Vijftig jaar geleden ging Butch Cassidy and the Sundance Kid, een Amerikaanse western onder regie van George Roy Hill in première. Het was de eerste western die werd gedraaid in Naturama, een minder bekende benaming voor Cinescoop of breedbeeldscherm.

Het scenario voor de film is losjes gebaseerd op de criminele levensloop van twee vogelvrijverklaarden uit het Wilde Westen, Robert LeRoy Parker, beter bekend als Butch Cassidy (gespeeld door Paul Newman), en Harry Longabaugh, bijgenaamd de “Sundance Kid” (gespeeld door Robert Redford). De film was een kassucces in de bioscopen en bracht in de VS alleen al 48,6 miljoen dollar op.

De film werd zeven keer genomineerd voor een Oscar en won er vier. In 2003 werd de film geselecteerd voor conservering in het National Film Registry van de Amerikaanse Library of Congress vanwege de culturele, historische en esthetische waarde.

Scenarist William Goldman begon zijn carrière als leraar in creatief schrijven. Net als veel van zijn collega’s werkte hij in zijn vrije tijd aan een roman. Later stapte hij over naar filmscenario’s en in 1965 brak hij door met het scenario voor de film Masquerade uit 1965. Een jaar later werd op basis van zijn scenario de film Harper gemaakt met Paul Newman in de hoofdrol. Beide scenario’s waren gebaseerd op romans en Goldman wilde nu een origineel scenario schrijven. Het thema had hij al, een verhaal rondom de bijna vergeten bandieten Butch Cassidy en de Sundance Kid. Anders dan andere meer bekende vogelvrijverklaarden uit het Wilde Westen zoals Jesse James of Billy the Kid was het levensverhaal van Butch en Sundance niet opgeklopt in stuiverromans of uitvergroot in Hollywoodfilms en kon Goldman dus werken met redelijk accuraat materiaal. 

Goldman zocht wel een manier waarop het publiek zich achter de criminelen zou scharen. Door van hen opgejaagd wild te maken, bereikt hij dit effect. Ook verwerkte Goldman veel stof over de vriendschap van Butch, Sundance en Etta Place (gespeeld door Katharine Ross) in het scenario. Het publiek zou hierdoor alleen maar meer waardering voor hen krijgen. Om te voorkomen dat Etta Place zou worden aangezien voor een prostituee, omdat ze zonder huwelijk samenleeft met twee mannen (*), gaf hij het personage een eerzaam beroep, lerares. (Overigens waren er veelal maar twee soorten vrouwen in het Wilde Westen, prostituees en leraressen.)

Nadat Goldman het scenario had voltooid, ging hij de studio’s af om het te verkopen. De meeste studiobazen hadden geen interesse, één van hen weigerde het scenario omdat de twee bandieten naar Bolivia vluchtten. John Wayne vlucht niet”, was zijn commentaar toen Goldman tegenwierp dat dit een historisch feit was. Uiteindelijk kocht Richard Zanuck van 20th Century Fox het scenario voor 400.000 dollar. Dit was het hoogste bedrag dat ooit voor een scenario was betaald  (Wikipedia)

De vriendschap tussen Butch Cassidy en de Sundance Kid en de hele Wild Bunch is uiteraard een geliefd onderwerp in westerns. “Butch and Sundance: the early years” van Richard Lester met Tom Berenger en William Katt was een zwakke “prequel” uit 1979 en “The Maverick Queen” van Joseph Kane uit 1956 behandelde ook reeds dit thema. In 2011 draaide Mateo Gil dan een vervolg, “Blackthorn”, dat zich deze keer zoveel mogelijk aan de historische realiteit hield.
“Butch Cassidy and the Sundance Kid” staat zowat symbool voor het thema van vriendschap tussen mannen dat vaak in westerns voorkomt. Susan Sarandon merkt terecht op dat het mooi zou geweest zijn als Newman en Redford mekaar een kus hadden gegeven vooraleer samen om te komen in the final shoot-out, zoals zij en Geena Davis dat ook doen op het einde van “Thelma and Louise”. Maar dit zou haaks hebben gestaan op de viriele, ja zeg maar macho-aanpak van het genre.
Maar toch gaven de stoere cowboyfilms, ook vóór “Brokeback Mountain” (**), soms aanleiding tot openlijk homoseksuele toespelingen: zo laten Montgomery Clift en John Ireland in “Red River” met het nodige nudge-nudge-wink-wink hun revolvers aan elkaar zien en mogen ze er ook eens mee “schieten”… (***) De cowboyhelden voor homo’s waren overigens vooral Alan Ladd en Randolph Scott, die jarenlang samen met Cary Grant woonde, zogezegd “om de kosten te drukken”. Ook in “Se sei vivo spara”, één van de Django-films, gedraaid door Giulio Questi in 1967 met Tomas Millian als Django, en in “Il mercenario” van Sergio Corbucci in 1970 met Jack Palance en Franco Nero zouden homofiele elementen zitten.

(*) Merkwaardige overeenkomst met de komische westernmusical Paint Your Wagon die ongeveer uit dezelfde periode dateert. De scène waarin Butch en Etta op een fiets rijden is overigens talrijke malen geparodieerd (o.a. in de onvermijdelijke Simpsons). Deze scène werd overigens geregisseerd door de regisseur van de second unit Steven Bernhardt, aangezien regisseur George Roy Hill in ruzie lag met Ross. Tegen Paul Newman zei ze later: “Any day away from George Roy Hill was a good one (elke dag zonder George Roy Hill was een goede). ”

(**) “Brokeback Mountain” van Ang Lee voert in 2005 twee homofiele cowboys ten tonele (gespeeld door Jake Gyllenhaal en Heath Ledger), weliswaar in 1963 en later. Ondanks het feit dat de film met onderscheidingen werd overladen, werd hij in sommige staten van de VS uit de bioscoop gehaald.
(***) Ook in een heterofiele context wordt dat “schieten” uiteraard vaak overdrachtelijk gebruikt. Zo was er in 1963 een Duitse schlager onder de titel “Ich will ‘nen Cowboy als Mann”. Als reden geeft zangeres Gitte o.m. op: “Dabei kommts mir gar nicht auf das Schiessen an/Denn ich weiss, das so ein Cowboy küssen kann”. Of met andere woorden: meer aandacht voor het voorspel, heren!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.