Dit jaar vieren wij zestig jaar Smurfen. Op 25 juli 1959 verscheen immers “Les Schtroumpfs noirs”. De Nederlandse versie zou pas in 1963 verschijnen en in de tekenfilmversie zouden het zelfs “De paarse smurfen” worden, want – oeh! – “zwart” dat zou wel eens racistisch kunnen geïnterpreteerd worden, nietwaar?

43 peyo

De vijftigste verjaardag gaf destijds aanleiding tot allerlei speculaties, omdat het natuurlijk op de eerste plaats een kwestie van merchandising is, zoals de Smurfen al een tijdje verworden zijn, nadat ze oorspronkelijk toch een fris “stripverschijnsel” waren (met een knipoog naar Nero, die door Marc Sleen steeds een “dagbladverschijnsel” werd genoemd). “Artistiek” gezien waren er toen twee nieuwigheden te verwachten: de Smurfin krijgt eindelijk wat vrouwelijk gezelschap, zodat zij op haar eentje niet langer dat volledige macho-smurfendorp moet torsen, en het was ook uitkijken naar de eerste speelfilm. Een film met acteurs dan, want tekenfilms bestaan uiteraard al lang. Benieuwd welke acteurs zich op die manier onsterfelijk belachelijk willen maken, vroeg ik me toen af en ik schoof alvast twee namen naar voren: Robin Williams als Grote Smurf en Roberto Benigni als de Moppensmurf, of hoe deze ongein ook mag heten. Robin Williams heeft ondertussen zelfmoord gepleegd en Roberto Benigni is teruggekeerd naar de Italiaanse anonimiteit die hij hier al had vóór “La vita é bella”, dus die twee suggesties kunnen al afgevoerd worden, net als de film zelf die er uiteindelijk (wellicht terecht) niet is gekomen.

Laten we echter voor alle zekerheid nog eens in herinnering brengen dat “Les Schtroumpfs noirs” niet het eerste album als zodanig was, waarin de Smurfen optraden. Dat was “De fluit met zes smurfen”, een verhaal in de reeks “Johan en Pirrewiet”. Alhoewel Pierre Culliford (Peyo) de tekenaar en bedenker was van de Smurfen, kwam het idee van Yvan Delporte, die later betrokken bleef bij alles wat met de Smurfen te maken had. Hij verfijnde de Smurfentaal en verzon namen voor enkele Smurfen. In 1992 overleed Peyo. Het laatste Smurfen-album waar hij aan meewerkte, was De Geldsmurf. Na Peyo’s dood gingen zijn weduwe en inkleurster Nine en zoon Thierry zich over de reeks ontfermen.

Het woord “schtroumpf” (Frans voor “Smurf”) ontstond toen Peyo zijn vriend André Franquin in 1957 het zout vroeg, maar niet op het woord kon komen. “Geef me de schtroumpf eens,” zei Peyo. De smurfentaal was geboren, want Peyo en Franquin smurften nog een hele avond door. Toen Peyo dwergjes verzon voor zijn nieuwe avontuur kwam het woord snel weer boven. De blauwe kleur werd door eliminatie van de andere kleuren bepaald door Nine, de vrouw van Peyo. Veel keuze was er toen ook niet, enkel wat basiskleuren. Alleen blauw bleek geschikt.

De witte broek van de smurfen, waarin achteraan plaats is voor een staartje, is ondertussen ook legendarisch geworden. Zeker toen Jeroom op de idee kwam om een verstrooide smurf zijn broek achterstevoren te laten aandoen. Het leverde een aanstekelijke grap op die het Amerikaanse publiek echter nooit zou bereiken…

En dan nog een laatste anekdote die mijn vrouw altijd vertelt over de tijd dat ze nog niet met mij was getrouwd. Ze ging op een keer met haar kinderen bij de Chinees eten en ze sloten het etentje af met een ijsje. “Met Schtroumpf?” vroeg de dienster. Luister, ik was er uiteraard niet bij, dus ik kan niet weten wat de Chinese dienster precies vroeg, maar als mijn vrouw het vertelt, lijkt het altijd op het woord dat voor de Schtroumpfen werd gebruikt. En sindsdien is “schtroumpf” dus “slagroom” in ons idiolect

Ronny De Schepper

Een gedachte over “Zestig jaar Smurfen!

  1. Beste Ronny,
    leuk artikel.
    Smurf is een zeer gelukte Nederlandse variant van het Franse Schtroumpf (en het spreekt makkelijker uit).
    In het Spaans noemen ze los Pitufos en het werkwoord is dan pitufar. Het zou leuk zijn om een overzicht te zien van de varianten in andere talen.
    Zijn er mensen die wat meer weten?
    Vriendelijke groet, con muchas pitufas,
    Jan

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.