Met het Heizeldrama nog vers in het geheugen hoeven we er niet meer aan te herinneren : het vandalisme — en dan meer specifiek bij de jeugd — heeft ongekende afmetingen aangenomen. In Nederland b.v. bedraagt de jaarlijkse schadepost aan openbare en particuliere eigendommen naar schatting zo’n 500 miljoen gulden. En dan zijn de kosten van preventie, vervolging en beheersing hier niet eens in begrepen. Niet te verwonderen dus dat het uitstekende Nederlandse maandblad « Jeugd en Samenleving » er een themanummer aan wijdde.

De ene vandaal is de andere niet
Na een redactioneel standpunt (vertolkt door Hans van Ewijk) waarin men o.m. wijst op het « universele » van de vernielzucht in de mens (« Het leren beheersen van de drang om te vernietigen is een essentiële voorwaarde voor het samenleven »), op de toename ervan in de huidige maatschappij (zelfs van de « zelfvernietiging op het individuele vlak — verslavingsgedrag, zelfmoord, riskant leven ») en het soort van vicieuze cirkel die ontstaat (« Vandalisme gevoelige objecten moeten verstevigd zo niet verwijderd worden. De franje in de vorm van groenvoorzieningen en kwetsbaar materiaal verdwijnt in menige binnenstad en buitenwijk. Vandalismebestrijding kan leiden tot een iets minder toegankelijke en minder vriendelijke samenleving : meer politiecontrole, forser optreden, een zekere verharding, minder open zijn van openbare gebouwen, speelpleinen, sportterreinen, sociaal-culturele voorzieningen, disco’s en kroegen »), geeft Josine Junger-Tas in « Oorzaken van vandalisme » een overzicht van de onderzoeken naar en theorieën over de achtergronden van vernieldrang. Klasse en jeugdcultuur spelen daarbij minder een rol dan vaak wordt aangenomen (denk maar aan de « costard-hooligan » van Turijn die in het Heizelstadion op de politie vuurde. Neen, een hele of halve mislukte schoolloopbaan blijkt een belangrijker rol te spelen.
Hoe belangrijk de toename van het vandalisme wel is, blijkt uit « Tekenen aan de wand » van Jan van Dijk. Tegenover een verviervoudiging van de algemene criminaliteit sinds 1970 (op zich ook al een verontrustend cijfer !) staat een vernegenvoudiging van het aantal geregistreerde vernielingen. In « De ene vandaal is de andere niet » pleit Albert R. Hauber voor een beleid dat onderscheid maakt tussen « laagvandalisten » en « hoogvandalisten ». De eerste, grote groep vraagt om een « strengere en consequentere aanpak », de tweede, bestaande uit jongeren die op verschillende punten in de problemen zitten, om een individuele aanpak.
Er zijn in Nederland enkele onderzoekers en ambtenaren die zich dagelijks in hun beroep bezig houden met vandalisme-preventie en -bestrijding. Maurice van Lieshout vroeg hen naar hun visie op vandalisten en maatregelen om vernielingen te voorkomen. Uit de titel « Duidelijk maken waar de grenzen liggen » valt reeds een en ander af te leiden, maar het zijn vooral Bas de Jong en Wiel Veugelers die naar concrete maatregelen peilen (resp. bij het gemeentebeleid en in het onderwijs), alhoewel toch ook van Lieshout nogmaals met een voorbeeld uit de praktijk uitpakt, namelijk het anti-vandalencentrum en Buro Halt in Rotterdam, waar gepakte jongeren heen worden gestuurd voor een alternatieve straf. « Verkering krijgen of voortijdig corrigeren », luidt de remedie.
You’ll never walk alone
De meest bekende vorm van vandalisme waarmee we echter de laatste tijd worden geconfronteerd is ongetwijfeld dat van de zogenaamde « hooligans » (als vertaling is « voetbalsupporters » totaal ongeschikt, lijkt me). Het is dan ook interessant dat dit extra-dikke thema¬nummer afsluit met een « case-study » van Wouter ter Haar die in « We doen het om de kick » jonge « supporters » aan het woord laat. De grote clubs en hun « sides » staan voor hen model en niet zelden wordt de Liverpool-tune « You’ll never walk alone » (eigenlijk uit de Hollywood-musical « Carrousel », maar in 1963 door de Merseybeatgroep Gerry and the Pacemakers tot een hit gezongen) overgenomen, ook al beseffen de hooligans zelf wellicht niet dat ze daarin ook hun meest kwetsbare punt aangeven : « Je zal nooit alleen staan ». En inderdaad, zoals Hans van Ewijk stelt in zijn editoriaal :« Vandalisme leeft van de anonimiteit. De vandaal mijdt een confrontatie. Hij moet het hebben van de zekerheid dat zijn pakkans minimaal is. Vandaar dat het aannemelijk is dat een persoonlijke confrontatie een zinvolle tegenzet is ».
Een uiterst leerzaam nummer dus waarin uiteraard nog veel meer staat dan we in deze korte samenvatting kunnen aanstippen, maar toch tot slot ook een vleugje kritiek. Gezien de redenering dat vandalisme « van alle tijden » is, is men misschien iets te rap geneigd om te stellen dat het « onvermijdelijk » is, vooral als men zich de zin « Het geluid van rinkelend glas heeft wel iets » laat ontvallen. Dit doet mij nu net iets te veel denken aan de punk die destijds ontevreden was over onze reeks « pop en fascisme » en die stelde dat « swastika’s e.d, hoe dan ook een zekere fascinatie uitoefenen ».
Neen, dan zouden wij eerder nog eens op het standpunt willen wijzen dat Jan Turf in de rv nr 23 vertolkte n.a.v. het Heizeldrama. Hij wees op « de blinde afkeer (van “de staat”, “de politiek”, “de democratie”) die een makkelijke voedingsbodem vormt voor blind geweld. Maar tegelijkertijd zijn het de thema’s die rechts via al haar kanalen dagelijks ontwikkelt en die een voedingsbodem geven aan nieuw rechts en uiterst rechts. De aanwezigheid van neo-fascisten onder de herrieschoppers valt dus in een verband te plaatsen ». Het is jammer dat dit gezichtspunt niet wat meer onder de loep is genomen.

Referentie
J.S., Vandalisme: verveling of verzet? De Rode Vaan nr.28 van 1985

P.S. Bijna dertig jaar later weet ik niet meer waarom ik hier schuilging achter mijn pseudoniem Jan Segers, dat ik normaal bij het regionale weekblad De Voorpost placht te gebruiken. Omdat ik eigenlijk een hardere aanpak wenste dan de partijlijn waaraan ik mij moest houden?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.