Het is vandaag de feestdag van Maria’s Onbevlekte Ontvangenis. Dat is al zo sinds 1477, alleen was Maria toen nog niet onbevlekt. Het was Paus Sixtus IV die toen besliste dat op 8 december Maria bezwangerd was door de Heilige Geest. Pas op 8 december bezwangerd en reeds op 25 december bevallen? Die Sixtus had blijkbaar iets te veel van zijn eigen bier gedronken toen hij dat had uitgedokterd. Maar goed, van een onbevlekte ontvangenis was er dus toen nog helemaal geen sprake en het zou op die manier al duidelijk moeten zijn dat dit niets te maken heeft met spermavlekken of “het ontvangen van sperma” of wat dan ook. Nee, de “onbevlekte ontvangenis” werd vandaag precies 165 jaar geleden uitgevonden door een andere paus, namelijk Pius IX (zie afbeelding) en het betekent gewoon (nou, “gewoon”…) dat Maria – in tegenstelling tot ieder ander schepsel – vrij was van de zogenaamde “erfzonde” bij het moment van de conceptie.

En wat is de erfzonde? “De zondigheid die ieder mens door zijn geboorte aankleeft als gevolg van de zondeval van het eerste mensenpaar” (Wikipedia). Vandaar ook dat iedere baby volgens dit veel verspreide bijgeloof dient te worden gedoopt, want hoe onschuldig zo’n baby in werkelijkheid is, zo schuldig is-ie reeds in de ogen van de kerk. Daar is de kerk immers goed in, in de mensen schuldcomplexen aanpraten. Gelukkig weten wij sinds Charles Darwin dat er helemaal geen “eerste mensenpaar” is geweest en dat die dus ook onmogelijk kunnen hebben gezondigd. We kunnen al die zever dus rustig overboord kieperen, maar toch maak ik me telkens weer druk over het feit dat de “onbevlekte ontvangenis” verkeerd wordt geïnterpreteerd. Maar dat heeft dan meer met mijn obsessie met taal te maken dan met religie…

Zo stak mijn toenmalige krant (Het Nieuwsblad) in februari 2009 de draak met “De Grote Volksquiz” op VTM aan de hand van enkele “bloopers”. Zo o.a. “Welk teken van de dierenriem is onbevlekt ontvangen? Antwoord: ‘Een duif.’ (juiste antwoord: Maagd).”
Uiteraard kon ik hier allerminst om lachen. Er is namelijk geen énkel teken van de dierenriem “onbevlekt ontvangen”, aangezien dit betekent “geboren zonder de erfzonde”. Alhoewel ik niet gelovig ben en mij dus ook geen betrokken partij voel in deze materie (in tegenstelling tot theoloog Rik Torfs b.v. die twee pagina’s eerder geïnterviewd werd), stoort deze taalbezoedeling mij telkens weer. Zelfs bij iemand als Haruki Murakami (wat mij toch wel zwaar tegenvalt van hem)! Als op een bepaald moment in “1q84” een vrouw zwanger is zonder dat ze geslachtelijke omgang heeft gehad, voelde ik het al met mijn ellebogen aankomen en, jawel hoor, op p.976 trapt hij met beide voeten in de val. Dus voor de duizendste keer: de onbevlekte ontvangenis heeft niks te maken met spermavlekken of “het ontvangen van sperma” of wat dan ook. Laat dit nu voor eens en voor altijd duidelijk zijn!

Een gedachte over “165 jaar onbevlekte ontvangenis

  1. Beste Ronny,

    in de marge van dit prachtige artikel enkele aantekeningen.
    Het is misschien wel typisch dat de anabaptisten in dit hele verhaal slechts zijdelings voorkomen. Hun verhaal is nochthans zeer interessant, want zij waren een soort communisten avant la lettre. Trouwens al die godsdienstperikelen en godsdienstoorlogen in de 16de eeuw hebben meer met politiek en macht te doen dan met het geloof an sich.
    Het Lutheranisme werd dus willens nillens door onze keizer Karel gedoogd, de Calvinisten vonden sowieso hun plaats doordat het een ‘rijke’ godsdienst was, maar die anabaptisten, dár waren pas gevaarlijke ideeën.
    Feit is dat de overgrote massa van ongeletterden niet veel anders hadden dan de religieuze contekst om hun communistisch-socialistische ambities te vertalen. Een prachtig historisch werk hierover is dat van de marxist Erich Kuttner: Het hongerjaar 1566. De anabaptisten, door zowat iedereen uitgespuugd, verzamelden zich uiteindelijk in de Duitse stad Münster waar ze een eigen stadstaat stichtten, een soort religieuze maar ook seksuele commune. Dat heeft natuurlijk niet lang geduurd. In 1535 werd Münster heroverd door de bisschop en de leiders (met o.a. de charismatische Jan van Leiden) werden in ijzeren keven aan de Sankt Lamberti Kirche gehangen. De Wiedertäufer-Käfige zijn nog steeds te bewonderen aan de kerk van het gezellige stadje Münster.
    Daarnaast wou ik je aandacht trekken op het zeer verhelderende historisch onderzoek van (de socialistische schrijver) Theun de Vries: Ketters, Veertien eeuwen ketterij, volksbewegingen en kettergericht, waarin je naast de geestelijk aberraties van fanatieke dwazen, de legitieme verzuchtingen van heel wat volkeren – maar dan uitgedrukt in kerkelijke opstand – kan terugvinden.
    Vele groeten,
    Jan

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.