Fons Mariën las Het verdriet van Spanje. Een natie op zoek naar zichzelf
door Christiane Stallaert.

Ik heb dit recent verschenen boek van hispanologe en antropologe Christiane Stallaert (UA) met heel veel belangstelling gelezen.Wie meer wenst te weten over de historische achtergronden van b.v. het onafhankelijkheidsreferendum in Catalonië (oktober 2017) en de spanningen met centralistische Madrid, vindt in dit boek heel wat stof tot nadenken.

Als Spanjeliefhebber mocht dit boek niet op mijn menu ontbreken. De auteur is hispaniste en weet overduidelijk waarover ze schrijft. Ze maakt een flinke duik in het Spaanse verleden om de grote breuklijnen van dit land te verklaren. In de eerste plaats is er etnisch-religieuze breuklijn, die nu eenmaal verbonden is met de geschiedenis van de Reconquista, het herwinnen van terrein op het islamitische Al-Andalus. In 1492 werd die herovering voltooid door de val van Granada, het laatste islamitische bolwerk. De periode nadien wordt gekenmerkt door het streven naar een uniforme etnisch-katholieke staat, die meteen de joden het land uitwees en in 1609 ook de laatste moslims. Het instellen van de Inquisitie was een belangrijk middel om ketters of andersgelovigen op te sporen en te bestraffen.

Een tweede breuklijn is ideologisch-politiek van aard, met twee tegengestelde visies op de Spaanse identiteit. Deze breuklijn begon al met de weerstand tegen de liberale, Franse ideeën rond 1800. Uiteindelijk culmineerde die breuklijn in de burgeroorlog van 1936-1939, gevolgd door de overwinning van de Francogezinde troepen. Spanje werd een centralistische, katholieke en dictatoriale staat, waar alles wat niet in de pas van het regime liep vervolgd of onderdrukt werd. Zo ook de taal en cultuur van regio’s als Baskenland en Catalonië.
Dit brengt ons bij de derde breuklijn: de krachten die Spanje als eenheid zien, met één taal, versus de regionalistische krachten, die een grote mate van autonomie voor de regio’s opeisen.

Uiteraard besteedt de auteur veel aandacht aan de transitie (na het overlijden van Franco in 1975) naar een parlementaire democratie. Naast de rol van koning Juan Carlos, krijgt hier ook de amnestiewet veel aandacht: met deze wet werd het verleden van de oorlog en de dictatuur “begraven” en werd een volledig stilzwijgen over de talloze misdaden uit tijd opgelegd.

Christiane Stallaert besteedt vervolgens ook aandacht aan de verhouding tussen Spanje, Europa en de islam en aan de zogenaamde “zwarte legende” die kenmerkend zou zijn voor de Europese kijk op het Spanje, dat zo anders was dan de rest van het continent .

Dit boek is geen gewoon geschiedenisboek, waarin een chronologisch verhaal verteld wordt. De auteur richt zich op belangwekkende episode, evoluties, breuklijnen. Ze betrekt er belangrijke Spaanse denkers uit het verleden bij, namen die bij ons vaak geen belletje doen rinkelen maar die bijdragen aan een beter begrip van de typisch Spaanse problemen. Voor wie Spanje beter wil begrijpen is dit boek onmisbaar.

Fons Mariën

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.