Enkele jaren geleden stelde mijn vrouw me de vraag waarom Temse in het Frans Tamise heet. Ik had daar geen antwoord op, dus ik deed wat eender welke andere professor in zo’n geval zou doen: ik stelde haar een wedervraag, namelijk wat is het Franse woord voor de Engelse rivier Thames? (*)

Dat had natuurlijk te maken met het feit dat men ons in de lagere school van Hollebeek trachtte wijs te maken dat Temse en de Theems een gelijkaardige naam hadden, omdat “destijds” de Theems tot in Temse kwam.
Hopelijk was dat maar als grap bedoeld, want in de periode dat de zee tot in “Temse” kwam, was er uiteraard nog geen sprake van de naam Temse en evenmin van de naam Thames. Tenzij de dinosauriërs (of waren het toch al de mammoeten?) konden spreken natuurlijk…
Maar nu zonder zever, is er inderdààd een etymologisch verband tussen Temse en Thames? En zo ja, welk? Ik stelde de vraag dan maar aan de persoon bij uitstek die altijd een antwoord heeft op dergelijke problemen, burgemeester Luc De Ryck. En hier is zijn antwoord:
“Temse is een Gallo-Romeinse naam, waarvan de oorsprong wordt gereconstrueerd tot ‘Tamasiacum’, wat letterlijk betekent ‘toebehorend aan Tamasios’, dus: een nederzetting gegroeid rond het terrein van de heer Tamasios.
In de loop der jaren zijn er vele verklaringen voor de naam Temse geweest. Toen het wetenschappelijk onderzoek nog in zijn babyschoenen stond, werd er vooral gepronostikeerd, mede in de wetenschap dat een eigen verklaring meer gezag gaf aan de ‘uitvinder’.
Men baseerde zich dan ook gemakkelijk op de huidige vorm ‘Temse’ en andere jongere vormen, maar om een voor/achter/plaatsnaam te verklaren moet men teruggrijpen naar de oudste vorm (of de oudste reconstrueerbare vorm). M.a.w. die verklaringen zwommen in de sfeer van de volksetymologie.
In dat kader was er ook de verklaring dat schippers op de Theems door een storm in Temse waren verzeild, zij dachten ze nog op de Theems zaten toen ze aankwamen en gaven de nederzetting de naam ‘Tems’, zoals in het Engels ongeveer ‘Thames’ wordt uitgesproken.
Er zijn nog straffe verhalen omtrent de oorsprong, maar dat zou mij nu te ver leiden. In het hedendaagse woordenboek van plaatsnamen staat de hoger vermelde verklaring.
De oudste vorm van Temse is aangetroffen in de 8ste eeuw. De naam is meermaals veranderd. Doorheen de jaren heeft Temse ook ‘Tamise’ geheten – in die periode heeft het frans Temse opgepikt. Tussen haakjes: dat een gemeente ook een Franse vorm heeft, is een compliment: het duidt op haar belang. ‘Tamise’ komt dan ook vaak voor op postkaarten van (vooral) vóór WO I.”

Luc De Ryck

(*) En wat is het Frans voor Thames? Tamise! (RDS)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.