Fons Mariën las “Diversiteit, identiteit en de ‘culture wars'” van Paul Cliteur (de foto is afkomstig van Kenneth Steffers op de pagina van De Dagelijkse Standaard).

Hoe bespreek je een boek dat een bundel opstellen bevat, nl. twaalf van telkens andere auteurs? Het boek is Nederlands, de meeste auteurs zijn dat ook (behalve Darya Safai, Theo Francken en David Dessin). De thematiek en voorbeelden zijn sterk Nederlands gekleurd. Ik heb er al eerder over gelezen en geschreven: sinds de Zwarte Piet-discussie in Nederland is losgebarsten, is er een sterke polemiek ontstaan rond thema’s als diversiteit en identiteit, zodanig dat er over ‘culture wars’ kan worden gesproken. De auteurs zijn academici, intellectuelen en columnisten die aan het maatschappelijk debat deelnemen. Hun insteek is niet die van de linkse activisten, veeleer van de opposanten. In zekere zin is deze bundel essays een vervolg op een gelijkaardige bundel over het cultuurmarxisme, die vorig jaar bij dezelfde uitgeverij verscheen. Voor een deel vinden we ook dezelfde auteurs terug (Paul Cliteur, Sid Lukassen, Perry Pierik, Jesper Jansen).

Het benadrukken van het belang aan diversiteit in de samenleving is begonnen waar het discours over integratie (van migrantengemeenschappen) gestopt is. In recente jaren is er een linkse, activistische identiteitspolitiek ontstaan. Meer en meer gaat de aandacht naar minderheidsgroepen, die zich gediscrimineerd of achtergesteld voelen. Dat heeft geleid tot versplintering, waarbij de belangen van subgroepen (gevormd rond ras, huidskleur, etnie of seksuele geaardheid) op de voorgrond komen te staan. Steeds meer gaat deze vorm van identiteitsdenken gepaard met een sterk beschuldigende toon tegen de autochtone, blanke bevolking. Het streven naar gelijke rechten en kansen (dat voorheen bestond) is ingewisseld voor het streven naar erkenning van de eigenheid van iedere subgroep. Het gevolg is dat de communicatie in de samenleving als geheel onder druk komt te staan, dat noties als ‘algemeen belang’ of ‘nationale identiteit’ eveneens onder druk komen.

De verschillende auteurs hebben hun eigen insteek in het behandelen van deze problematiek. De bijdrage van Paul Cliteur met elf bezwaren tegen de identiteitspolitiek is voor mij een van de verhelderendste. (Wel heb ik vragen bij zijn benadrukken van de natiestaat, voor zover daarachter een anti-Europese attitude schuil gaat.) Sommige essays behandelen veeleer deelaspecten, zoals die van Bas Hengstmengel en Esther van Fenema over genderdiversiteit en genderideologie (samengevat in het steeds uitbreidende LHBTQI’s). Met de columniste Pamela Pinas heeft ook een jonge kleurlinge een felle bijdrage geleverd, die zich erg verzet tegen de slachtoffercultuur en het gebruik van wat ze ‘emotionele chantage’ noemt. De Vlaamse bijdragen zijn van Darya Safai over de islam en Theo Francken & David Dessin over de kathedralenbouwers (minder relevant in dit boek).

Het lezen van dit boek is kennis nemen van inzichten en meningen die je doen nadenken over deelaspecten van de hedendaagse samenleving. Minpunt als Vlaamse lezer is dat het in dit boek toch veel gaat over Nederlandse toestanden en figuren. In de mate dat de identiteitskwestie zich ook in België voordoet, is dit toch een heel relevante bundel.

Fons Mariën

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.