Morgen zal het 125 jaar geleden zijn dat de Schotse schrijver Robert Louis Stevenson is overleden…

Stevensons vader was vaak afwezig (hij ontwierp en inspecteerde nadien vuurtorens) en zijn moeder had “zwakke zenuwen”, zodat hij ze niet mocht “storen”. Het gevolg was dat de kleine Robert werd opgevoed door zijn streng methodistische nurse, die hij “my second mother and my first wife” noemde! Deze zorgde met haar verhalen over hel en verdoemenis voor panische nachtmerries, die Stevenson zelfs als volwassene zouden blijven achtervolgen. Bovendien was Stevenson zelf ook ziekelijk, waardoor hij zijn avontuurlijke wensdromen projecteerde op zijn kleerkast, waarachter een paradijselijke wereld voor hem zou open liggen (“Treasure Island”!).
Niet alleen was dit dus voor hemzelf een symbool van de gespleten mens, ze kreeg nog meer symboolwaarde toen bleek dat de gerespecteerde meubelmaker zich ’s nachts tot een vrouwenmoordenaar ontpopte. Men dient zich dus niet meer af te vragen, wààr Stevenson de stof voor zijn roman “Dr.Jekyll and Mr.Hyde” (1886) heeft gehaald. Ondanks het feit dat zijn omgeving (zijn bazige Amerikaanse vrouw, die hij “mother” noemde, op kop) negatief reageerde op het boek (ze waren zich er klaarblijkelijk van bewust dat Stevenson hiermee een hint gaf dat in de gerespecteerde schrijver allerlei opgekropte frustraties scholen), was het een onmiddellijk succes. Het werd echter pas een “monstersucces” toen tegelijk met de creatie van de toneelversie door Richard Mansfield in Londen ook een nooit gevatte vrouwenmoordenaar actief was, die de geschiedenis is ingegaan als Jack the Ripper. De overeenkomst met de toneelversie was zo frappant dat de publieke opinie vond dat het stuk de moordenaar had geïnspireerd. Daarop gaf Mansfield nog een laatste benefietvoorstelling voor de bewoners van de getroffen East End buurt, waarna hij zijn succesproductie vrijwillig afvoerde, “omdat er in de realiteit al genoeg monsterachtige dingen gebeurden, zodat er op scène niets meer dient te worden aan toegevoegd.” Men zal zich dergelijke uitspraken ook voor de geest kunnen halen toen in 1996 in België de zaak Dutroux aan het licht kwam…
Zelfs Richard Mansfield zelf werd op een bepaald moment ervan verdacht Jack the Ripper te zijn en dat was eigenlijk een compliment voor ’s mans acteerkunst. En ook voor zijn belichter, want Mansfield slaagde erin de transformatie van Jekyll in Hyde te ondergaan op de scène zelf! En dit uitsluitend dankzij acteertalent en een handige combinatie van schmink en belichting. Met deze transformatie zou Mansfield trouwens de traditie creëren dat Jekyll en Hyde door één en dezelfde acteur worden vertolkt, ondanks het feit dat ze bij Stevenson nogal wat van uiterlijk verschillen en men zeker bij het filmen dus makkelijk twéé acteurs had kunnen nemen. Verder heeft Mansfield ertoe bijgedragen dat de setting verhuisde van Edinburgh naar Londen, dat Jekyll met korte “e” werd uitgesproken i.p.v. met “ie” zoals in het Schots (want Stevenson had zich gebaseerd op de uitdrukking “hide and seek”) en tenslotte werd het misogyne karakter nog wat beklemtoont, ook al vinden sommige “schriftgeleerden” dit ook reeds in de tekst van Stevenson zelf terug. Men spreekt dan zelfs van zijn latente homofilie…
Dat moet dan toch wel zeer latent geweest zijn, want Stevensons leven stond voor een groot deel toch in het teken van zijn liefde voor de tien jaar oudere Fanny Vandegrift (of zou het dan toch “Vandergucht” zijn?), een vrijgevochten Amerikaanse kunstenares. Omdat ze de slippertjes van haar Amerikaanse man, luitenant Sam Osbourne, beu was, was ze met haar kinderen naar Europa gekomen, waar ze zich wilde inschrijven aan de Antwerpse academie. Dat mocht toen echter nog niet en daarom vertrok ze maar naar Parijs. Daar ontmoette Stevenson haar in de kunstenaarskolonie van Grez-sur-Loing, nadat hijzelf ook een opgemerkt bezoek had gebracht aan Antwerpen, namelijk in een kano! Dat was samen met Walter Simpson, de zoon van de uitvinder van de chloroform. Stevenson had hun belevenissen beschreven in “An inland voyage” (1878), wat de belangstelling had gewekt van Leslie Stephen, de vader van Virginia Woolf en uitgever van het literaire tijdschrift “The Cornhill”. Aangemoedigd door deze belangstelling besloot Stevenson fulltime schrijver te worden.
Toen Fanny op een bepaald moment toch terug naar haar man in Californië trok, maakte Stevenson zijn befaamde reis met een ezel door de Cevennes, wat in de negentiende eeuw een nog volledig onherbergzaam gebied was. Hij kocht daar een ezel en schreef het boek ‘Travels with a donkey’. Dat boek is eigenlijk één klaaglied over de problemen die hij gehad heeft met z’n ezel.w
Daarna reisde hij naar Californië om Fanny tot een beslissende keuze te dwingen. Toen ze dat niet onmiddellijk deed, trok hij de Carmel Valley in, wellicht in de veronderstelling dat dit barre landschap zijn dood zou betekenen. Na drie dagen werd hij echter gevonden door een jager en een indiaan. Hij werd net op tijd gered om Fanny van gedacht te doen veranderen.
Na een tijdje opnieuw in Edinburgh te hebben gewoond (dat is de periode waarin hij “Treasure island” als boek uitgaf, nadat hij het in zijn jeugd al als vervolgverhaal voor de jeugd had gepubliceerd, toen zonder succes overigens, gevolgd door “Dr.Jekyll and Mr.Hyde” en “Kidnapped”), vertrok hij (na de dood van zijn vader) opnieuw naar de VS. Eerst naar New York, waar hij gevierd werd als populair schrijver, daarna naar San Francisco, waar hij een boot huurde om de eilanden in de Stille Zuidzee te verkennen. Zo vestigde hij zich uiteindelijk in Samoa, waar hij de bijnaam Tusitala kreeg (dat was hun manier om het woord “storyteller” uit te spreken). Hij kwam (net als Gauguin en Brel later) op voor de oorspronkelijke bewoners, o.a. in het boek “A footnote to history” (1892), waarvan ik echter niet weet of deze titel aan de oorsprong ligt van de bekende uitdrukking, dan wel dat deze uitdrukking al bestond. Kort daarop (3/12/1894) stierf hij daar aan een hersenbloeding. Op dat moment was hij aan het werken aan “Weir of Hermiston”, een boek dat hem – naast de grote populariteit die hij weliswaar had – eindelijk ook literaire glorie moest brengen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.