Fons Mariën las Het land van aankomst van Paul Scheffer.

Dit boek van de Nederlander Paul Scheffer dateert oorspronkelijk uit 2007. In 2010 maakte hij een versie die toen up-to-date was. Ik las de zestiende editie’ uit 2016. Dit duidt er op dat dit boek veel belangstelling kreeg. Paul Scheffer liet zich in Nederland opmerken met zijn essay ‘Het multiculturele drama’ dat in 2000 in het NRC verscheen. Hij wees hierin op het feit dat niet alles in de multiculturele samenleving even vlotjes en geruisloos verliep, maar dat er geregeld wrijvingen waren. Zijn essay maakte toen veel ophef. In de jaren nadien nam hij vaak deel aan debatten rond dit onderwerp, sprak hij met veel mensen en las hij veel over migratie. Het resultaat van dit alles is het boek ‘Het land van aankomst’, dat ook vandaag nog relevant is. Wel is deze versie niet helemaal up-to-date meer omdat er geen melding wordt gemaakt van de terroristische aanslagen sinds 2015, de Islamitische Staat en dergelijke.

Het is moeilijk om dit boek samen te vatten omdat het zoveel aspecten van migratie en multiculturaliteit behandelt. Paul Scheffer schreef hiermee geenszins een pamflet, maar veeleer een studie waarin allerlei nuances aan bod komen. Hij onderzoekt de situatie in Nederland grondig, heeft het ook uitgebreid over Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië. Een volledig hoofdstuk wijdt hij aan de migratie in de Verenigde Staten, waarbij hij in geen geval wil zeggen dat we die migratiegeschiedenis zomaar met een ‘copy-paste’ op ons kunnen toepassen. De VS zijn echter het migratieland bij uitstek en daar zijn ook vele studies van sociologen e.d. over dit onderwerp verschenen. Ook in de VS verliep de migratie niet altijd zonder slag of stoot, zo werden de conservatieve, katholieke Ieren die in de negentiende eeuw aankwamen aanvankelijk met de nek aangekeken. Uit de studies blijkt dat er voornamelijk drie fasen zijn die op de migratie van groepen buitenlanders volgen: vermijden, conflict en assimilatie. Dat garandeert niet dat elke migratiestroom deze fasen in dezelfde volgorde zal doorlopen. Ook besteedt hij een heel hoofdstuk aan de islam omdat de moslimmigratie heel wat problemen met zich meebrengt.

Paul Scheffer schetst de geschiedenis van de (voornamelijk naoorlogse) migratie in West-Europa en schrijft over veel aspecten van migratie en de multiculturele samenleving, zo onder meer de verschillende opvattingen van vrijheid (en meer bepaald vrijheid van meningsuiting), cultuurrelativisme, racisme en vooroordelen… Hij wijst er vooral op dat grootscheepse migratie ook zorgt voor een vorm van vervreemding en dat we dus ook aandacht moeten hebben voor (de reactie van) de autochtone bevolking. Migratie vereist dat mensen en gemeenschappen zichzelf bevragen, aan een vorm van zelfonderzoek doen, zo luidt zijn stelling. Dat geldt zowel voor autochtonen als voor nieuwkomers.

Met zijn essay uit 2000 was hij in Nederland een van de eersten die er publiekelijk op wees dat migratie en integratie niet vanzelf verlopen. Er moet aandacht zijn voor de pijnpunten en op een constructieve manier naar oplossingen gezocht worden. Dit boek van meer dan vierhonderd bladzijden is heel veelzijdig. Het is moeilijk om in een korte recensie recht te doen aan Scheffers werk. Maar ik kan het boek aan iedereen die interesse heeft voor deze problematiek en die het zwart-wit-denken achter zich wil laten, meer dan aanbevelen.

Fons Mariën

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.