Vandaag is het al 35 jaar geleden dat ik voor De Rode Vaan een omslagverhaal moest schrijven over… echtscheiding. En dat begon als volgt…
Emancipatie is altijd goed. Daar kan geen twijfel over bestaan. Emancipatie is immers een woord dat van het Latijn afkomstig is en als dusdanig oorspronkelijk betekent : « ontheffing van vroeger bestaande beperkende bepalingen, toekenning van gelijke rechten, gelijkstelling voor de wet » (Van Dale, deel 1, 9de druk, p. 516). Omdat emancipatie echter hoofdzakelijk met de gelijkberechtiging van de vrouw ter sprake komt, bracht het volksverstand (volksetymologie heet dat officieel) het woord in verband met « man » dat inderdaad toevallig in het stamwoord voorkomt. De algemeen verspreide (verkeerde) opvatting is dan ook dat emancipatie zou betekenen « worden als de man » en inderdaad althans sommige feministische strekkingen schijnen deze aberrante interpretatie aan te kleven. Ze stellen zich alleszins even agressief, arrogant en bazig aan als de doorsnee-man, als het archetype « man ». Terwijl het feminisme juist een verrijking is als het de op het failliet afstevenende mannenmaatschappij andere waarden zou kunnen bijbrengen, die op dit moment als « typisch vrouwelijk » gecatalogeerd staan maar in feite universeel zouden moeten zijn : waarden als zachtaardigheid, vredelievendheid, oprechter gevoelens tonen.
Een en ander heeft voor gevolg dat althans binnen het huwelijksrecht terechte verworvenheden voor de vrouwen op dit moment tegen de man kunnen worden uitgespeeld en dat dit in het geval van echtscheiding b.v. inderdaad ook meestal wordt gedaan. De mannelijke privileges van vroeger zijn teniet gedaan, maar zijn plichten en vooral de diep ingewortelde traditionele opvattingen over het vaderschap blijven.
Inderdaad, omdat Moedertje Natuur (daar begint het al !) het nu eenmaal zo heeft beschikt dat de vader bij de verwekking van een kind enkel de rol van aanbrenger speelt (zoals men dat bij een komisch duo pleegt te noemen), dat het de moeder is die het kind negen maanden onder het hart draagt en het (dikwijls met veel pijn) ter wereld brengt, daarom wordt verondersteld dat een vader zich veel minder bij zijn kind(eren) betrokken voelt en percentages wijzen uit dat in 99 % van de gevallen de kinderen wegens dat vooroordeel « automatisch » aan de moeder worden toegewezen.
Met de gevoelens van de vader wordt dus helemaal geen rekening gehouden, evenmin als met de rechten van het kind, wanneer de moeder onder druk van de gewijzigde omstandigheden niet langer wenst dat haar kinderen nog met hun vader in contact komen en hem het bezoekrecht weigert.
In tweede instantie blijven ook een aantal financiële lasten nog steeds op de schouders van de man rusten, al kan het voorvallen — ook al wegens gerechtvaardigde acties van de vrouwenbeweging — dat de vrouw een financieel lonender beroep uitoefent dan haar ex-echtgenoot.
Op de discriminatie die één en ander inhoudt werden wij attent gemaakt door een lezer van de r.v. (B.H.) die vroeg of hij bij ons zijn hart eens mocht komen uitstorten, net zoals wij vrouwen daartoe de gelegenheid geven in onze rubriek « Van hart tot hard ». Omdat wij toch enigszins verder willen gaan dan de ongetwijfeld schrijnende problematiek van deze ene lezer hebben wij er ook Dr B. bijgehaald die in navolging van het Nederlandse voorbeeld in België ook een soort « Stichting belangenbehartiging gescheiden mannen en vaders » uit de grond wil stampen.
BEZOEKRECHT
Dr B. : Wat niet duidelijk tot uiting komt in de benaming van die Stichting is dat ze in feite ook dient om de belangen van de kinderen te behartigen, want ook zij komen er met de huidige regeling maar bekaaid vanaf. Het hele knooppunt is het bezoekrecht, want het hoederecht (het toewijzen van het kind aan één van de ouders) dat zit er zo diep ingebakken dat je dat moeilijk zal kunnen veranderen. Op dat bezoekrecht nu staan geen sancties. Als de vrouw haar kinderen dus ontzegt om met hun vader mee te gaan, kun je daar op dit moment helemaal niks tegen doen.
B.H.: « Mijn kinderen hebben geen vader nodig », zegt mijn vrouw. Dat gaat dwars tegen elke studie in. Maar nadat ik mijn kinderen nu negen maand niet heb kunnen zien beginnen die zich van mij af te keren, wat in het begin zeker niet waar was. Die kinderen worden u dus gewoon afgenomen. Ik heb mijn kinderen leren schrijven, leren fietsen, leren rolschaatsen, ik ben ermee gaan basketten, ik heb die mee grootgebracht; op het ogenblik worden die kinderen mij gewoon afgenomen. En gelijk wie heeft op dit moment meer beslissingsmacht over die kinderen dan ik. En dat is verschrikkelijk. Je ziet ze niet meer, maar je betaalt er wel voor. Voor mijn vrouw betaal ik niet — omdat ik niet kan — zodat ik tegen 11 november wellicht in de gevangenis terechtkom.
Dr B. : Dat kan inderdaad want op het niet betalen van het alimentatiegeld staan wél sancties. Maar ondanks mijn pessimisme over dat wijzigen van het hoederecht wil ik toch de nadruk leggen op het feit dat het toewijzen van de kinderen op verschrikkelijk lichtzinnige wijze gebeurt. Er is ten eerste geen enkele wettekst die aan de vrouw op dat gebied meer rechten toekent dan aan de man. Ook wetenschappelijk is nooit bewezen dat een vrouw beter voor de kinderen kan zorgen dan een man. Integendeel in « Seksualiteit en temperament » bewijst Margaret Mead dat het zgn. moederinstinct geen wetenschappelijke grond heeft. En tenslotte is de huidige maatschappelijke realiteit zo dat de vrouw even goed uit werken gaat als de man en dat dit dus ook geen reden kan zijn om de kinderen aan haar hoede toe te vertrouwen.
GERECHT IN GEBREKE
B.H. : Het is ook zo dat wanneer je voor de eerste keer scheidt, je helemaal niet weet waar je aan toe bent. Ik neem aan dat als je het tien keren doet dat je dan wel je weg zult vinden, maar wanneer je de eerste keer voor zo’n kortgeding komt te staan dan weet je werkelijk niet wat je moet aanvangen. Het gerecht blijft dus helemaal in gebreke wat informatie, voorlichting betreft.
Dr B. : Ook daarvoor is de oprichting van zo’n Stichting noodzakelijk. Dan kunnen meteen ook de kosten een beetje gedrukt worden, want zoals het nu zit is echtscheiding een dure zaak. ’t Heeft mij ongeveer dertig duizend frank gekost. En als men b.v. een deurwaarder meeneemt om het bezoekrecht kracht bij te zetten, betaalt men daarvoor 5.000 fr. Als de vrouw dan zogezegd niet thuis is, dar ben je daar nog niks mee want je mag de deur niet openbreken, dat is immers huisvredebreuk en meestal ben je de toegang nog ontzegd ook. Ook als het kind « ziek » is, mag je het niet meenemen. Nooit wordt echter in dit verband een onderzoek gedaan of dit inderdaad wel zo is en uiteraard worden er dan ook nooit sancties opgelegd. De facto heb je dus eigenlijk totaal geen bezoekrecht en ben je volledig overgeleverd aan de goodwill van de vrouw. Waarmee ik overigens niet wil zeggen dat iedere vrouw haar kinderen zou ontzeggen met hun vader mee te gaan, maar wettelijk ben je niet beschermd.
B.H. : Maar je blijft er wel verantwoordelijk voor ook al krijg je ze niet te zien ! En een maatschappelijk onderzoek aanvragen om uit te maken of ze nu inderdaad wel beter zijn bij de moeder haalt ook al niks uit, want dat krijg je gewoonweg niet.
Dr B. : Ik heb er wél een gekregen, maar ook daar begint men aan met de bekende vooroordelen. Een sociaal assistent aangewezen door de jeugdrechtbank komt dan eens praten met de kinderen. Ten eerste wordt zijn komst op voorhand gemeld, zodat de nodige « voorzorgsmaatregelen » kunnen worden getroffen. Ten tweede ligt de bewijslast bij de man. Hij moet kunnen bewijzen dat hij beter voor zijn kinderen kan zorgen dan zijn vrouw. Wat hààr betreft, dat wordt sowieso aangenomen. Om even de lichtzinnigheid te illustreren waarmee men te werk gaat : men belt naar de school om te informeren of mijn kind goed studeert. Dat wordt daar bevestigd en hieruit leidt men af dat zijn verblijf bij mijn vrouw en haar bijzit zeker niet schadelijk is voor zijn studies. Het feit dat mijn zoon dus geen dommerik is, wordt tegen mij gebruikt !
B.H. : De eerste weken dat mijn vrouw mij het bezoekrecht weigerde ben ik steeds klacht gaan neerleggen bij de politie. Dan zit je daar elke zaterdag met een hele hoop vaders die allen met hetzelfde probleem zitten, wat de politieman van dienst reeds doet ontvallen : « Ze zitten d’r weer ! » Men weigert dus gewoon te zien dat dit voor deze mensen erg belangrijk is, dat het een stuk van hun leven is dat in de weegschaal wordt gelegd. Enfin, daar geraak je wel aan gewend. Tien keer na elkaar heb ik dat gedaan. Dat wordt dan telkens een proces-verbaal, waarbij mijn vrouw ook haar visie op de feiten moet geven, maar dat wordt dan gewoon opgetekend en geklasseerd.
PROCEDURE
Dr B. : De procedure in België is op dit moment zo dat tijdens de echtscheiding alles geëist wordt van de man, ook financieel. Leningen, sociale bijdragen, belastingen, alles moet door de man worden betaald. In de nieuwe huwelijkswet van 1976-1977 staat nochtans dat er twee beheerders zijn. Vroeger was het logisch : er was één beheerder van de huwelijksgemeenschap, namelijk de man. Dat is nu niet meer het geval, het zou dus toch eigenlijk logisch zijn dat tijdens de procedure de financiële lasten voor beide partijen zouden zijn ? Natuurlijk moet bij de uitspraak van de echtscheiding de vrouw met terugwerkende kracht wél haar deel betalen, maar heb je geen grond om te scheiden, zoals ze dat noemen, dan krijg jij nooit echtscheiding en blijven die « voorlopige maatregelen » van kracht tot in het oneindige. (Even toelichten : er zijn drie mogelijke procedures om echtscheiding te bekomen : op gronden – b.v. slagen en verwondingen, beledigingen, overspel -, met wederzijdse toestemming en na tien jaar feitelijke scheiding, red.) Tenzij met wederzijdse toestemming. Vandaar het spel van de advocaten : men wacht tot de man ver murw is en dan stelt men « wederzijdse toestemming » voor, waarbij de man « een beetje toegevingen » moet doen.
B.H. : Met dat terugvorderen schiet je overigens natuurlijk niets op op het moment zelf. Ik moet b.v. nu 5.000 fr per maand afbetalen voor het huis dat we hadden gebouwd, S.000 fr voor een lening en dan zou ik nog 12.000 fr alimentatie moeten betalen. Dat kan ik gewoonweg niet. Maar er is ook het menselijke aspect. Mijn vrouw is nu veertien maanden weg, mijn kinderen ook, de man zit dus helemaal alleen. Die wordt nu door het gerecht « bevolen » van alleen te blijven zitten. Wat gebeurt er immers op een gegeven ogenblik ? Men leert iemand opnieuw kennen waarmee men een nieuw leven zou kunnen beginnen. Dat is al heel uitzonderlijk, rekening gehouden met zijn financiële toestand ! Maar goed, die vrouw heeft daar begrip voor, die verdient ook wat, die zegt : « O.K., wij gaan samen ». Dat màg niet ! Je vrouw is er met de kinderen vandoor gegaan maar wettelijk mag jij niet « bougeren ». Dat is gewoon onmenselijk ! Je wordt daardoor de pas afgesneden om ooit nog ergens vriendschap of affectie te zoeken. Je mag alleen maar werken om je blauw te betalen. Het is om zelfmoord te plegen, weet je, als je daar ’s avonds alleen op je kamer zit… Je hebt verdomme nog niet eens voldoende geld om een pint te gaan pakken. En daar wordt allemaal op tien minuten over beslist ! Er zijn de dag van vandaag zoveel echtscheidingen dat een kortgeding ten hoogste tien minuten mag duren. Ze hebben dus zelfs de tijd niet om iets te onderzoeken. En dat is toch het minste dat je mag vragen, namelijk dat als er een vonnis wordt geveld dat er dan tenminste een onderzoek aan voorafgaat.
Dr B. : Vroeger speelde ook de schuldvraag een rol bij het toewijzen van de kinderen. Dat is gewijzigd in de wet van 1974, onder druk van de vrouwenbeweging. Nu mag een vrouw met vijf mannen slapen, dat speelt geen enkele rol meer wat het toepassen van dat hoederecht betreft. Vroeger kon de man wél daartegen verhaal aantekenen als het overspel kon worden vastgesteld. De vrouwen vonden het echter terecht niet fair dat ze geen nieuw leven mochten beginnen. Maar ze zouden ook het omgekeerde moeten leren te aanvaarden.
B.H. : Scheiden kan voor de vrouw financieel een winstgevende zaak zijn. En als je als man je huwelijk probeert te redden en de spanningen het langste volhoudt, dan ben je de sigaar.
Dr B. : De vrouw wordt door de rechtspraak eigenlijk uitgenodigd om ervan door te gaan.
Wie in hetzelfde geval verkeert als de twee sprekers en wie dezelfde mening heeft en vindt dat aan deze toestand moet worden verholpen, kan op zaterdag 1 december om 16 uur terecht in het Billiard Palace te Antwerpen waar een eerste vergadering plaatsvindt die zou moeten leiden tot de oprichting van een Stichting zoals dat in Nederland het geval is. Men kan ook schrijven naar een contactadres : Postbus 25, Antwerpen 11, Charlottelei 64, 2000 Antwerpen.

Referentie
Ronny De Schepper, “Scheiden kan voor een vrouw financieel interessant zijn”, De Rode Vaan, 8 november 1979

2 gedachtes over “35 jaar geleden: “Scheiden kan voor een vrouw financieel interessant zijn”

  1. Hoe herkenbaar allemaal. Alles wat hier beschreven wordt, ook zelf meegemaakt. 9 jaar heeft mijn lijdensweg geduurd met als gevolg dat mijn vertrouwen in het gerecht helemaal tot nul gezakt is. Zelfs nog veel meer meegemaakt: meineed, ten onrechte loonbeslag, bezoekrecht gedurende half jaar geweigerd, maar ondertussen legt dit wel een hypotheek op je verdere leven. Gelukkig blijft het niet duren maar het blijft toch aan je ribben plakken.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.