Hoe dun of hoe dik is de lijn tussen erotiek en porno? Die vraag kon ik voor mezelf nog eens opwerpen toen ik geconfronteerd werd met het werk van Pierre Louÿs, geboren in Gent op 10.12.1870, overleden te Parijs op 06.06.1925. Hij schreef verhalen, enkele korte romans en vooral poëzie. Bevriend met André Gide en Oscar Wilde… dat situeert hem enigszins. Hoewel, hij was heteroseksueel maar zijn werk is doordrongen, laat ik zeggen gegrondvest, op seks en dan hoofdzakelijk op homo-erotiek waarin het lesbische de grootste aandacht kreeg.

Van romans als ‘Aphrodite’ en ‘Pausole’ werden operabewerkingen gemaakt. Zijn roman ‘La Femme et le Pantin’ werd verfilmd door Luis Bunuel en ook door Josef von Sternberg die Marlene Dietrich in de hoofdrol castte.
Zijn meest bekende werk evenwel is de gedichtencyclus ‘Les chansons de Bilitis’ (1894) dat ik graag in verband met het opgeworpen dilemma aan een ander werk van hem wil toetsen. Bilitis, een Griekse lesbische courtisane, tijdgenote van Sappho, een fictief personage uit het brein van de Gentse dichter ontsproten, zou deze teksten geschreven hebben die Louÿs dan zou vertalen… Erotische poëzie, beeldrijk, suggestief, soms prikkelend, meestal ook zeer teder (en vertederend zelfs), ontroerend. Hoe beschrijft een vriendin, geliefde van Bilitis zichzelf in ‘Les seins de Mnasidika’: “Aime-les bien”, me dit-elle, “je les aime tant! Ce sont des chéris, des petits enfants. Je m’occupe d’eux quand je suis seule. Je joue avec eux: je leur fais plaisir.”
En wat antwoordt Bilitis o.m. in het volgende gedicht: “Je baiserai d’un bout à l’autre les longues ailes noires de ta nuque, ô doux oiseau, colomba prise, dont le coeur bondit sous ma main.”
Een aantal van deze gedichten uit de Bilitis-cyclus (ook andere van de auteur) werden door Debussy getoonzet. En in 1977 konden we de film zien die fotograaf/cineast David Hamilton draaide op basis van dit werk onder de logische titel ‘Bilitis’. Met in de titelrol Patty ‘(Lady’) d’Arbanville (deze van Cat Stevens, geliefde én inspiratiebron van de song!). Met schitterende muziek van Francis Lai, ik mag de LP heel nostalgisch nog wel eens uit de fraaie hoes (foto uit de film) halen en op de draaitafel leggen. Hamilton is vooral bekend om zijn techniek van omfloerste, wazige opnamen – die hij ook hanteerde in de film. Hij besmeurde daartoe de lens met een vette substantie, b.v. vaseline. De film leverde ook nog een knap fotoboek op – ik doorblader het, de typische Hamilton-meisjes verschijnen dan, jong en frêle, teder, voorzichtig benaderd, en meestal met schroom gefotografeerd… nee vast geen porno hier, erotisch dàt wel. Net als de gedichten dus.

Maar dan neem ik een ander boek van Louÿs: ‘Douze douzains de dialogues ou petites scènes amoureuses’, een publicatie van 1927 die toen op slechts honderd exemplaren verscheen. Dat is andere koek. Onderverdeeld in twaalf secties worden we in dialogen geconfronteerd met talloze belevenissen van vrouwen en jonge meisjes, hoofdzakelijk met elkaar. De twaalf titels laten weinig aan de verbeelding over – of teveel: Dialogue des chieuses, des pisseuses, des enculées, des phallophores, des lècheuses, des masturbeuses… In zo’n honderd teksten defileert dé vrouw in diverse relaties om zichzelf en de andere te plezieren: vriendinnen, moeders en dochters, dienstboden, kamermeisjes, prostituées, heel jonge meisjes… En dat op talloze wijzen, vaak vindingrijk maar zelden subtiel. Och standjes zijn er voldoende maar een originele versie van de Kama Sutra tref je niet aan. En de hulpmiddelen blijken ook tamelijk banaal: bananen, wortelen, namaak-penissen. Nuttig? Nee dus, tenzij misschien dit recept voor een zalfje dat de clitoris zou stimuleren: 30 gr. vaseline, 5 gr. mosterd, 2 gr. cayennepeper, 3 gr. boorzuurwater. Op eigen risico. Soms, uitzonderlijk, duikt wel eens een man op: bij voorkeur een broer of een priester; immers sommige dames willen zich tussendoor het genot en de smaak van het sperma niet ontzeggen. Af en toe is het ook wel grappig, o.m. wanneer we aanwezig zijn bij het avondgebed van het jonge meisje dat het maar niks vindt om gelijktijdig ‘bereden’ te worden… genot en tekst van gebed ‘Je vous salue, Marie, pleine de grâce’ wisselen elkaar af tot het gekreunde multi-interpretabele ‘Ainsi soit-il’
Wat ook het opzet was van Louÿs met deze dialogen – financieel gewin kan het bezwaarlijk geweest zijn – en hoe vlot geschreven ook, al deze kleine verhaaltjes van telkens één pagina blijken tenslotte iedere verfijning te missen. Ze zijn een open kijk, ze vertellen, ze dagen uit. En daarmee overschrijden ze voor mij de grens en houdt het genieten van het lezen op. Er rest geen suggestie meer, mijn verbeelding kan hier niets aan toevoegen, zij stokt zelfs. De discrepantie tussen de Bilitis-verzen en deze dialogen kan niet groter zijn. Nee, een verfilming van de ‘Douze douzains de dialogues…’ zit er niet in. Tenzij voor Eddy Lipstick misschien…

Reinhilde

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.