Het is vandaag negentig jaar geleden dat de Britse schrijver David Herbert Lawrence, vooral bekend als auteur van “Lady Chatterley’s Lover”, is gestorven aan tuberculose.

David Herbert Richards Lawrence werd geboren in Eastwood (Nottinghamshire) op 11 september 1885 (*). Het gezin waaruit Lawrence kwam, had grote invloed op zijn leven, niet in de laatste plaats op zijn literaire werk. Zijn vader, die in de mijnen werkte, beschouwde hij als hard en gepassioneerd maar tegelijkertijd ook als degene die de zorgzame werkende klasse vertegenwoordigde. Zijn moeder, die onderwijzeres was, stond voor hem model voor berekening en verstand. Lawrence werd heen en weer geslingerd tussen een zich afwisselende bewondering voor zijn moeder en zijn vader. In zijn jonge jaren helde hij meer over naar zijn moeder, maar later keerde hij zich van haar bezitterige opstelling af en kreeg hij meer oog voor de levendigheid van zijn vader. Deze tegenstelling drukte een stempel op zijn literaire bezigheden.
Na van 1902 tot 1906 al in zijn geboorteplaats Eastwood te hebben lesgegeven, studeerde hij van 1906 tot 1908 aan het Nottingham University College. Hij behaalde er een officiële bevoegdheid tot lesgeven en werd vervolgens leraar in Croydon. Een grote klap kreeg hij te verduren toen in 1910 zijn moeder overleed. Het jaar daarop gaf hij vanwege een terugkerende longontsteking zijn leraarschap op en besloot zich volledig op het schrijverschap te storten, waarmee hij enige jaren daarvoor reeds een begin had gemaakt.
Lawrence debuteerde in 1911 met “The White Peacock”. Zijn volgens sommigen beste roman, “Sons and Lovers”, volgde twee jaar later in 1913. Deze was grotendeels autobiografisch en zoals gezegd gebaseerd op de tegenstelling tussen zijn vader en zijn moeder.
De Eerste Wereldoorlog veroorzaakte bij Lawrence een afkeer van zijn vaderland alsmede van de moderne beschaving. Het gevolg was dat het gezin Lawrence in 1916 van spionage voor de Duitsers werd verdacht. Vergeten we immers niet dat Lawrence gehuwd was met Frieda von Richthofen, de nicht van Manfred von Richthofen, de fameuze Rode Baron!
17 d.h.lawrence

Het echtpaar Lawrence vertrok dan maar naar Duitsland alwaar Lawrence er dan weer van werd beschuldigd een Britse spion te zijn. Op voorspraak van Von Richthofens vader werd hij echter vrijgelaten.
Lawrence en zijn vriendin verlieten Duitsland en reisden via de Alpen en Italië naar Groot-Brittannië terug, een tocht die hij later zou beschrijven in zijn reisverslag “Twilight in Italy” uit 1916. Na wederom enige tijd in Italië te hebben doorgebracht, keerden ze opnieuw naar Groot-Brittannië terug alwaar Von Richthofen officieel van haar man scheidde en in juli 1914 met Lawrence in het huwelijk trad. Na de echtscheiding verbood Weekley zijn ex-vrouw ieder contact met haar kinderen.
In zijn boek “The Rainbow” uit 1915 heeft Lawrence het over zijn eigen liefdesleven, maar voor het onsympathieke koppel uit “Women in Love” (geschreven in 1920) stonden dan weer de Engelse componist Peter Warlock (1894-1930) en zijn vrouw, het model Minnie ‘Puma’ Channing, euh… model. Zelfs nadat Lawrence op last van een rechter verplicht werd de beschrijvingen af te zwakken, is dat nog steeds duidelijk. Warlock was een rijkeluiszoon voor wie het leven één grote party met drank & drugs was, buiten dan die keren dat hij zich liever over zwarte magie ontfermde. Hij zou uiteindelijk door zelfverstikking (met gas) om het leven komen.
Later zou de censuur in Argentinië de naakte worstelscène in de verfilming van “Women in love” van Ken Russell (**) uit 1969 wegknippen, maar aangezien men eerst de beide heren zich ziet uitkleden en nadien hijgend op de grond liggen, ging men nu juist dingen veronderstellen die er helemaal niet waren! Of juist wel? Lawrence zelf was immers ook biseksueel (***). Niet te verwonderen voor iemand die als hobby… breien had (****). Het was dan ook zijn vrouw die de broek droeg. (*****) Enerzijds was Lawrence helemaal afhankelijk van haar, anderzijds (als zijn homoseksuele kant de overhand nam) kon hij haar soms ook hartsgrondig haten. Je kon op zo’n moment het koppel Lawrence maar beter niet in huis hebben, want ze schroomden zich niet om elkaar met het servies te bekogelen. Het servies van het gastgezin dan weliswaar…
In 1922 vertrekt het koppel naar Sydney in Australië, maar op dat moment leunt Lawrence blijkbaar nog altijd meer bij zijn moeder aan. Met andere woorden, hij vond dat de Australiërs “te weinig klasse” hadden. Dit schreef hij neer in een korte roman “Kangaroo”, die in 1986 werd verfilmd door Tim Burstall. Het echtpaar Lawrence heet hier (net als in het boek) weliswaar Richard en Harriet Somers (in de film gespeeld door Colin Friels en Judy Davis), maar het is overduidelijk dat het om een autobiografische roman gaat.
Interessant zijn ook de contacten die hij onderhoudt met een legerofficier die er een privé-militie op nahoudt, die “gespecialiseerd” is in het uiteenranselen van vakbondsbijeenkomsten. Lawrence dweept met deze man en zijn fascistische opvattingen, want hij stond wantrouwig tegenover een leven volgens de wetten van het verstand; hij had meer vertrouwen in intuïtie en louter ervaring. Hij was de mening toegedaan dat de moderne techniek uiteindelijk in de ondergang van de mensheid zou resulteren. Ook stond hij sceptisch tegenover de moderne democratie, waarvan hij vond dat deze met al haar regels en wetten haar onderdanen geestelijk gezien zou ondergraven.
Hiermee sloot hij aan bij het vitalisme dat als reactie op de Eerste Wereldoorlog was ontstaan. Het mag immers duidelijk zijn dat het machismo van de vitalisten hen politiek gezien soms in rechts vaarwater brengt, ook al zouden ze van henzelf bij hoog en bij laag blijven beweren dat ze “links” zijn (Ernest Hemingway en Jef Geeraerts bijvoorbeeld).
Lawrence hield er zoals gezegd op seksueel gebied een ongedwongen levensstijl op na en schreef daar openlijk over. Hij was van mening dat erotiek tot de basis van het leven behoorde en daarom niet mocht worden achtergesteld. Deze mening riep toentertijd veel weerstanden op. Het gevolg was dat men negatief kritisch tegenover zijn werk stond en een boek als “Lady Chatterley’s Lover” uit 1928 pas decennia na zijn dood in zijn geheel mocht worden uitgegeven. Pas vele jaren na zijn dood zou de negatieve kritiek omslaan in positieve en kreeg men waardering voor zijn werk.
Lawrence was zoals gezegd maar langzaam tot het vitalisme gekomen, want “The fox” uit 1922 kan zeker niet “vitalistisch” worden genoemd. De “erotisering” van dit kortverhaal is eigenlijk het werk van de verfilming door Mark Rydell uit 1968. Lawrence zelf maakt nooit enige allusie op een lesbische verhouding tussen de twee vrouwen, die op hun afgelegen hoeve zowel met een vos als met een intrigerende jongeling te maken krijgen. Ook de ontdekking van hun sensualiteit is een interpretatie van de film, die in het licht van later werk van Lawrence wel juist is, maar als zodanig dus niet in de tekst is terug te vinden.
Wat men er wél kan in aantreffen is het onderhuidse machismo, dat men zoals gezegd vaak bij vitalistische auteurs terugvindt. Zo is het “ongeval” van Jill Banford eigenlijk een koel berekende moordaanslag van Henry Grenfel om met Nellie March te kunnen huwen en toch kan Grenfel duidelijk op de sympathie van de auteur rekenen.
Omdat er tuberculose bij hem was ontdekt, kwam Lawrence slechts nog sporadisch naar Engeland. Hij bereisde liever een aantal landen, niet alleen in Europa (Italië en Frankrijk) maar ook daarbuiten zoals de Verenigde Staten en Mexico (daar werd ook bijgaande foto genomen). Deze reizen vormden een vruchtbare voedingsbodem voor allerlei reisverslagen, waarvan het niveau wel lager lag dan die van zijn eerder geschreven werken.
Veel mochten deze reizen niet helpen, D.H. Lawrence overleed op 2 maart 1930 op 44-jarige leeftijd in Vence (Zuid-Frankrijk). Frieda ging met haar Italiaanse toyboy (het woord bestond toen nog niet, maar het kwam er wel op neer) in Nieuw-Mexico wonen, waar ze zich vooral wijdde aan het beheren van Lawrence’s literaire nalatenschap en een gevleid boek over hun relatie schreef.

Ronny De Schepper

(*) Inleiding overgenomen uit Wikipedia.
(**) Vele jaren later zou Ken Russell nog een boek van Lawrence verfilmen, “The Rainbow”. “Een ongegeneerd romantische en naïeve film over romantische dromen en naïeve idealen” (Jan Temmerman in De Morgen van 19 december 1989)
(***) Stan Lauryssens, “Mijn heerlijke nieuwe wereld. Leven en liefdes van Maria Nys Huxley”, Leuven, Van Halewyck, 2001, p.16.
(****) Ibidem, p.12.
(*****) Ibidem, p.20.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.