Vandaag is het al 25 jaar geleden dat de Nederlandse auteur Annie M.G. Schmidt zelfmoord heeft gepleegd, al is dit laatste slechts jaren na haar overlijden aan het licht gekomen. In de vroege ochtend na haar 84ste verjaardag werd ze in haar slaapkamer gevonden. Naast haar bed bevonden zich een wijnfles en pillenflesjes. Een arts stelde vast dat ze die ochtend rond vier uur aan een hartstilstand overleden was. [Wikipedia]

Zoals iedereen wellicht heb ik Annie M.G.Schmidt leren kennen op school. In de zesde Latijnse deed ik immers nog mee aan voordrachtwedstrijden. Als Chinese vrijwilliger. Omdat ik goed was voor Nederlands waarschijnlijk. En ik herinner me dus nog dat ik iets van Annie M.G.Schmidt bracht. Iets over een bij, geloof ik. Ik deed dit op aanstoken van Marcel Van Brussel, nu een van de zogenaamde “Benidorm Bastards”, maar toen vooral een “strenge maar rechtvaardige” leraar Frans en dictie uit de zesde Latijnse in het Sint-Jozef-Klein-Seminarie in Sint-Niklaas.
De kritiek van Marcel achteraf was: te snel en te stil. Te snel, dat is iets wat mij altijd zal blijven achtervolgen. Te stil daarentegen… Wie mij kent, ligt nu wellicht onder tafel van ‘t lachen. Ik herinner mij Marcel Van Brussel dan ook vooral als diegene die mij alle hoop heeft ontnomen om het ooit als acteur ver te schoppen. Terecht. “Streng maar rechtvaardig” dus.
Later moest ik meedoen aan een toneel. Een detectiveverhaal. En wie was de detective? Jawel. Ik herinner me nog dat ik een pijp leende van mijn vader (en ziek werd van er, ook buiten de repetities, aan te lurken), evenals een deukhoed en de handboeien die hij bezat als flik (die zouden later nog van pas hebben kunnen komen…). Maar ondanks mijn inlevingsvermogen was het verdict weer: te snel en te stil. En te weinig beweging, dat kwam er nu nog bovenop. Exit mijn acteursdromen (die ik, eerlijk gezegd, toch niet had). Later zou ik Marcel Van Brussel nog een paar keer tegenkomen bij het Sint-Niklase amateurgezelschap Sint-Genesius, waarbij ook Johan de Belie, Pol Ille en de moeder van Tom Lanoye actief waren.
Misschien heeft Sint-Genesius ooit wel eens een stuk van A.M.G.Schmidt gespeeld (“Er valt een traan op de tompoes” van 1980 b.v.), maar “Foxtrot” zal men er allicht nooit hebben gespeeld wegens te veel “zang en dans”. Ik heb het wel gezien in Theater Arena en heb het als volgt besproken in De Rode Vaan nr.19 van 1981:
In De Rode Vaan nr.15 lazen we nog dat directeur Jacques Veys van Arena « een gelukkig publiek » wil, « geen vendelzwaaiers, die moeten naar politieke meetings ». Om deze doelstelling waar te maken opteert Arena vooral voor een musicalprogrammatie.
Annie M.G. Schmidt daarentegen verklaart met klem dat ze geen vrijblijvende onderwerpen (meer) wil behandelen. In « Foxtrot » (1977) wordt dan ook expliciet een link gelegd tussen de opkomst van het fascisme in de jaren dertig en de toenemende verrechtsing onder druk van de economische crisis op het huidige ogenblik. Om deze doelstelling waar te maker; heeft ze geopteerd voor… een musical.
Als je het dus eigenlijk goed nagaat, is Veys consequenter met zichzelf dan Schmidt. Het lijkt me immers een beetje gemakkelijk om in het slotlied aan te klagen dat « we er ons allemaal niets van aantrekken » en tegelijk de verworvenheden van een puur entertainmentgenre over te nemen. Het kári natuurlijk. In de film b.v. Daar is Bob Fosse daarin met “Cabaret” uitstekend geslaagd (“Foxtrot” lijkt daarop trouwens wel erg geïnspireerd). Maar bij de directe confrontatie in de toneelzaal blijft men te zeer haken aan de glitter, de pseudo-Busby Berkeley-toestanden en de lange benen van de chorus girls opdat het zou bijdragen tot bewustwording (dat was b.v. ook het geval met de NTG-versie van « Cabaret »).
Zoals iemand zei : glitter hoort bij musical zoals honing bij een bij. En als je dan tóch dat genre wil brengen, dan moet je het maar goed doen (zo kunnen we zelfs zeggen dat het beste nummer uit « Foxtrot », namelijk het abortuslied, eigenlijk een stijlbreuk betekende omdat het in « realistische » kledij werd gebracht — voor de cocktailjurken is abortus immers nooit een probleem geweest). En als dusdanig kan onze conclusie wel positief zijn. Arena bouwt nu al een paar jaren aan dat vaak misprezen musical-genre en, zoals het altijd moet gaan hier in dit landje waar van dergelijke zaken geen opleiding voorhanden is, al doende leert men.
Arena heeft nu een aantal acteurs die naast acteren (vaak toch een beetje te geaffecteerd) ook behoorlijk kunnen dansen en zingen. Het peil van de chorus girls ligt ook al hoger dan wat we soms op de BRT te zien krijgen.
Dat men daarin iemand als Linda Lepomme kan stoppen b.v., dat is natuurlijk pure luxe. Het orkest tenslotte klonk puntgaaf, maar volgens sommigen iets te luid. Nooit tevreden waarschijnlijk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.