In het kader van de coronacrisis zendt de VRT ook de serie “Het pleintje” heruit. Persoonlijk zou ik gedacht hebben dat men dat potje beter gedekt zou houden, maar aangezien een romance tussen de onlangs overleden Johnny Voners en Nora Tilley (zie foto) een centraal gegeven is in de serie ben ik er nu toch opnieuw naar aan het kijken.

Het Pleintje is een Vlaamse televisieserie naar een idee en scenario van Jan Matterne. De reeks werd gemaakt door de openbare omroep BRT. Ze liep drie seizoenen lang, van 5 januari 1986 tot 16 november 1987. Er werden in totaal 27 afleveringen gemaakt. De serie werd heruitgezonden in 1990, 1991, 2004 en 2020. De serie werd opgenomen van 18 maart 1985 tot 9 november 1985. De (zeldzame) buitenopnames vonden plaats in Mechelen.

De reeks speelt zich af op een pleintje, met aan de ene zijde een kerk van pastoor Pol Sickx (Jo De Meyere) en zijn koster Felix Piepermans (Jef Burm) en het café De Elfurenmis van Poliet Peck (Bert Champagne). De progressievere kant van het pleintje met de socialistische schilder Karel Peers (Johnny Voners) en de werkloze groene Barbara Vink (Nora Tilley) komen net als de katholieken niet zo goed overeen met de liberale kant van het pleintje, waar vrederechter Aristide de Lesseweg (René Verreth), zijn broer Boniface (Manu Verreth), griffier Bernard Aerts (Mandus De Vos) zich ophouden in het vredegerecht en het café De Oude Griffie van Bertha Bank (Emmy Leemans). Daarnaast zijn er nog kruideniers Gust en Millie Kerdoens (Tuur De Weert en Tessy Moerenhout) die zich als middenstanders wat neutraal moeten opstellen, terwijl postbode Harry Stoffels (Jacky Morel) en zijn gezin tot de Sickx-clan behoort en politieman Gerard Briers (Jaak Van Assche) en zijn gezin tot die van de vrederechter. De hele serie drijft op de rivaliteit tussen die twee groepen.

Koster Felix Piepermans start het gerucht dat Nicole Stoffels (Aafke Bruining) zwanger zou zijn van Luc Briers (Geert Vermeulen), zoon van Gerard. Dit is een schandaal, niet enkel omdat het koppel niet getrouwd is, maar ook omdat zij katholiek is en hij niet. Wanneer de zwangerschap wordt bevestigd, moeten priester Pol Sickx en vrederechter Aristide zich met de zaak bemoeien en de families ervan overtuigen dat “een gemengd huwelijk” noodzakelijk is. In het geval van Sickx met Nicole levert dit wel een grappige dialoog op. Nicole zit natuurlijk in de put en spreekt over het zwanger worden als “een stommiteit” en dergelijke, waarop Sickx zich verplicht voelt haar erop te wijzen dat zwangerschap toch nog altijd een “mirakel van de Schepper” is. Daarom vraagt hij of Nicole nog wel van hem houdt?

Nicole: Van wie? Van De Schepper?

Sickx: Neenee, of ja, van die ook, maar eigenlijk bedoel ik van Luc!

Twee afleveringen later duikt er opnieuw een De Schepper op. Deze keer is het een… journalist! Zijn voornaam is Berten.

Ondanks Het Pleintje zeer hoge kijkcijfers kende van gemiddeld 2.550.000 kijkers, werd de reeks slecht onthaald door professionele critici van diverse weekbladen die de serie de grond inboorden. Het ging zelfs zo ver dat Jan Matterne na enkele weken opdracht kreeg van de dienst Drama om het script drastisch te herbekijken. Pittig detail is dat op dat ogenblik de kijkcijfers nog niet gekend waren. Het is zelfs omwille van die critici dat de dienst Drama zo onder druk werd gezet, dat zij uiteindelijk beslisten om de serie te stoppen. Ik neem toenmalig NTG-dramaturg Frans Redant enkel maar als voorbeeld: “Toch kan ik niet aannemen dat Het Pleintje inderdaad zo wordt gesmaakt door het Vlaamse publiek. Dààr weiger ik mij bij neer te leggen, zie, dat het Vlaamse publiek zó idioot is.” (De Rode Vaan nr.41 van 1987). Ook later zetten de Jonge Televisiegoden er zich tegen af (Bart De Pauw: “niet eens tien procent zo sterk als De Collega’s).

Na het succes van “Beschuldigde sta op”, “Met voorbedachten rade” en “De collega’s” was het misschien normaal dat de BRT Jan Matterne hiervoor carte blanche gaf, maar eigenlijk was deze reeks een schande. Ten eerste draaide de tegenstelling op “Het Pleintje” tussen de vrijzinnige vrederechter De Lesseweg (een onuitstaanbare René Verreth) en de uiteraard sympathieke pastoor Sickx (Jo De Meyere, wie anders?). Bovendien wordt Sickx bijgestaan door een halve zachte, die op de koop toe de tweelingsbroer van De Lesseweg blijkt te zijn (Manu Verreth in alweer een Jomme Dockx-rol). Als Sickx een halve liefdeshistorie in de schoenen wordt geschoven met de “groene” Barbara Vink, een ecologiste met leukemie (Nora Tilley), is dit ten nadele van twee van haar andere aanbidders, een carrièristische socialist (alweer een subtiele verwijzing) Gentil Bers (Ugo Prinsen) en de altijd even onnozele Johnny Voners als de kunstschilder Peers. Die zijn toenmalige echte madam, Jeannine Bisschops, speelt de gendarm in een huishouden waarin Jaak Van Assche politieagent is, terwijl een ander “unlikely” koppel dat van de kruideniers Tuur De Weert en Tessy Moerenhout is. Dat alles wordt uiteraard druk becommentarieerd in het onvermijdelijke café, waar de dochter Machteld Ramoudt de zinnen op hol doet slaan. Kortom, het was totaal onbegrijpelijk dat de vox populi een jaar later nog zeven afleveringen bij vroeg!

Wie echter wel een heel dikke pluim verdient dat is “art director” Paul Degueldre. Het moet voor een decorbouwer wel een godsgeschenk zijn om zo’n heel minidorp te bouwen dat een drietal jaren blijft staan, maar desondanks is het een hele prestatie om het zo levensecht te doen lijken (vooral de aflevering in de “sneeuw”). Al moet ik wel toegeven dat ik na al die afleveringen nog altijd niet weet, wie nu precies naast wie woont…

Anderzijds dient toegegeven dat de BRTN en meer bepaald het team rond producer Winnie Enghien met “Het Pleintje” een voorloper van het Vlaamse soap-verschijnsel heeft gecreëerd. Winnie Enghien heeft zich trouwens echt ingezet om soap op de openbare omroep te krijgen. In het begin vond men immers dat men dit maar aan het commerciële circuit moest overlaten. Maar als je een zender als TV1 voor een breed publiek wil profileren, vond Enghien, dan moet je ook soaps brengen.
“Het Pleintje” is meteen ook een goed voorbeeld om het verschil tussen een soap en een sitcom-reeks te duiden. Jan Matterne, de vader van “Het Pleintje”, was immers ook de auteur van “De Collega’s”, maar toch was er een duidelijk verschil tussen de twee series.
Toch was het een trendsetter, als men Prof.Daniël Biltereyst (UG) in DS Magazine van 7/11/1997 mag geloven: “Ik ben allesbehalve een onheilsprofeet, maar het gevolg is wel dat het aanbod almaar krapper wordt. In het drama-genre hebben soaps een monopolie. Historische drama’s, literaire verfilmingen, eenmalige producties, die zijn op de Vlaamse buis niet meer te zien.” De Vlaamse dramaproductie schrompelde inderdaad in elkaar (denk aan de fameuze “Made in Vlaanderen”-reeks), behalve juist wat de soapindustrie betreft. Wie dus voor eigen soaps supportert louter op basis van tewerkstelling, moet wel beseffen dat hij tegelijk de ontwikkeling van “ernstig” drama (dat ook arbeidsintensief is) afremt. Men moet dit echter corrigeren in de 21ste eeuw: met de nieuwe digitale technieken werden er (niet alleen) Vlaamse series uit de grond gestampt, alsof het allemaal geen geld meer kost…

Overigens, tot slot nog deze bedenking: het hoge aantal kijkcijfers was toen ook wel te verklaren omdat er destijds slechts twee Vlaamse kanalen waren: BRT1 – op welke de serie werd uitgezonden – en het meer culturele BRT2 dat zo goed als geen kijkers had. Vandaar dat de serie eigenlijk enkel concurrentie had van de toenmalig te bereiken Nederlandse zenders. (Wikipedia)

Ronny De Schepper

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.