Het is vandaag ook vijftig jaar geleden dat de Britse schrijver E.M.Forster is overleden (schilderij van Dora Carrington via Wikipedia).

Zijn beroemdste roman is A Passage To India. A Passage to India is een beschrijving van het leven in India onder Britse heerschappij en toont de vooroordelen die de Britten en Indiërs ten opzichte van elkaar hebben en de conflicten die daarvan het gevolg zijn.
Daarna heeft hij geen romans meer gepubliceerd tot postuum Maurice verscheen, zijn enige roman met een openlijk homoseksuele thematiek. De kritiek heeft daarop wel gepostuleerd dat Forsters creatieve bron na 1924 opdroogde doordat hij niet de moed had zich te uiten over zijn homoseksuele geaardheid. Hij heeft ook zijn hele leven lang teruggetrokken geleefd, in een kamer in de Universiteitsgebouwen van Cambridge.
Zijn werk heeft als thematiek veelal de botsing tussen twee culturen, en de onoverbrugbaarheid van de verschillen. In ander werk (A Room with a View en Howards End, dat wel als zijn beste werk wordt beschouwd) speelt het conflict tussen maatschappelijke klassen een grote rol. Forster zelf, die uit de gegoede burgerij voortkwam, voelde zich vooral aangetrokken tot jongens uit het arbeidersmilieu: precies dit cultuurverschil komt ook in Maurice ten tonele. Zijn seksuele bevrijding beleefde hij trouwens tijdens een verblijf in India. Hij haalde overigens meestal inspiratie voor zijn romans uit de reizen die hij maakte naar Egypte, Duitsland en India.
De angsten van Forster voor maatschappelijke uitsluiting worden in verband gebracht met zijn dominante moeder, die trouwens, naarmate haar leeftijd vorderde, juist steeds meer op hem ging leunen. Aangesproken op zijn vermeend gebrek aan solidariteit met de homogemeenschap en op zijn terughoudendheid in vergelijking met de openheid van een bepaalde collega-schrijver, beet Forster volgens de anekdote terug: Yes, but he hasn’t got a mother!
De fijnzinnige filmer James Ivory baseerde zich drie keer op een werk van Forster (“Room with a view”, “Maurice” en “Howards End”), terwijl David Lean diens bekendste werk, “Passage to India”, heeft verfilmd.
POLITIEK
Als in de herfst van 1922 Lloyd George de oorlog wilde verklaren aan Turkije (“a debt owed to the British war dead at Gallipoli”), neemt Alan Alexander Milne openlijk (en dan nog wel in de linkse Daily News) een standpunt in dat zich tegen een dergelijke oorlog uitsprak (waarmee hij tegelijk natrapte naar Punch, die Lloyd George steunde). Het leverde hem wel lof op van E.M.Forster, die twee jaar later “A passage to India” zou schrijven.
Radclyffe Hall schreef in 1928 wat genoemd wordt “het klassieke boek van de lesbische literatuur” met name “The Well of Loneliness”. Dit is echter totaal ten onrechte. Het is een saai boek (om de woorden van Virginia Woolf te citeren) met als erotisch meest expliciete passage: “She kissed her full on the lips like a lover”. De uiteindelijke “daad” wordt zelfs als volgt omschreven: “(They were) in the grip of Creation, of Creation’s terrific urge to create.” Toch was dit voldoende om het boek meteen te verbieden en op die manier kreeg het een ongevraagde publiciteit. Eigenlijk was er echter meer te doen over “literaire” censuur dan over “gay rights” (E.M.Forster verdedigde het boek b.v., terwijl hij wel verklaarde lesbianisme “disgusting” te vinden). Radclyffe was dus zeker geen “vrouwelijke Oscar Wilde”. Radclyffe was trouwens even conservatief als de mannen die haar bestreden. Ze had racistische ideeën en was een aanhanger van Mussolini.
Als in 1935 Stalin zich aansluit bij de Volkenbond en een verdrag tekent met Frankrijk tegen Duitsland, zijn op de feestelijkheden die hierop in Frankrijk volgen niet alleen alle vooraanstaande Franse auteurs tegenwoordig, ook uitgeweken Duitsers als Bertolt Brecht en Heinrich Mann en de Britten Aldous Huxley en E.M.Forster. Velen onder hen worden nadien naar de USSR uitgenodigd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.