In “American flyers” speelt niemand minder dan Kevin Costner een oudere wielrenner die enkel om zijn jongere broer (David Grant) te motiveren nog eens op de fiets klimt, ook al laat zijn gezondheidstoestand hem dit eigenlijk niet meer toe. Costner mocht dan zoals aangegeven al niet meer zo piepjong meer zijn, toch was dit nog een film van vóór de periode dat hij een megaster werd (men had hem anders gewoonweg niet meer kunnen betalen) en ook hij kan de film dus niet redden ondanks het feit dat hij een geloofwaardige renner neerzet, wat voor een acteur nochtans niet zo eenvoudig is. Daarom werd er ook een beroep gedaan op echte renners, zoals die van de 7-Elevenploeg, maar ook op de Japanner Tadashi Sangu (zie bovenstaande foto), die later naar ons land zou afzakken om hier prof te worden.

Er bestaan weinig goede sportfilmen. Ofwel zijn zij te technisch opgevat en wekken zij alleen de belangstelling van de ingewijden. Ofwel zijn zij al te zeer op sensatie afgestemd en wekken zij enkel afkeer bij de ware sportliefhebbers. En van wielrennen hebben de Amerikanen al helemààl geen kaas gegeten. 

American flyers van John Badham (de man van Saturday night fever met John Travolta) tracht in zekere zin beide opvattingen te verenigen en… loopt het gevaar op twee fronten te sneuvelen.
Hier ten lande probeerde de prent evenwel een curiositeitssucces te boeken daar ons aller Eddy Merckx er in meespeelt, weliswaar precies gedurende 8 seconden en 63/100, genoeg om hem de start te zien geven van een rit van The Coors International Bicycle Classic, de gekendste Amerikaanse rittenwedstrijd die zich in het gebergte van Colorado afspeelt.
Speelt de film zich dus grotendeels in het sportmilieu af dan brengt hij aanvankelijk een vrij roerende geschiedenis van twee broers die zichzelf en hun moeder weervinden doorheen de wielersport. Een flinke dosis sentimentaliteit en enkele grappige tafereeltjes kruiden dit gedeelte en maken het best te bekijken. Maar welk onheil de Reagan-Rambo-mentaliteit kan aanrichten wordt in deze prent helaas nog eens bewaarheid, een prent die anders een hoop prachtige natuurtaferelen bevat, waarin enkele leuke meiden rondlopen zoals Rae Dawn Chong.
Want aan alle prenten zit er ook een slot. Dat zou normaal een hoogtepunt moeten zijn, maar dat wordt hier een diepe val. Opgefokte Amerikaans-Russische rivaliteit is er het kenmerk van en het maakt van de finale van de ultieme rit een grotesk spektakel waarin ook nog « een slechte Amerikaan » een valse duit in het zakje komt doen. De bijnaam van “de slechte” in de film was overigens “de kannibaal” en er komt ook een kwaaie hond in voor die Eddy heet. ’t Zal allemaal wel als eerbetoon bedoeld zijn, maar Eddy kon er niet echt om lachen. Dat doet hij sowieso weinig, maar hij bleek op die persvisie toch veel minder afstandelijk dan ik altijd heb gedacht.

En dus werd “American flyers” een bijna voorspelbare een mislukking, al was het nochtans een scenario van Steve Tesich (1942-1996), die ook reeds het prachtige “Breaking away” (Peter Yates, 1979) had geschreven, een “coming-of-age” film over vier “cutters” (zonen van steenhouwers) die het in een aflossingswedstrijd opnemen tegen de verwende studentjes die in hun dorp zijn neergestreken. 

Toch vond Eddy Merckx dat de film een goed beeld gaf van het wielrennen in de Verenigde Staten van de jaren tachtig.
Eddy Merckx: Je moet weten da wielerwedstrijden ginds toch wel erg verschillen van die bij ons. Rittenwedstrijden zijn daar vaak een opeenvolging van criteriums, er zit zelden een etappe tussen die men met een rit uit de Ronde van Frankrijk of zo kan vergelijken. Het showaspect bij start en aankomst strookt ook wel met de realiteit. Bij elke ritaankomst wordt b.v. inderdaad het volkslied gespeeld, zelfs als er uitsluitend Amerikanen meerijden.
– Op die manier kadert deze film, zij het op veel vreedzamer wijze, helemaal binnen de patriottische Rocky- en Rambo-rage. Maar vindt u het niet spijtig dat die rivaliteit met de Sovjetrenners zo ten top gedreven wordt, terwijl de Sovjet-Unie juist een nieuwe impuls heeft gegeven aan het wielrennen?
Eddy Merckx:
 Absoluut. En bovendien, dat komt ook helemaal niet overeen met de realiteit. De verstandhouding van de renners over alle grenzen heen is over het algemeen erg goed.
– Toch is het wellicht de bedoeling van de film om de wielersport te propageren. Geeft men op die manier echter geen verkeerd beeld van de wielersport op zich?
Eddy Merckx:
 Dat is zeker waar. Kijk, het is cinema, hé? Dat duwen en dat trekken bijvoorbeeld, dat is totaal ondenkbaar, al zijn er in het peloton vroeger wel eens renners geweest die elkaar met hun pomp te lijf gingen. Maar als men aan de leiding fietst, zoals het in de film wordt getoond, dan zou de koersdirectie vlug ingrijpen. In de film is nergens echter ook maar een officiële wagen te bespeuren.
– Wij, Belgen, die met een fiets zijn grootgebracht, wéten dat dit cinema is, maar bestaat het gevaar niet dat die naïeve Amerikanen gaan denken dat het er in de realiteit ook zo aan toegaat?
Eddy Merckx: 
Misschien wel. Het grote publiek althans en dat is dan toch wel erg spijtig. Anderzijds groeit het aantal mensen dat van koersen iets afweet toch gestadig, hoor, in de VS. Je mag dat niet onderschatten.
– Die wedstrijd zelf, “The hell of the West”, bestaat die echt?
Eddy Merckx:
 Ja, maar eigenlijk is dat de Ronde van Colorado, die in de maand augustus wordt verreden en waarvoor dit jaar (1986 dus, RDS) nogal wat belangstelling bestaat, aangezien ze vlak voor het wereldkampioenschap, dat ook in Colorado wordt gehouden, wordt verreden. Dat zal voor het eerst zijn dat op die hoogte een wedstrijd van meer van zeven uur wordt gereden en verrassingen zijn dus zeker niet uitgesloten wegens het zuurstofgebrek. Het is zelfs zo dat de Ronde van Colorado vroeger een wedstrijd was voor liefhebbers die ook werd opengesteld voor profs, terwijl het nu net andersom is. Het is trouwens ook op die manier dat ik in de film ben verzeild geraakt. In 1984 heb ik namelijk de start gegeven van die wedstrijd, waaraan toen ook een Belgische liefhebbersploeg deelnam als voorbereiding op de Olympische Spelen. Als je goed kijkt, kan je dat trouwens zien in de film, want beelden uit die echte wedstrijd werden vermengd met een speciaal voor de film geënsceneerde koers. Voor de rest heb ik overigens niets met deze film te maken.
– Dat neem ik graag aan, want indien je echt een ‘technical consultant’ was geweest, zoals men ons wil doen geloven, dan zouden er zo geen blunders in gekomen zijn zoals die gebaarde Rus van honderd kilo die een toprenner moet voorstellen! En na afloop van de eerste rit duiken die twee koersende broertjes het bed in met hun respectievelijke lieven om dan ’s morgens gezwind te gaan trainen…
Eddy Merckx:
 En waarom zouden ze dat niét doen? ’t Zijn toch mensen zoals een ander? (lacht)
– Dàt bedoelde ik niet. Ik had het eerder over het sportieve aspect. Zie je zoal iets gebeuren tijdens de Ronde van Frankrijk bijvoorbeeld?
Eddy Merckx:
 Neenee, zeker niet. Dat is uitgesloten.
– Daarover gesproken, was u ook niet aangezocht als begeleider van de film “The jellow jersey”, het project van Steven Spielberg, met Dustin Hofmann in de hoofdrol?
Eddy Merckx:
 Ja, maar die film gaat niet door.
– Dan toch onvoldoende belangstelling voor het wielrennen ginder?
Eddy Merckx:
 Dat niet. Integendeel zelfs. Het wielertoerisme is daar een echte rage aan het worden, vooral nadat het joggen wat in een slecht daglicht is komen te staan door een aantal doden door hartstilstand. Het wielrennen heeft echter nog wel met tal van handicaps af te rekenen, niet in het minst met het verkeer. Die kilometerslange rechte autowegen zijn hoegenaamd niet geschikt voor wedstrijden en organisatoren worden ook vaak geconfronteerd met de onwil van de politieke verantwoordelijken om het verkeer stil te leggen en zo.

Lode De Pooter & Ronny De Schepper (De Rode Vaan nr.27 van 1986)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.