Ergens op deze blog moet ik wel reeds uitgelegd hebben dat ik in 1975 als enige van de hele sessie gebuisd was voor mijn aggregaatsexamen. Ik ga het zelfs niet eens proberen opzoeken, zo’n onprettige herinnering is het (als je mijn twee gefaalde pogingen bij het rijexamen niet meetelt, is het de enige “buis” uit mijn hele carrière). Het was zonder meer duidelijk dat ik niet geschikt was voor het onderwijs, maar omwille van mijn eerste vrouw die iets met kinderen wou doen en dan was zo’n diploma toch nog noodzakelijk (en zijzelf had helemaal niet gestudeerd, dus kwam die verantwoordelijkheid dan bij mij te liggen) heb ik daarom nog een paar pogingen gedaan om dat diploma alsnog te halen. Zo o.m. ook via de centrale examencommissie. Daarvoor moest ik dan de cursus “Leren en onderwijzen, inleiding tot de algemene didactiek” van R.Standaert en F.Troch (Leuven, Acco, 1974) doornemen. Ik heb daarover nooit examen afgelegd, maar ik heb thuis wel braaf nota’s zitten nemen en even braaf ga ik die hierbij weergeven, al weet ik begot niet waarom…

De auteurs gaan eclectisch te werk maar weiden toch het meeste uit over nieuwe theorieën en methodes. Dit sluit aan bij hun doelselling die ze als volgt formuleren: “de theoretische vernieuwingspogingen toetsen aan onze onderwijspraktijk”. Het is duidelijk dat zijzelf ook in die praktijk staan, mogelijk als lesgevers in de didactiek aan een normaalschool, want in het boek zelf komen oefeningen voor, waarvan de oplossingen niet worden gegeven. Er heeft m.a.w. ook nog een deel “Commentaren” bestaan, wat dan bedoeld was voor de leraar, maar nu is dit deel uitverkocht en wordt niet meer herdrukt.
Alhoewel zij dus de traditie zeker niet in haar geheel verwerpen, stellen zij zich toch min of meer modernistisch op, vooral in die zin dat ze de nadruk leggen op de ontwikkeling van de totale persoonlijkheid, waar in de traditionele school (en uit mijn eigen ervaring blijkt dat we het V.S.O. in dat opzicht ook daarbij moeten rekenen) enkel de ontwikkeling van het cognitieve aspect wordt nagestreefd.
Zij bepalen nergens expliciet voor welke onderwijsvorm zij hun richtlijnen geven, maar het is duidelijk dat zij het katholiek vernieuwd secundair onderwijs in Vlaanderen voor ogen hebben.
Ook de indeling van hun werk gebeurt overeenkomstig de praktijk. Daarmee bedoel ik: zij beginnen met het bepalen van de doelstellingen van een les of een lessenreeks, dan ontleden ze de didactische beginsituatie, daarna de onderwijsleerstrategie en ze eindigen tenslotte met de evaluatie.
I.Doelstellingen
Het hele werk schommelt telkens tussen twee polen, die men grosso modo kan aanduiden met de eeuwige twistvraag: moet men algemene vorming bijbrengen of vaardigheden? Hier uit zich dit in de vraag of doelstellingen operationeel of open moeten zijn. Operationeel betekent dan “duidelijk waarneembaar” en het spreekt vanzelf dat deze tegenstelling weer opduikt bij de evaluatie, namelijk zal men het product of het proces evalueren?
Zij geven alweer een compromisoplossing, de zogenaamde gemilderde open doelstelling, te vergelijken met kunstkritiek, namelijk creatief produceren op basis van het geleerde (dit is overgenomen van Eisner).
Verder stellen zij de eisen
– dat de doelstelling concreet dient te worden geformuleerd of m.a.w. in leerlingengedrag;
– dat men erbij de toegelaten hulpmiddelen vermeldt en de vereiste minimumprestatie (b.v. binnen een bepaalde tijd, maar met een zekere hoeveelheid of een zekere graad van nauwkeurigheid).
Het is interessant hun richtlijnen te vergelijken met de lesfiches die ons ter hand worden gesteld voor de proeflessen.
Zij besteden dus ook aandacht aan de affectieve doelstellingen en deze kunnen enkel open en in termen van leraarsgedrag (“letten op”) geformuleerd worden. De twee worden dan gecombineerd dankzij de taxonomie van Bloom en Krathwohl.
II.Beginsituatie
a) van de leerling
– algemeen: intelligentie (speelt relatief een grotere rol in het lager dan in het hoger onderwijs!) en motivatie (prestatiemotief en faalangst;
– specifiek: nu? hoe?
b) van de leraar
– niet-directief: nadruk op zelfontdekking;
– leerlinggericht;
– taakgericht (trachten in verband te brengen met de actualiteit).
c) van de klas
– relaties tussen de leerlingen onderling (sociometrisch onderzoek);
– relatie leerling-leraar (interactie-analyse).
d) van de school
– uniform (alle leerlingen moeten dezelfde stof op dezelfde wijze en binnen dezelfde tijd assimileren);
– gedifferentieerd.
III.Onderwijsleerstrategie
Dit deel stemt het meest overeen met de cursus zelf.
a)Welke methode?
De tegenstelling conservatief-progressief drukt zich hier uit in termen van passief-actief, reproductie-creatie. Zij opteren voor het tweede. Toch besteden zij aandacht aan zowat alle methoden, maar in het bijzonder aan groepswerk en aan geprogrammeerde instructie (waarop zij evenwel hun kritiek niet sparen).
b)Welke leerinhouden?
Dit behandelen zij kort, uitgaande van de vraag: deugt de traditionele indeling in vakken of moeten we streven naar totaliteitsonderwijs (meest voorkomende vorm: projectonderwijs)?
c)De media
Behandeld worden: de boeken, het bord, voorwerpen, afbeeldingen, episcoop, microprojector, diaprojector, retroprojector, film, bandrecorder en televisie.
IV.Evaluatie
Productmodel: verschillende soorten “examenvragen” (open, ja-neen, sorteer-, invul-, rangschik- en vooral meerkeuzevragen) en verschillende manieren van “punten geven” (vooral computerachtige berekeningen voor de Gauss-curve, standaarddeviaties, T-scores en zo meer). Hierbij draait alles om de vraag: moet men relatief of absoluut evalueren?
Procesmodel: hierbij staat de creativiteit centraal, dit is de enige aangewezen methode om affectieve gedragingen te evalueren.

Ronny De Schepper

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.