Vandaag is het al 35 jaar geleden dat de blanke Zuid-Afrikaanse loopster Zola Budd op de Olympische Spelen van Los Angeles de Amerikaanse favoriete Mary Decker ten val bracht (*), zoals op de foto is te zien.

Later zal Zola Budd overigens in ere hersteld worden en haar naam komt nu wel degelijk in de uitslag voor, wat oorspronkelijk dus niet het geval was, maar had ze sowieso aan die Spelen mogen deelnemen? Omwille van de Apartheid werd Zuid-Afrika toen immers uit alle belangrijke sportevenementen geweerd, maar de toen 18-jarige Budd had dan maar vlug een Brits paspoort te voorschijn getoverd. Twee jaar later kwam ze in die hoedanigheid ook naar de Memorial Van Damme en naar aanleiding daarvan sprak ik met Hedwig Verhaeghe, een vertegenwoordiger van het AKZA, het actiecomité Zuid-Afrika…

Op vrijdag 5 september heeft opnieuw de prestigieuze atletiekontmoeting op de Heizel, de Memorial Ivo Van Damme, plaats. Bij de deelnemers ook de Zuid-Afrikaanse wereldkampioene crosscountry Zola Budd, die in 1984 omwille van de Olympische Spelen in Los Angeles in recordtempo tot Britse werd genaturaliseerd. Als Zuid-Afrikaanse zou ze aan dit evenement inderdaad niet hebben mogen deelnemen, aangezien Zuid-Afrika omwille van zijn apartheidspolitiek werd uitgesloten op de meeste internationale sportmanifestaties. Van een Franstalig « Comité contre le colonialisme et l’apartheid » ontvingen wij nu een schrijven, waarin gevraagd wordt te protesteren bij de organisatoren voor het uitnodigen van Budd en als dat alles niet mocht baten « vredelievend te demonstreren » op de meeting zelf. Een en ander roept echter een aantal vragen op waarop wij graag een antwoord kregen van het Vlaamse Actiecomité Zuid-Afrika (AKZA). Hedwig Verhaeghe is zo vriendelijk van ons te woord te staan.
Hedwig Verhaeghe : Ook wij vinden dat Zola Budd niet zou mogen worden toegelaten. Zuid-Afrika moet geïsoleerd worden op alle vlak, ook op sportgebied. Die boycot blijft gehandhaafd zolang normale sportbeoefening in Zuid-Afrika onmogelijk is. Het is niet omdat bepaalde sporttakken tot op zekere hoogte geïntegreerd zijn voor blank en zwart dat normale sportbeoefening mogelijk is. Dat is pas mogelijk als er gelijke kansen zijn. En als je dan cijfers natrekt op het vlak van financiering, dan zie je dat er nog altijd een serieuze discriminatie is tussen blank en zwart.
— Dat neem ik vast en zeker aan, maar is niet zo dat volkse sporten zoals b.v. voetbal in Zuid-Afrika een speerpunt van de integratie zijn ?
H.V. :
Precies onder de invloed van die boycot zijn er een aantal hervormingen gebeurd in de sport in Zuid-Afrika, maar onvoldoende. De wetten b.v. worden niet veranderd, maar er worden dan « uitzonderingen » toegestaan. Je kan m.a.w. een regeringstoelating vragen om gemengde sport te organiseren. Sportfederaties zijn dan ook nog altijd raciaal georganiseerd, al is het dan wel toegelaten om multiraciale confederale bonden te vormen. Dat alles echter uitsluitend op topniveau. De gewone amateuristische of recreatieve sportbeoefening is dus nog steeds raciaal. Maar ook die confederale bonden worden volledig beheerst door de blanken. Het meest typische voorbeeld is dat van het rugby. Naast 22 blanke bonden die daarvan lid zijn is er ook nog één bond voor kleurlingen en één voor Afrikanen… Dat gezegd zijnde is het inderdaad zo dat profvoetbalploegen gemengd zijn, ja. Met het oog op het verbeteren van het imago geeft men trouwens ook aan andere zwarte topatleten wel de nodige faciliteiten, maar dat gebeurt dan ten koste van de overgrote meerderheid. Dat hoort ook thuis binnen het systeem van verdeel en heers.
— Reagan, Thatcher en Köhl houden niet op te herhalen dat economische sancties vooral de zwarte bevolking van Zuid-Afrika zullen treffen. Maar daarop hebben de zwarte organisaties al geantwoord dat de zwarte bevolking bereid is die gevolgen ook te dragen. Geldt dat ook voor de zwarte sportfederaties met betrekking tot een boycot ?
H.V. :
Dit geldt zeer duidelijk voor de niet-raciale sportverenigingen in Zuid-Afrika zoals de South African Council of Sports (SACOS), die in Zuid-Afrika zelf actief is, en het South African Non Racial Olympic Comitee (SANROC), dat buiten Zuid-Afrika ageert. Die stellen heel duidelijk dat de principes van het Olympisch handvest niet kunnen worden gerealiseerd in een apartheidssamenleving. En dus steunen zij het internationaal isolement van Zuid-Afrika, ook op sportgebied.
Sidney Maree, de tot Amerikaan genaturaliseerde zwarte atleet, heeft verklaard: alle problemen zouden reeds lang van de baan zijn, indien Zola Budd openlijk een standpunt tegen apartheid zou innemen. Een mening die door het comité wordt bijgetreden. Maar is dat wel een goede zaak ? Natuurlijk kan je het Budd persoonlijk kwalijk nemen (en dat doen we ook) dat zij zich niet tegen het racistische regime keert, maar je kan dat toch niet als eis gaan stellen ? Je kan toch niet aan elke atleet een soort van geloofsbelijdenis vragen vooraleer-ie aan een wedstrijd zou mogen deelnemen ? Op die manier zouden in Amerika bij wijze van spreken alleen de anticommunisten mogen aantreden en in Moscou dan weer alleen de voorstanders van het regime… Dat standpunt kan ook Hedwig bijtreden, waardoor we het dus toch nog eens worden.

Referentie
Jan Draad, Hedwig Verhaeghe aan het lijntje, De Rode Vaan, 28 augustus 1986

(*) Los van alle politieke discussies vind ik wel dat Zola Budd Mary Decker niet heeft ten val gebracht, zoals ik gemakshalve hier zelf heb geschreven omdat dit de gangbare mening was in die tijd. Volgens mij was het Deckers eigen schuld dat ze ten val kwam door met haar spikes op Zola’s blote voeten te trappen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.