De originele opera “Tosca” van Giacomo Puccini werd op 14 januari 1900 voor de eerste keer opgevoerd in het Teatro Costanzi in Rome o.l.v. Leopoldo Mugnone. Op 4 februari volgde een opvoering in de New Yorkse Metropolitan en in België genoot de Munt in 1904 de eer, terwijl de KVO in 1933 voor de eerste keer o.l.v. Renaat Veremans uitpakte met een Nederlandse versie van de hand van A.L.Baeyens.


In tegenstelling tot « La Bohème » en « Manon Lescaut », die bewerkingen zijn van romans, is « Tosca » in oorsprong een toneelstuk. De gebruikelijke librettisten van Puccini Giuseppe Giacosa en Luigi lllica klaarden het karwei van de omwerking tot een bruikbaar operalibretto, met de zegen van de bemoeizieke Victorien Sardou, de auteur van het oorspronkelijke toneelstuk.
Puccini speelde reeds lang met de idee om Sardou’s Tosca te gebruiken als verhaalstof voor een opera en een toneelopvoering in 1895 in Firenze met Sarah Bernhardt (*) deed hem ertoe besluiten ermee van wal te steken. Hij slaagde erin volledig te breken met de onderwerpen en het muzikale karakter van de « tragedies larmoyantes » die La Bohème en Manon Lescaut nog waren. Tegelijk verruwde hij de orkestratie met meer slagwerk en schuwde hij de dissonanten en plotse transities minder dan tevoren, terwijl hij van Wagner de leitmotivtechniek overnam om personages en toestanden te suggereren: het belangrijkste motief is dat van Scarpia, maar daarnaast zijn er nog tal van andere.


Velen vergissen zich overigens vaak in de politieke interpretatie van ‘Tosca’. Men heeft een bel horen luiden die ‘Napoleon’ zegt, zodat men onmiddellijk Scarpia daarmee gaat vereenzelvigen. Terwijl wie de klepel weet hangen, meteen ook weet dat het precies omgekeerd is. Het mag dan al raar zijn dat een Italiaan een vreemde indringer als bevrijder begroet, maar vergeet dus niet dat het eigenlijk op een Frans toneelstuk is gebaseerd! Bovendien waren op het moment van de Napoleontische inval de Oostenrijkers baas in Italië en die voerden wel degelijk een rechts bewind, terwijl Napoleon (denken we maar aan Beethoven b.v.) oorspronkelijk als een verlicht despoot werd begroet. Bovendien is Puccini volgens regisseur Robert Carsen (en ook volgens mij) helemaal niet geïnteresseerd in het politieke aspect. Het is b.v. bekend dat ook Verdi geïnteresseerd was in het stuk van Sardou en die zou er helemaal iets anders mee gedaan hebben. Voor Puccini was de politieke tegenstelling gewoon van belang omdat het noodlot van Tosca is bemind te worden door twee politieke tegenstanders. Want ook Scarpia is eigenlijk in haar ban.
“Tosca” werd in 1973 verfilmd door Luigi Magni. Het werd echter geen opera-verfilming, maar een parodie met Monica Vitta als Tosca, Luigi Proietti als Cavaradossi en Vittorio Gassman als Scarpia. Een andere, meer ernstige “Spielerei” rond Tosca is het boek van Paola Capriolo, dat in 1994 in het Nederlands (uitgeverij Meulenhoff, 135 blz.) werd vertaald als “Voor de liefde heb ik geleefd”, zodat we mogen aannemen dat de originele titel “Vissi d’arte” is. Buiten het feit dat het hier nog eens een magisch-realistisch werk betreft, waarbij de opera en de realiteit voortdurend door elkaar lopen, is ook het sadomasochistische thema van de verhouding tussen de dominante Scarpia en de geketende Tosca van belang.

Ronny De Schepper

(*) In het oorspronkelijke stuk (maar ook in de opera) springt Tosca op het einde van de toren. Sarah Bernhardt bezeerde haar been hierbij zozeer dat het later diende te worden geamputeerd!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.