De tijd schrijdt met reuzenstappen. Zo ben je onverhoeds grootvader van enkele beginnende tieners, dat zet toch even tot nadenken aan, tot een terugblik, tot enige hilarische wanhoop… Waar beland ik dan? In de tijd dat mijn kinderen diezelfde leeftijd bereikten. Een periode waarop zich enige onrust van ons, ouders, meester maakte. Het waren voor hen zo niet de jaren van verstand dan toch de jaren des onderscheids. Ik bedoel, deze van het onderscheid tussen de geslachten. En meteen deze van de opkomende geslachtsrijpheid en dito drift. Lach niet, het was een heel ander tijdperk, een andere eeuw, de prehistorie. De seksgoeroe Goedele Liekens schitterde nog niet aan het firmament, tinder diende nog uitgevonden te worden, je kon zelfs nog geen filmpjes bekijken op iets als een tablet vermits een tablet nog niet in de winkelrekken lag. ‘De Lach’ en ‘Playboy’, ja die bestonden wel al, maar onze onschuldige bloeikens van kinderen hadden daarvan vast nooit gehoord… of wel? Voorlichting dus!

Goed, maar wie? Ma of pa? “Dat lijkt me meer iets voor een vrouw.” “Ah nee, dat kun jij toch beter uitleggen.” Discussie. Of samen. Of mama aan meisje, pa aan jongen. Daar ga je dan. En hoe pak je dat aan? Hoe verklaar je dat de beruchte ooievaar in werkelijkheid een ordinair kanarie-pietje is? En de bloemkool in feite een aubergine? Je bloost al bij voorbaat en stottert nog eer het eerste woord je mond verlaten heeft. Terwijl zoonlief je hogelijk verbaasd aanblikt, de wenkbrauwen fronst, er langzaam een glimlach van begrip rond zijn mondhoeken krult en hij je vol medeleven onderbreekt: “Doe geen moeite pa, dat weet ik toch allemaal al lang, wat dacht je nu.” Jouw mond valt open, verstomd, je slaakt een zucht van verlichting. Pas achteraf stapelen de vraagtekens zich op, de argwaan groeit. Uit welke duistere hoeken heeft hij die informatie opgescharreld, en welke vunzige details heeft hij bij elkaar gesprokkeld? ’s Avonds zitten jullie tegenover elkaar, de ouders, vraagtekens: hoe heeft hij/zij het aangepakt, hoe het er van af gebracht, en wat was het resultaat. “En..?” Gelijktijdig. “Zeg jij het maar.” “Nee jij” want je bent nog lichtjes in shock. Om al snel te concluderen dat de ervaring en dus ook het resultaat identiek waren. De dochter ook dus, van alles op de hoogte, “die jeugd van tegenwoordig, enfin ja”. Stelt zich dan – weliswaar in uitgesteld relais (zo oud zijn ze nu ook nog niet), dus enkele jaren later – het probleem van de voorbehoedmiddelen. Jullie zijn gewaarschuwd, terecht: het ganse gamma is hen bekend, en wordt overigens ietwat honend weggelachen, nee daar zijn ze nog niet aan toe. Oef. Maar toch, mocht het ooit… Als het eerste echte vriendje/vriendinnetje zich aandient, risico’s niet uitsluiten… Sidderen en beven???
Overschakelen naar het volgende hoofdstuk. Dochter en zoon hebben zich vastgeklonken in een, wat verondersteld mag worden vast te zijne, relatie. Dat opent voor jullie totaal nieuwe perspectieven. Die partners breiden het gezin uit, de kinderen slaan hun vleugels uit, het huis is leeg. Maar ook, de dreiging dat je tot grootouder gebombardeerd kan worden is nu wel heel reëel. Zijn jullie niet nog een ietsiepietsie te jong voor zo’n betiteling? Anderzijds, zo’n baby, zo’n kleuter… Afwachten maar. Het is niet dadelijk aan de orde toch? Tot op een blauwe maandag (het kan ook een andere dag van de week zijn en er bestaat meer kans dat de lucht grijs was) dochterlief met partner binnenstapt; gezellig babbeltje. Dan haalt zij een piepklein t-shirt tevoorschijn (lang geleden dat jullie zo’n petieterige kleding zagen), het voor jullie verbaasde blik ontvouwt: ‘wil jij mijn meter zijn’. Het duurt even eer jullie frank valt, de jouwe doet er wellicht enige seconden langer over dan deze van de oma in spe (mannen leggen zo’n linken trager, Freud schreef het al en Heidegger bevestigde het), maar dan dringt het toch door: die dochter, die kleine uk van jaren her, dat oh zo onschuldig wicht is zwanger. Je wordt opa. Onvoorstelbaar. Gelukwensen. Natuurlijk sta je niet stil bij het feit dat je jezelf te jong moet voelen, dat speelt niet nu. Op dit ogenblik is er alleen glorie en trots: het nageslacht, een baby, de toekomst! Champagne. Maar niet voor de zwangere, oh nee, fruitsap… daar begint het al, zij is reeds definitief ingelijfd in de horde van de aanstaande moeders met alle gevolgen (en nadelen) die er bij horen. Vanaf nu dient als het jonge koppel komt eten (“Welkom alle drie”, helaas ook jullie halen nu in opperste verdwazing alle bekende clichés boven) het menu aangepast. Geen rauwe groenten, geen ditje, geen datje, wel vitaminerijke dingen… jouw smaakpapillen zien het enigszins wantrouwig aan maar voor het goede doel… en je bent gelukkig niet dagelijks een slachtoffer, de aanstaande papa wel – voor hem start het andere leven reeds. Wel wordt steevast naar de stand van zaken geïnformeerd, de evolutie, de kleine en grote ongemakken. Alles cirkelt vanaf nu rond die kleine worm en het lichaam waarin hij zich gestaag ontwikkelt: hij is de kern van ons heelal geworden. Onze Zonnekoning, onze Lodewijk XIV. Duiken dan ook nog de foto’s uit de mysterievolle moederschoot op (nooit vermoed dat ik zo intiem zou zijn met mijn dochter!), er wordt gespeurd, commentaar geleverd, bewonderd vooral. Ik sluit mij aan hoewel, eerlijk, ik snap er niets van: ik zie wat grijs en zwart, herken nooit wat men mij tracht aan te duiden, en knik dus maar enthousiast en mompel mee in het koor; het zal best een prachtbaby worden, alles erop en eraan! Het heelal aanschouwde nooit mooiere amoebe.
Bijna negen maanden. De zenuwen gieren door de huizen: ouders in spe, grootouders in wording. Er wordt gespeculeerd. Men verhaalt over deze (weken te vroeg bevallen), over gene (twee weken na voorziene datum), over nicht zus (datum fout berekend), over vriendin zo (bevallen thuis wegens te plots), over dochter van.. (keizersnede), er worden boeken, epossen geschreven over bevallingen. Ter geruststelling. En dat jaagt iedereen van dag tot dag nog meer in de gordijnen. Tot het verlossende telefoontje komt, schoonzoon meldt uit ziekenhuis: “Hoor je haar?” Haar zijnde: dé kleindochter. Je bent opa. Oef. De eerste keer. Inmiddels al zes keer, het went dus wel een beetje inmiddels. Een nieuw hoofdstuk. Ja mooie naam, uiteraard. Wolk van een baby, uiteraard. Iedereen wil op de foto mét… trouwens iedereen wil dat breekbare leven op schoot krijgen, oma’s, tantes, vriendinnen, buurvrouwen. Zelfs mij wordt dit kleine spartelende wezen in de veel te grote nerveuze handen geduwd, ik ontkom er niet aan, voor de foto! Maar nu het praktische. Het geschenk. Stond al vast. Wij kopen de wieg. Na afspraak met de andere grootouders. De suikerbonen, volgens traditie zorgt de meter… ouderwets, de ouders hebben reeds voor alles gezorgd.  Geboortekaartjes, wat leuk, origineel. Ik herinner mij het tamelijk megalomane ‘kaartje’ bij de geboorte van mijn dochter: een tekst op posterformaat…, ietwat beschaamd nu. Er komt ook een babyborrel, bestond niet toen onze kinderen geboren werden. Handig, zo heb je slechts één keer last van al dat schorremorrie dat zich verplicht wist een geschenkje te geven en van die gelegenheid gebruik zou maken onverhoeds en op het minst geschikte moment het ouderlijk huis binnen te stormen om de baby te keuren en vooral jullie interieur, onderwijl enkele glaasjes en toebehoren nuttigend ter compensatie. Natuurlijk delen wij in de feestroes, én in de felicitaties. Alsof ik persoonlijk een uitzonderlijke prestatie geleverd heb al ben ik me van geen kwaad bewust. Uiteraard moet ik als een nieuwbakken Sint bonen rondstrooien. Maar hoe ver zal mijn gulle hand reiken, de nabije collega’s, die verdienen een exclusief ‘zakje’, de uitgebreide dienst mag in de doos vol traditioneel lekkers grabbelen; en die anderen met wie we dagelijks te maken hebben… niemand voor het hoofd stoten! Het vereist enig overleg en diplomatie, het lijkt wel een parlementair overleg. Wie laat zich aan dit alles niks gelegen liggen: de baby. Dat ding kraait, slaapt, eet, poept en groeit verbluffend snel. Te snel.
Is het een ongeschreven wet. Is het ook alweer een cliché zo hoog als de Boerentoren. Je blijkt veel meer van kleinkinderen te genieten dan ooit van de eigen kroost. Redenen en oorzaken liggen voor de hand en zitten in het cliché ingebakken. Dat manifesteerde zich al dadelijk bij die eersteling. Des te meer omdat vooral zij, de eerste jaren van haar pril bestaan, veel dagen, veel uren bij ons doorbracht. Als baby reeds maar ook daarna als kleuter: haar school bevond zich op wandelafstand van onze woning. ’s Ochtends werd zij bij ons afgeleverd, door ons naar en van school gehaald (in den beginne halve dagen) en voor het avondmaal namen we afscheid. Zalige uren brachten we door. Net zoals in de dierentuin het voederen der dieren een hoogtepunt is, zo blijkt het oplepelen van fruitpap, het naar het mondje dirigeren van wortelpuree met vis, een grootse belevenis. Het dient gezegd dat langzaam, als gezegd groeide het getal gestaag tot zes exemplaren, onze woning zoetjesaan de vorm aannam van een professionele kinderopvang: living, hall, zelfs veranda, en natuurlijk een kamer met slaapgelegenheid voor een kleine bende ongeregeld… alle ruimte werd zoetjes ingepalmd met nuttige prullen. Bol.com kon er een lesje uit leren. Terwijl mijn geest vergiftigd werd, geïndoctrineerd door die clown, Bumba, door alle Disneyfilms, zelfs vanuit Rusland kwam het signaal met die ondeugende ‘Masha en de beer’. Om te zwijgen over die vreselijke hond met zijn kromtaal, Samson, gieren, brullen was dat! Liever terug naar die eerste kleindochter. Ach, wat hebben we talloze boekjes doorploeterd. Zij was er dol op. Verslingerd. Telkens ik van de arbeid thuiskwam (enfin arbeid, tegenover het kind een leugentje om bestwil – ik was stadsbediende, maar leg dat nu uit aan zo’n kleuter), kroop zij naar het hoekje waar de boekjes gerangschikt stonden, maakte haar keuze, begaf zich met het exemplaar van de momentane voorkeur naar de deur in blijde afwachting en dan “Opa boek!”. Mij werd niet eens de tijd gelaten me van enig materiaal, jas, schoenen, te ontdoen: er werd op de schoot geklommen en voorgelezen, prenten gekeken. Een boekenwurm. Nog steeds, als recente tiener. Met de nodige gevolgen. Nu duwt zij mij Harry Potter in de handen, of boeken over vampieren: “moet je lezen opa!”. Die ik dan maar recenseer, zo is het mogelijk nog een beetje nuttig? Een tweede passie had zij ook, gedeeld met mij: treinen. En laat zich nu op enkele honderden meters van onze woning een drukke spoorlijn bevinden, parallel met een baan; ene zijde huizen, andere zijde de treinen. Hoe vaak sommeerde zij dus: “Opa, trein!” Hopsa, kleuter in de buggy en wijle weg, treintjes kijken… Die liefde verdween in de nevel van de jaren…
Het getal groeide. Tot zes individuen. Tenslotte zou ik zelfs ‘peter’ worden, van het enige mannelijke exemplaar dat bovendien de helft van een tweeling bleek te zijn. Clever baasje dat, nauwelijks uit de luiers, alle planeten wist op te sommen terwijl ik de Grote niet van de Kleine Beer wist te onderscheiden. Wonderkind, al is het de peter die het zegt! Zes, dan kon het huis wel eens overspoeld worden. Het mag gezegd, er werd wat afgeknuffeld. En geruzied (onder elkaar). En wij maar verwennen, cliché nummer 108, dienen grootouders daar niet voor? Hoewel, snoep werd mondjesmaat verstrekt. We opteerden voor het gezonde alternatief, zakjes appelmoes, kaasjes, fruit… in het naïeve geloof dat cariës, cholesterol, kanker of alzheimer onze erfgenamen niet zouden teisteren. Schatjes zijn het. Zelfs al tarten ze mij, hun dierbare opa, zo graag met zijn spinnenfobie. Er kan zo’n ondier niet op het scherm opdagen terwijl ik rustig zit te lezen of ze vestigen er enthousiast mijn aandacht op “kijk opa hoe mooi!” zodat ik, vertrouwend op hun kinderlijke onschuld de blik opsla en huiverend geconfronteerd wordt met jawel, een Zwarte Weduwe of enig ander fraai monster. En laat in een boekje geen educatieve afbeelding voorkomen van zo’n gruwelbeest of ik krijg haar onder de myope ogen geduwd. Zes dus. 6 x verjaardag. 6 x sinterklaas. 6 x kerst. 6 x nieuwjaar. 6 x de paashaas. Kleinkinderen, heerlijk! Ik zou hen niet kunnen missen…          

  Johan de Belie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.