Fons Mariën meldt me dat gisteren Aster Berkhof is overleden. Toen hij in juni honderd jaar oud werd, zou je denken: daar gaat veel om te doen zijn. Zeker als het gaat om iemand die lange tijd een der meest gelezen auteurs in Vlaanderen was. Toch zat Aster Berkhof (foto uitgeverij Houtekiet) op dat moment eenzaam in een rusthuis in het Antwerpse, waar zijn vrouw Nora Steyaert kort daarvóór was overleden. De Gazet van Antwerpen heeft op 1 maart nog aandacht aan hen besteed (toen leefde Nora nog), maar dat is alles wat ik heb kunnen vinden. En dus alweer: sic transit gloria mundi

Aster Berkhof werd geboren als Louis (Lode) Paulina van den Bergh in Rijkevorsel. Hij volgde lager onderwijs in de gemeenteschool van Rijkevorsel Sint-Jozef, waar zijn vader hoofdonderwijzer was en zijn moeder onderwijzeres. Hij groeide op in een welgesteld gezin. Zijn moeder kwam immers uit een aristocratische boerenfamilie. Reeds in zijn jeugd voelde hij zich onbehaaglijk bij het grote verschil in welstand tussen zijn wereld en die van de andere jongens. Dit onbehaaglijk gevoel is hem zijn hele leven bijgebleven en zo kwam hij met zijn pen in opstand tegen onrechtvaardigheid.

Hij studeerde in de richting Grieks-Latijnse humaniora aan het Klein Seminarie van Hoogstraten en studeerde vervolgens, van 1938 tot 1942, Germaanse filologie aan de Leuvense universiteit. Hij promoveerde in 1942 met zijn licentiaatsverhandeling De nieuwe roman in Zuid-Nederland. Hij had ondertussen al enkele wetenschappelijke essays geschreven over Vlaamse schrijvers (Maurice RoelantsJozef SimonsErnest Van der Hallen).

Hij ging na de bevrijding in 1944 aan de slag als redacteur bij het dagblad De Standaard. Toen reeds voelde hij dat hij schrijver wilde worden. Hij koos de auteursnaam Aster Berkhof, gewoon omdat er asters bloeiden onder de berken in de tuin van zijn ouders. Hij wilde zijn romans niet publiceren onder zijn echte naam, omdat hij meende dat dit de geloofwaardigheid van zijn academisch werk zou benadelen. Aldus verscheen dan in 1944 zijn eerste roman “De heer in grijze mantel”, een detectiveroman. Hij gebruikte ook soms het pseudoniem Piet Visser.

Hij werd ten slotte doctor in de wijsbegeerte in 1946 met zijn doctoraatsverhandeling De analyse van het literaire kunstwerk. Hij gaf les aan de athenea van Antwerpen, Brussel en Koekelberg, en werd ten slotte docent aan de Faculteit St.-Ignatius te Antwerpen.

In die periode leerde hij ook de filosofie van de Franse schrijver Albert Camus waarderen, namelijk “het menselijk bestaan heeft geen zin; wij brengen onze tijd door op deze wereld en gaan vervolgens dood.” (1951, De mens in opstand – L’homme révolté). Deze zinloosheid bracht hem in conflict met zijn katholieke opvoeding. In zijn psychologische romans “Dagboek van een missionaris” (1962) en “De woedende Christus” (1975) stelde hij het geloof ter discussie.

In een interview met het dagblad De Morgen (19 december 2007) verklaarde Aster Berkhof dat “zijn oeuvre een product is van zijn drie voornaamste karaktereigenschappen: ongeduld, energie en nieuwsgierigheid”. Deze hebben hem aangezet om zo veel mogelijk van de wereld te zien (Europa, Noord-Amerika, Afghanistan, China, Latijns-Amerika, Afrika, het Himalayagebergte), reisreportages te maken, les te geven, boeken te schrijven en veel te lezen. Hij houdt van het leven, met het accent op de kleine geneugtes, terwijl hij maar al te goed beseft dat er een einde aan komt en “dat hij weer zal opgenomen worden in chaos van de kosmos”. Door veel te reizen, meent hij, verken je in feite jezelf en schrijven wordt dan een middel om de wereld op een kritische wijze te verduidelijken. Hij maakte dan ook reizen over de hele wereld en schreef daarover een aantal reisverhalen.

Hij beoefende verschillende literaire genres, zoals het detectiveverhaal, de streekroman, humoristische verhalen, avonturenromans, en de jeugdroman. Hij schreef in totaal meer dan honderd boeken. Sommige werden heel vlug geschreven. Zelf beweert hij een volumineuze roman – hij wil niet preciseren dewelke – in negen dagen geschreven te hebben. Hij beweert zelf veel middelmatige werken geschreven te hebben, zelfs enkele slechte, maar toch ook enkele goede boeken. Hij is bijzonder fier op zijn politiek geëngageerde roman “Het huis van Mama Pondo” (1972), waaraan hij drie jaar geschreven heeft. Dit werd een aanklacht tegen de apartheid in Zuid-Afrika, toen dit thema bijna overal nog genegeerd werd. Tot zijn beste boeken rekent hij ook “Het dagboek van een missionaris” (1962), “Donnadieu” (1991) en “Amanda, Amanda” (1983).

Hij noemt het zijn verdienste dat hij de lichtvoetige, stijlvolle smaak heeft geïntroduceerd in de Vlaamse ontspanningsliteratuur. Met zijn boek “Veel geluk, professor” (1949) meent hij dat hij een van de pioniers was van de avonturenroman en het detectivegenre in Vlaanderen. Het boek werd in 1977 trouwens tot een musical bewerkt door Willy Van Couwenberghe en opgevoerd in de Opera van Gent met Koen Crucke en Jeanine Martony in de hoofdrollen. In 2001 werd het ook herwerkt tot een serie op VTM. Het scenario was van de hand van Paul Koeck, de regisseur was Kurt Vervaeren

Aster Berkhof werd in 2004 ereburger van Rijkevorsel. In november 2008 werd in deze gemeente het Aster Berkhofmuseum geopend. Hij kreeg er bij leven en welzijn reeds een borstbeeld (zie foto Marc Gemis via Wikipedia). In 2013 ontving hij de Hercule Poirot Oeuvreprijs. Ter gelegenheid van zijn honderdste verjaardag komt het boek “Aster Berkhof – 100 jaar nieuwsgierigheid” uit, op samengesteld en geschreven door bibliothecaris Karel Michielsen. [Wikipedia]

Een gedachte over “Aster Berkhof (1920-2020)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.