65 jaar geleden was “On the waterfront” grote winnaar bij de oscars: beste film, beste regisseur (Elia Kazan), beste mannelijke hoofdrol (Marlon Brando) en beste vrouwelijke bijrol (Eva Marie Saint). Met nog wat “technische” oscars erbij, bleef de teller uiteindelijk op acht staan.

Nadat regisseur Elia Kazan was gezwicht voor de Commissie van Anti-Amerikaanse Activiteiten en tot verklikking was overgegaan, zond Arthur Miller hem een kopie van zijn nieuwe stuk “A view from the bridge”. Het is een stuk over een Siciliaanse arbeider die in jaloerse woede zijn neef, een illegale immigrant, bij de politie aangeeft. Kazan schrijft terug: “Ik heb je stuk gelezen en zou het een eer vinden om het te regisseren.” Waarop Miller repliceerde: “Ik heb het je niet gestuurd omdat ik het door jou wilde laten regisseren, maar omdat ik je wilde laten weten hoe ik over politiespionnen denk.”
Ook iemand als Sam Wanamaker brengt weinig begrip voor iemand als Elia Kazan. Dat de “kleintjes” zwichtten, o.k., maar Kazan was op dat moment al beroemd, zegt hij. Indien hij meteen geweigerd had mee te werken, dan was het allemaal al veel vlugger afgelopen geweest.
Bovendien, “you didn’t have to be an informer,” zegt Wanamaker. “Natuurlijk mocht dat comité vragen stellen over je eigen verleden of over je politieke opinies, maar je was niet verplicht om anderen te verklikken.”
Kazans boosheid om het onbegrip over zijn verklikking voor HUAC heeft alles vandoen met een gekwetst ego, niet met zelfkritiek. Zweeg hij nog bij de eerste hoorzitting, dan vroeg hij in april zelf een nieuw verhoor aan. Hij noemde namen (“Naming Names” heet een even hatelijke als vernietigende kritiek die Victor Navasky over de overlopers als Kazan in 1980 uitbracht) en werd meteen in de armen gesloten van het establishment. Dat hij de carrière van een tiental oudcommunisten compleet de grond heeft ingeboord, vond hij geen punt. Dat is maatschappelijk verantwoord, betoogde hij. In “The Outsider”, zijn filmportret gedraaid door Michel Brault in 1982, zegt Kazan: “Ik zou er nu wat langer over nadenken, omdat er mensen werden gekwetst, maar ik zou toch tot dezelfde conclusie komen. Wie gekwetst werd, had het immers zien aankomen. Dit was geen kinderspel.”
Kazan bedoelde: liever zij dan ik. Een Berufsverbot had zijn hele wereld aan spaanderen geslagen. Dan kun je beter minder begaafde ijveraars opofferen en zelf overleven. Met instemming, met bewondering van de buitenwereld zelfs. Maar met zichzelf is Kazan nooit in het reine gekomen, ondanks zijn stoere uitspraken. In Kazans tweede autobiografie (“A Life” uit 1988) geeft hij toe dat zijn ommezwaai om pure ambitie ging. «The horrible, immoral thing that I did, I did out of my own true self.»
Om zichzelf te verdedigen wil hij kost wat kost “On the waterfront” draaien. Hij biedt Marlon Brando de hoofdrol aan, maar die weigert de rol van een verklikker te vertolken. Elia Kazan filmt het immers wel zo dat iedereen vindt dat de verklikker gelijk heeft… Het is tenslotte producer Sam Spiegel (1901-1985) die Brando kan overhalen, op voorwaarde dat hij elke dag om 16u mag stoppen om naar zijn psychiater te gaan…
De acteermethodes verraden overigens duidelijk de invloed van de Russische toneelmeester Stanislavski, inzichten die sterk schatplichtig waren aan het didaktisch utopisme dat de bolsjevistische revolutie tot leidraad had genomen. Deze kent b.v. symboolwaarde toe aan voorwerpen. Als Eve Marie Saint in “On the waterfront” toevallig haar handschoen laat vallen, raapt Marlon Brando die op en begint ermee te spelen. Hij probeert b.v. zijn hand erin te steken, wat duidelijk erotisch geladen is.
In “On the waterfront” maakt Michael Vincent Gazzo (1924-1995) overigens zijn debuut als maffioso, een rol die hij zowat z’n hele leven lang zou vertolken (voor “The Godfather II” zat er zelfs een oscarnominatie in).
Leonard Bernstein schreef de originele muziek voor On the Waterfront, maar de studio moest er iemand hij halen om de volledige score te herstructureren in functie van het filmmedium. “Hij snapte maar niet wat schrijven voor de film precies inhoudt,” aldus de “echte” filmcomponist John Barry.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.