tweede voorstelling zou komen — als er een was ».
In 1914 verzet Shaw zich in “Common sense about the war” tegen het officiële standpunt over de Eerste Wereldoorlog. In zijn naoorlogse stukken gaat hij trouwens steeds meer de discussie aan (b.v. “Heartbreak house”, “The apple cart”, “Too true to be good”, “The millionnairess” en “Geneva”).
In 1925 wordt hem de Nobelprijs toegekend en een adellijke titel, maar dit laatste weigert hij.
In 1928 verschijnt “The intelligent woman’s guide to capitalism and socialism”, dat door de eerste socialistische premier van Groot-Brittannië, Ramsay MacDonald, “het belangrijkste boek voor de mensheid na de bijbel” wordt genoemd.
In 1931 reist George Bernard Shaw naar de USSR. Aangezien hij tegenstander is van een parlementaire staat, zal hem dat o.a. een lofrede op Mussolini (en later ook op Hitler) inspireren, omwille van zijn “doeltreffend” beleid. In de zgn. “Stalin-Wells-talks” in “The New Statesman” van 1934 heeft Shaw dan consequent ook lof voor Stalin als dictator, terwijl Wells eerder gecharmeerd is door de sociale vrede. De econoom Keynes, die ook aan de gesprekken deelneemt, gaat door het dak.
In 1939 schrijft Shaw zijn laatste stuk “In good King Charles’s golden days”. Als hij op 2 november 1950 sterft, voorziet hij in zijn testament een groot bedrag voor een hervorming van de Engelse spelling. Een rechtbank beslist echter dat zijn gestelde voorwaarden onuitvoerbaar zijn en het geld krijgt een andere bestemming.
Prof.Schrickx vat zijn belang als volgt samen:
(1) social commitment (influence of Ibsen);
(2) verbal wit;
(3) great intellect;
(4) mechanical perfection (construction of the play; conception of character).

Ronny De Schepper

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.