Het is al vijf jaar geleden dat de Duitse cineast en kunstenaar Harun Farocki (foto Андрей Романенко via Wikipedia) is overleden.

Farocki was born as Harun El Usman Faroqhi in Neutitschein, which is now Nový Jičín in the Czech Republic. His father, Abdul Qudus Faroqui, had immigrated to Germany from India in the 1920s. His German mother had been evacuated from Berlin due to the Allied bombing of Germany. He simplified the spelling of his surname as a young man. After World War II Farocki grew up in India and Indonesia before the family resettled in Hamburg in 1958.

Farocki, who was deeply influenced by Bertolt Brecht and Jean-Luc Godard, studied at the Deutsche Film- und Fernsehakademie Berlin from 1966 to 1968. Farocki maakt sinds 1966 films in een stijl die aansluit bij de Franse ‘Nouvelle Vague’‑beweging van eind jaren ’50. From the very beginning, they were non-narrative essays on the politics of imagery. Door de jaren heen ontwikkelde Farocki een eigen stijl die technisch verfijnd is en inhoudelijk een grote diepgang kent. Politiek, economie en esthetiek doorkruisen elkaar, en hierdoor krijgen de films een sterk reflectieve en kritische kracht.

De ‘beeldmaker’ registreert de werkelijkheid zelden op een objectieve manier. Om beelden ten volle te kunnen ontcijferen en begrijpen, is het volgens Farocki noodzakelijk om terug te grijpen naar onze ‘kennis’ van of herinneringen aan de realiteit. Om dit aspect te belichten, werkt Harun Farocki haast enkel met bestaande beeldopnames van bewakingscamera’s, spionagediensten of amateuristische opnames met handcamera’s. Hij biedt de kijker een nieuwe, kritische blik op deze bestaande, zogenaamd neutrale beelden aan. De realiteit en de voorstelling ervan op film, bestaan voor Farocki in twee parallelle werelden waartussen een dialectiek aanwezig is. Hij monteert de verschillende gerecycleerde beeldfragmenten op zo’n manier dat ze naast kritisch en filosofisch eveneens een grote poëtische kracht krijgen.

From 1974 to 1984, when its publication ceased, he edited the magazine Filmkritik. From 1993 to 1999, Farocki taught at the University of California, Berkeley. Het S.M.A.K. vertoonde in die tijd twee films: Schnittstelle en I Thought I was Seeing Convicts. Schnittstelle is een video‑installatie uit 1995 die de vraag naar het hergebruiken van bestaande beelden behandelt, en de consequenties of relevantie daarvan voor de filmmaker en de toeschouwer bekijkt. De film kan gezien worden als een soort legitimering voor zijn consequente keuze om bestaande fragmenten te gebruiken in plaats van nieuwe beelden. De titel Schnittstelle verwijst naar de verschillende betekenissen van het woord ‘Schnitt’. Enerzijds verwijst het naar de montagetafel van de filmmaker, waar de band ‘verknipt’ wordt; anderzijds naar de wijze waarop de mens zich beweegt in de virtuele wereld van computers, camera’s e.d., namelijk met behulp van klavier, webcam en allerhande netwerkverbindingen.
In I Thought I was Seeing Convicts, op dat moment zijn meest recente film, gebruikt hij beeldmateriaal van de bewakingscamera’s van een van de strengst bewaakte gevangenissen in Amerika. We zien hoe de camera plots inzoomt op een gevecht dat ontstaat tussen twee gevangenen. De bewaking waarschuwt de gevangenen via de luidspreker, en vuurt vervolgens rubberkogels op hen af. Even later wordt met scherp geschoten. Door het weglaten van geluid bij dit fragment en door het feit dat de camera opgesteld staat naast de schutter beklemtoont Farocki het maatschappelijke verband tussen degene die vuurt en degene die filmt; tussen degene met macht en degene die dit registreert. Hierdoor krijgen deze beelden een heel beklemmend en kritisch karakter.

Ronny De Schepper

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.